Không hiểu nên khó mặn mà
Đại diện nhiều trường đại học, cao đẳng cho rằng, việc hiểu sai về khái niệm kỹ năng mềm (KNM) khiến phần đông SV chọn cách học theo phong trào, học cho có chứ chưa thật sự mặn mà với hoạt động quan trọng này. Theo Ths Nguyễn Thị Ánh Ngọc, giảng viên Trường cao đẳng Kinh tế - Tài chính Vĩnh Long, có nhiều nguyên nhân dẫn đến việc SV không coi trọng tích lũy KNM. Do chương trình đào tạo chưa đủ sức hút, các câu lạc bộ hoạt động nhàm chán, bộ kỹ năng chưa sát với thực tế… Chính điều này khiến rất nhiều câu lạc bộ hoạt động về KNM ở các trường hoạt động chưa hiệu quả. “Mặc dù nhà trường đã rất cố gắng thông qua việc tổ chức hàng loạt chương trình, thành lập nhiều câu lạc bộ nhưng đa phần SV vẫn thờ ơ với các hoạt động, sân chơi về KNM. Chương trình đào tạo có lồng ghép nhưng bản thân SV không coi trọng thì rất khó chủ động tiếp cận và tích lũy”, Ths Nguyễn Thị Ánh Ngọc trăn trở.
Đây cũng là thực trạng tại Trường đại học Công nghiệp thực phẩm TP Hồ Chí Minh từ nhiều năm trước. Khi đó, nhà trường xác định KNM là môn học chính khóa với số tiết và nội dung được quy định rõ ràng. Do vậy các môn KNM chủ yếu dạy tại lớp như một môn lý thuyết (thời lượng trung bình 45 tiết), việc tổ chức thực hành, làm bài tập nhóm rất hạn chế và phụ thuộc hoàn toàn vào năng lực và sự sáng tạo của giảng viên. Loại hình giảng dạy cũng mới dừng lại ở hai kỹ năng là Kỹ năng giao tiếp và Kỹ năng học tập hiệu quả. Thiếu sự hấp dẫn, thiếu tính thực tế nên thời điểm đó có tới 85% SV của trường học KNM theo kiểu có cũng được thiếu cũng chẳng sao. Thạc sĩ Hoàng Thị Thoa, giảng viên Trường ĐH Công nghiệp thực phẩm TP Hồ Chí Minh tâm tư: “Sự yếu kém về KNM thể hiện rõ nhất ở SV chính là tinh thần kỷ luật và ý thức tự làm chủ bản thân. Không ít SV vì thiếu KNM, kinh nghiệm sống đã chọn cách sống vội, buông thả, rơi vào các tệ nạn xã hội. Trong quá trình học ĐH, nhiều SV thiếu sự tự giác và tích cực, ý thức kỷ kuật kém. Rất nhiều hoạt động ngoại khóa bổ ích do nhà trường và các khoa tổ chức nhưng số lượng SV tham gia rất hạn chế, hầu hết chỉ đăng ký cho có”.
Cần phải thay đổi
Nhận thấy những hạn chế trong quá trình giảng dạy KNM, từ năm 2016 đến nay, Trường ĐH Công nghiệp thực phẩm TP Hồ Chí Minh chủ động thay đổi cách thức dạy KNM. Theo đó, KNM không còn là môn học bắt buộc trong chương trình, giới hạn với số tiết trên lớp mà đã trở thành hoạt động thường xuyên được đông đảo SV nhà trường tham gia. Thời gian đào tạo, huấn luyện KNM được thực hiện xuyên suốt khóa học với đa dạng hoạt động tùy từng giai đoạn và danh mục các môn. “Chúng tôi chọn mô hình Học tập - Trải nghiệm - Khởi nghiệp để giúp SV cảm thấy hứng khởi khi rèn luyện và ứng dụng KNM theo cách sáng tạo, hiệu quả nhất. Tín hiệu đáng mừng là theo khảo sát mới nhất, có tới 95% SV cảm thấy hài lòng với chương trình đào tạo KNM của nhà trường hiện nay. Cùng với đó là sự thay đổi khả quan khi có hơn 90% doanh nghiệp hài lòng với thái độ và kỹ năng xã hội của SV, số lượt SV được tuyển dụng ngay lần phỏng vấn đầu tiên tăng từ 42,3% lên gần 70%”, Ths Hoàng Thị Thoa phấn khởi.
Nhiều SV cho rằng KNM sẽ tự có trong quá trình học tập, đi làm. Theo nhiều đại biểu tham gia Hội thảo khoa học “Đào tạo kỹ năng mềm đáp ứng nhu cầu nhân lực cho cuộc Cách mạng công nghiệp 4.0”, đó là quan niệm sai lầm. Và trong giai đoạn tới, khi mà cuộc Cách mạng công nghiệp 4.0 tác động đến Việt Nam, SV cần phải năng động hơn nữa trong việc học tập cũng như rèn KNM, cũng như cần hiểu đúng về giá trị sống, về kỹ năng cứng và cả KNM thì mới có thể tiếp cận với tri thức khu vực và thế giới.
