Kể chuyện đồng quê thông qua tre
Sinh ra và lớn lên tại làng Thanh Tam, anh Võ Tấn Tân (48 tuổi) có những năm tháng tuổi thơ được sống dưới mái nhà tre lợp lá dừa. Nghề làm nhà bằng tre, dừa đã xuất hiện ở làng này từ những năm đầu thế kỷ 19. Tuy nhiên, hơn 10 năm trở lại đây, số lượng người làng Thanh Tam biết làm nhà tre hoặc các sản phẩm từ tre ít dần. Anh Tân hiểu rằng, muốn giữ được danh tiếng nghề cha ông để lại thì chỉ có một cách duy nhất là đổi mới sáng tạo nhưng tính truyền thống và yếu tố bản địa cần được gìn giữ.
Hình tượng con cua đồng hay đom đóm đã nằm trong ký ức của bao thế hệ người Việt Nam. Nhìn từng bụi tre vươn cao, trí tưởng tượng thôi thúc anh Tân cần phải làm ra những sản phẩm mới từ loại cây thân thuộc này. Chọn cách phát triển kinh tế từ cây tre quê hương, anh Tân đặt mục tiêu cần tạo giá trị mới cho loại vật liệu này. Từ nền tảng nghề thủ công truyền thống, từng bản thiết kế mô hình động vật lần lượt ra đời.
“Trong xưởng của tôi, nguyên vật liệu chắc chắn luôn có là cây tre gai. Tre gai có hình dạng không đồng nhất nên sản phẩm làm ra hầu như không có sự trùng lặp. Để làm được điều đó, đội ngũ thợ phải trẻ, năng động. Khi đó, cách tư duy và triển khai ý tưởng thiết kế mẫu luôn dồi dào, chứa đựng nhiều nét phá cách”, anh Tân nói.
Hiện nay, phần lớn các làng nghề truyền thống ở phường Hội An Đông nói riêng và Đà Nẵng nói chung thường rơi vào tình trạng già hóa về con người. Nhận thấy rõ điều đó, anh Tân thường xuyên tìm kiếm đội ngũ thợ trẻ tuổi, có tay nghề và đam mê thật sự với cây tre để truyền nghề.
Để tránh đi theo lối mòn, tre Taboo Bamboo tìm thị trường riêng cho mình. Phương châm “không ngại khó, mọi ý tưởng dù phức tạp cũng đều giải quyết” thể hiện rõ điều đó. Mỗi ngày trôi qua, tiếng máy khoan cắt, đục đẽo rộn cả một làng nhỏ ngay đầu cầu Cửa Đại. Nằm khuất dưới tán dừa nước, những mô hình gắn với đời sống thường ngày từ côn trùng, tôm, cua, cá đến bọ ngựa, cú mèo có tỷ lệ gấp 1.000 lần thực tế dễ khiến nhiều người trầm trồ.
Làng nghề phát triển, đời sống ấm no
Anh Hoàng Anh Tuấn (43 tuổi) là một trong năm người thợ lành nghề ở xưởng tre. Nhiệm vụ chủ yếu của anh Tuấn là tạo bộ khung vững chắc cho toàn bộ mô hình. Đảm nhận công đoạn mang tính kỹ thuật cao nhưng anh Tuấn tự nhủ kỹ thuật là nền tảng, chỉ có sáng tạo mới giúp nghề thủ công tồn tại. Hiểu rõ vật liệu tre gai có hình dáng, kích thước đa dạng nên khi tiến hành cắt tre, anh Tuấn phân loại ra từng nhóm lóng tre, mắt tre để không bỏ phí vật liệu. Mặt khác, chính các phần tre nhỏ sẽ trở nên hữu ích khi lắp ghép các module.
Nét tài hoa của người thợ tre Taboo Bamboo nằm ở nguyên tắc thiết kế module. Tùy từng cây tre mà trọng lượng và độ cứng sẽ khác nhau. Những gốc tre già, nặng sẽ phù hợp cho phần thân của mô hình. Ngược lại, chi tiết đầu, cánh, đuôi của mô hình cần những đoạn tre nhẹ hơn, có độ xốp. Lắp ghép module trong chế tác tre khắc phục được tình trạng sản phẩm quá nặng, khó vận chuyển xa. Những đơn đặt hàng liên tỉnh hoặc đi nước ngoài, từng phần của mô hình được tách rời, đóng thùng riêng và kèm theo hướng dẫn lắp ghép.
Đơn cử, mô hình chim phượng hoàng dài hơn 4 m, cao 2 m thể hiện khát vọng bứt phá, vươn cao của không gian tre Taboo Bamboo. Với tư thế đang tung cánh bay lên cùng đôi chân vững chãi, hình ảnh chim phượng hoàng được tạo hình đầy mạnh mẽ. “Trong thần thoại phương Đông, chim phượng hoàng là một trong bộ tứ linh. Khi chúng tôi thực hiện mô hình này, sự kết hợp của hình ảnh nhiều con vật tạo cơ hội cho anh em thợ thỏa sức sáng tạo. Nét duyên dáng của đôi cánh, thanh nhã ở tư thế bay mang ý nghĩa tích cực, đại diện cho tính nữ, sự trường tồn”, anh Tân nhìn nhận.
Những sản phẩm đồng quê bình dị dưới tay nghề điêu luyện của thợ tre làng Thanh Tam đã trở thành những tác phẩm nghệ thuật trang trí được ưa thích không chỉ trong và ngoài nước. Nhờ đó, hình ảnh làng quê dần phát triển, đời sống bà con ngày thêm ấm no.
