Nhà văn Đặng Thiều Quang:

Viết văn không có chỗ cho sự may mắn và dễ dãi

Với nhiều tác phẩm văn học “Hoen gỉ”, “Chờ tuyết rơi”, “Tôi & D’ Artagnan”, “Đảo cát trắng”, “Bóng giai nhân”, “Săn cá thần”… được công chúng ưa thích, gần đây là buổi ra mắt tiểu thuyết “Kiếp cầm ca”, “Kẻ mất trí”, nhà văn Đặng Thiều Quang từng tiên phong cổ vũ văn học mạng, và sau đó trở về tiếp tục với việc ra mắt loạt sách in.

Hai cuốn tiểu thuyết mới nhất của nhà văn Đặng Thiều Quang.
Hai cuốn tiểu thuyết mới nhất của nhà văn Đặng Thiều Quang.

Sau những tháng ngày… “biến mất”

Là người rất nhiệt thành với sáng tác văn học ngay từ khi còn là sinh viên, các tác phẩm của nhà văn Đặng Thiều Quang có lượng công chúng ủng hộ quan tâm, nhưng bỗng nhiên anh ngừng viết trong thời gian dài.

Một nhà văn theo sự nghiệp viết, dù xuất bản nhiều đầu sách và được độc giả ưa thích, nhưng vẫn không thể sống chỉ bằng tiền nhuận bút. Cũng như đồng nghiệp khác, nhà văn Đặng Thiều Quang vẫn phải kiếm tiền, mưu sinh. Công việc kinh doanh và sản xuất cà-phê đôi khi khá bận rộn, căng thẳng khiến anh phải tập trung cao độ. Ngoài những thời vụ kinh doanh, nhà văn dành thời gian rảnh rỗi để đi câu cá, lang thang nhiều vùng đất. Cách đây vài năm, phát hiện ra những khán giả bình dân rất thích nghe anh hát trong một hội chợ thương mại quốc tế, tinh thần khám phá của anh chàng kiến trúc sư Đặng Thiều Quang ưa phiêu lưu bôn ba và thích “đánh cối xay gió” xưa trỗi dậy. Không thể ngờ, là một nhà văn có tiếng, Đặng Thiều Quang lại đăng ký tham gia cuộc thi Giọng ca vàng Bolero Việt Nam, vượt qua từng vòng, vào đến tận chung kết, để rồi đoạt giải Tư…

Với Đặng Thiều Quang, những trải nghiệm đời sống là chất liệu vô cùng quan trọng của một người viết văn. Anh trải lòng: “Nếu thiếu nó, văn chương chỉ còn là những vỏ ngôn từ rỗng tuếch, khó mà chạm được vào trái tim độc giả, văn chương khi ấy chỉ còn là trò chơi ngôn từ, là xếp chữ, nó sẽ trở nên khiên cưỡng và hoàn toàn thiếu cảm xúc. Trong nghệ thuật ca hát và văn chương, đều có những nét tương đồng. Một ca sĩ, nhạc sĩ, hay một nhà văn đều là người kể những câu chuyện qua những bài hát, bài thơ, truyện ngắn hoặc tiểu thuyết. Người hát và người viết phải rung động trước đã, may ra nó mới chạm đến trái tim khán giả hoặc độc giả, mới có hy vọng lay động được lòng người. Trong lúc viết “Kiếp cầm ca” và “Kẻ mất trí”, có những lúc tôi vừa viết vừa khóc. Hoặc khi tập luyện những bài hát, tôi cũng nhiều lần nghẹn ngào…”.

171.jpg
Nhà văn Đặng Thiều Quang. Ảnh của cố nhà thơ, nghệ sĩ Nguyễn Anh Vũ

Hăng hái với văn học mạng rồi trở lại sách in

Từng ủng hộ văn học mạng, và chủ động đưa tác phẩm đang sáng tác lên mạng xã hội, nhà văn Đặng Thiều Quang tin vào sự tương tác trực tiếp của mạng internet, và “văn học mạng” dưới nhiều hình thức. Lúc này, anh vẫn dùng mạng xã hội, chủ yếu là kênh Facebook và YouTube. Với anh, chúng có những lợi thế về mặt tốc độ, khả năng tiếp cận độc giả, khán giả một cách nhanh chóng. Anh viết những ghi chép về mọi hiện tượng cuộc sống hằng ngày, đưa những bài hát lên để ngay lập tức đến với khán giả, đó là những công cụ tuyệt vời mà thời trước dù có trí tưởng tượng phong phú cũng không bao giờ hình dung ra được. “Nhưng có những thứ phải được in thành sách giấy, vì văn chương và tiểu thuyết nói riêng là một trải nghiệm đặc biệt gắn liền với sách in giấy”, nhà văn Đặng Thiều Quang tâm sự: “Tâm thế người đọc rất quan trọng, việc họ bỏ ra một số tiền và một khoảng thời gian để đắm chìm vào tiểu thuyết chứng minh điều ấy. Người ta rất dễ bị xao lãng khi đọc online. Tuy nhiên, tôi cũng đã từng nghe lại tiểu thuyết “Săn cá thần” dưới dạng Audio book và phát trên sóng VOV, rồi phát lại trên kênh YouTube của mình. Nó dành cho những người bận rộn có thể vừa làm việc vừa nghe kể chuyện. Với những người thích đọc Ebook, tôi cũng sẽ phát hành sách dưới định dạng Pdf. Sắp tới tôi sẽ tái bản toàn bộ các tác phẩm của mình. Tôi cũng sẽ hợp tác với các nghệ sĩ và đạo diễn để biến chúng thành những bộ phim nữa”.

Ủng hộ sách số, cũng như song hành tái bản các tác phẩm qua sách in, nhà văn Đặng Thiều Quang cho rằng, thị trường sách giấy vẫn chiếm ưu thế hơn. Theo anh, trải nghiệm đọc sách giấy vẫn là một điều tuyệt vời khó gì sánh được. Đa phần độc giả vẫn thích đọc sách giấy truyền thống. Mặt khác, về bản chất, sách là một di sản mang tính truyền thừa. Nó đáng tin cậy, chứa đựng những tri thức và thông tin đã được kiểm chứng, biên tập kỹ lưỡng. Nó là một thứ vừa chứa đựng tinh thần vừa là một sản phẩm hiện hữu, bằng chất liệu giấy - một phát minh quan trọng và lâu đời của loài người, mang tính mỹ thuật nhất định. Người đọc có thể chạm vào, ngửi mùi thơm của giấy, cảm nhận kích thước, sức nặng, chất cảm vật liệu, màu sắc… những thứ tương tác vật lý mà đọc trên máy tính hoặc điện thoại sẽ không bao giờ có được.

Đầu tư cho tác phẩm cạnh tranh sòng phẳng

Nghề viết luôn được coi là cực nhọc, đặc biệt là viết tiểu thuyết. Khi viết, nhà văn Đặng Thiều Quang thường tập trung tinh thần cao độ vì vậy năng lượng rất hao tổn. Viết xong thường là kiệt sức, đầu óc ở trong một tình trạng lâng lâng, chông chênh, ngất ngư như say sóng. Anh không tin vào việc những tuyệt tác có thể viết ra dễ dàng và tình cờ hoặc may mắn. Về thực trạng đang nổi cộm liên quan đến viết bằng trí tuệ nhân tạo (AI), Đặng Thiều Quang nhận xét: “Và giờ đây người ta đã nghĩ ra một cách, đó là dùng AI để viết, viết mọi thứ. Có thể dễ dàng nhận ra thứ văn AI đó qua lối viết cứ một vài câu lại xuống dòng, và lối hành văn lên gân lên cốt câu view đó, hiện đang bị lạm dụng mọi nơi chốn. Nghe nó rất leng keng, có vẻ uyên bác, chặt chẽ, thuyết phục, và nó lại càng khiến con người ta lười biếng viết, lười tư duy, lười đọc nốt. Thay vì đọc những gì con người viết, giờ họ chuyển sang đọc những gì AI viết. Câu chuyện tương tự đang diễn ra ở âm nhạc, người ta đang có xu hướng nghe AI hát. Hãy hiểu bản chất câu chuyện ở đây: Người ta đang nghe và đọc, thưởng thức những thứ mà robot tạo ra, cái được gọi là nghệ thuật đó. Và chẳng mấy khó khăn để nhận ra rằng, tất cả những sản phẩm ấy đều là rác rưởi, chất chồng trên mạng mỗi ngày, mà lại chẳng bị phân hủy, và nó như virus đang lây lan trong não trạng vô số những con người thời nay. Đó chính là lý do dù rất nhiều người khuyên tôi nên dùng AI như một công cụ để việc viết văn bớt nặng nhọc, nhưng tôi kiên quyết từ chối”.

Trí thông minh nhân tạo có thể rất ưu việt, logic, chặt chẽ nhưng với nhà văn Đặng Thiều Quang, chính những sai lầm và thiếu hoàn chỉnh mới là những căn tính của một con người, là dấu ấn cá nhân của con người sáng tạo. Tiểu thuyết “Kẻ mất trí” của anh là một hành trình đi tìm lại căn tính con người của nhân vật, và nó đầy khó nhọc, không thể dễ dàng. Người viết văn là vậy, sự trưởng thành của con người luôn là một hành trình nhọc nhằn, và thường nó sẽ là quá trình của cả một đời người. Là nhà văn có tác phẩm nhiều độc giả quan tâm, nhưng vẫn không sống được bằng nghề, nhà văn Đặng Thiều Quang cho rằng, vấn đề là bởi tác phẩm chưa đủ sức thu hút, nên các tác giả chưa bán được sách. Lâu nay các tác giả chưa mạnh dạn đầu tư vào sách hoặc các sản phẩm văn chương đủ để nó trở thành một món ăn tinh thần hấp dẫn. Theo anh, các tác giả nên trở thành những nhà sáng tạo nội dung chủ động hơn, áp dụng công nghệ, mạnh dạn đầu tư tiền bạc để biến tác phẩm của mình trở thành một sản phẩm cạnh tranh sòng phẳng với những loại hình khác.

“Cuộc chơi này là công bằng, hãy cố gắng tạo ra những sản phẩm mang giá trị cốt lõi, nhân văn, tôi tin rằng sớm muộn sẽ được công chúng đón nhận, ghi nhận”, nhà văn Đặng Thiều Quang bày tỏ. Anh tâm niệm: “Hãy gieo duyên lành, lao động thật kiên trì nhẫn nại, sau này ta sẽ gặt hái thành quả, nó là một quy luật muôn đời này. Không có chỗ cho sự may mắn và dễ dãi nào ở đây”.

Cùng việc đưa các bài hát tự trình diễn lên mạng xã hội, có thời gian, Đặng Thiều Quang đi theo các danh ca, hát ở các sân khấu ca nhạc như một ca sĩ chuyên nghiệp. Đó là những trải nghiệm đã khiến anh có cảm hứng viết tiểu thuyết “Kiếp cầm ca”, và tiếp theo là cuốn “Kẻ mất trí”, vừa được xuất bản.