Tại cuộc họp mới đây tại Thủ đô Riyadh của Saudi Arabia, các Bộ trưởng Ngoại giao của GCC ra tuyên bố cho hay, mỏ khí đốt Al-Durra (Iran gọi là “Arash”) thuộc sở hữu của Saudi Arabia và Kuwait và chỉ hai nước này mới có quyền khai thác mỏ. Tuyên bố cũng bác bỏ “mọi ý kiến cho rằng, bất kỳ bên nào khác có quyền sở hữu đối với mỏ này hoặc vùng ngập nước liền kề với khu vực đã được phân chia theo đường biên giới được xác định giữa Saudi Arabia và Kuwait”.
Tuyên bố của GCC nêu rõ: “Quyền sở hữu các nguồn tài nguyên thiên nhiên ở vùng ngập nước tiếp giáp với khu vực phân chia Saudi Arabia - Kuwait, bao gồm toàn bộ mỏ khí Al-Durra, là quyền sở hữu chung của hai quốc gia này. Chỉ hai nước này mới có toàn quyền khai thác tài nguyên ở khu vực đó”.
Theo AP, mỏ khí đốt Al-Durra/Arash là khu vực ngập nước chung giữa Saudi Arabia và Kuwait trên vịnh Arab. Mỏ được phát hiện từ những năm 1960, trùng thời điểm bắt đầu quá trình phân định biên giới trên biển giữa Saudi Arabia và Kuwait. Tầm quan trọng chiến lược của mỏ Al-Durra/Arash và nguồn tài nguyên tiềm năng của mỏ này đã thu hút sự chú ý của các quốc gia láng giềng, đặc biệt là Iran.
Hồi tháng 7 năm nay, Bộ trưởng Dầu mỏ Iran, Javad Oji tuyên bố, Tehran sẽ theo đuổi các quyền và lợi ích của mình liên quan việc khai thác và thăm dò mỏ khí đốt Al-Durra/Arash, điều mà cả Saudi Arabia và Kuwait đã bác bỏ. Bộ trưởng Ngoại giao Saudi Arabia, Faisal bin Farhan kêu gọi phía Iran tham gia các cuộc đàm phán để phân định biên giới phía đông của khu vực này. Trong khi đó, Bộ trưởng Dầu mỏ Kuwait, Saad Al-Barrak cho rằng, động thái của Iran đi ngược lại các nguyên tắc cơ bản của quan hệ quốc tế.
Tranh chấp về quyền sở hữu và quyền khai thác phát sinh từ những cách giải thích khác nhau về ranh giới trên biển của các bên. Năm 2001, Iran bắt đầu cấp phép cho các hợp đồng thăm dò, điều này thôi thúc Saudi Arabia và Kuwait đẩy nhanh hoàn tất việc phân định biên giới trên biển giữa hai nước, trong đó có mỏ khí Al-Durra/Arash.
Hồi tháng 3/2022, Saudi Arabia và Kuwait đã ký thỏa thuận hợp tác phát triển mỏ khí đốt này. Tuy nhiên, Iran chỉ trích thỏa thuận giữa Saudi Arabia và Kuwait là “bất hợp pháp” và đi ngược với những nội dung đã được thương lượng trước đó. Iran và Kuwait đã đàm phán trong nhiều năm về vấn đề tranh chấp biên giới trên biển - khu vực giàu tài nguyên khí đốt thiên nhiên, song không thể phân định ranh giới và giải quyết tranh chấp. Do đó, quyền sở hữu và khai thác mỏ Al-Durra/Arash trong khu vực tranh chấp tiếp tục gây tranh cãi giữa các bên.
Phản ứng trước tuyên bố của GCC về việc mỏ khí đốt Al-Durra/Arash chỉ thuộc quyền sở hữu của Saudi Arabia và Kuwait, Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran, Nasser Kanaani đã kêu gọi các quốc gia thành viên của tổ chức này áp dụng cách tiếp cận thực tế đối với Tehran, thay vì đưa ra những tuyên bố “không thực tế”, nhằm chuẩn bị cơ sở cho quá trình cải thiện và làm sâu sắc thêm quan hệ nội khối. Ông Kanaani nhấn mạnh: Tất cả các bên nên bảo vệ “bầu không khí tích cực” bao trùm các mối quan hệ khu vực, đồng thời khẳng định sự cần thiết phải góp phần thúc đẩy sức mạnh tổng hợp và sự hội tụ, phù hợp công cuộc bảo vệ lợi ích chung của các quốc gia trong khu vực.
Năm ngoái, Iran bày tỏ ý định muốn đàm phán song phương với Kuwait về việc khai thác mỏ Al-Durra/Arash, cho rằng hai nước cần phối hợp khai thác mỏ khí đốt chung, qua đó tăng cường mối quan hệ kinh tế song phương. Tehran khẳng định ngay cả khi vấn đề phân định biên giới chưa được giải quyết, hai nước vẫn có thể phối hợp phát triển mỏ này theo các mô hình kinh nghiệm quốc tế.
Lợi ích chung của khu vực là điều mà Iran hướng đến trong cuộc tranh chấp hiện nay với Saudi Arabia và Kuwait. Giới phân tích cho rằng, tuyên bố nói trên của GCC dường như hơi vội vàng và nghiêng về ủng hộ hai “đối thủ” của Tehran. Vì thế, một tuyên bố công bằng hơn sẽ giúp ngăn chặn những đợt “sóng ngầm” đe dọa sự ổn định của vịnh Arab.
