Phát triển nhân lực chất lượng cao, thêm sức mạnh cho đất nước

Giữ chân và thu hút người tài

Nghị quyết số 71-NQ/TW ban hành ngày 22/8/2025 về Đột phá phát triển giáo dục xác lập định hướng chiến lược coi giáo dục là nền tảng, phát triển nhân lực chất lượng cao là khâu đột phá then chốt để nâng cao năng lực cạnh tranh và sức mạnh nội sinh của đất nước. Nghị quyết đồng thời đề ra hệ thống giải pháp đồng bộ, từ thu hút, đãi ngộ nhân tài, đổi mới chương trình đào tạo đến ứng dụng mạnh mẽ công nghệ số, trí tuệ nhân tạo trong dạy và học.

Một trong những đột phá quan trọng của Nghị quyết là đặt con người, trước hết là đội ngũ nhà giáo, giảng viên vào vị trí trung tâm của chiến lược phát triển nhân lực chất lượng cao. Theo đó, Nghị quyết đưa ra các chính sách đãi ngộ mang tính vượt trội nhằm giữ chân người giỏi, đồng thời tạo sức hút mới đối với nguồn nhân lực trí thức trong và ngoài nước.

Ở bậc giáo dục đại học, Nghị quyết 71 nhấn mạnh xây dựng các chương trình thu hút giảng viên, nhà khoa học xuất sắc, đặc biệt là nguồn nhân lực chất lượng cao từ nước ngoài, với các ưu đãi vượt trội về thu nhập, điều kiện nghiên cứu và môi trường học thuật. Đây được xem là hướng đi phù hợp trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu về nhân lực khoa học - công nghệ ngày càng gay gắt.

Thực tế, một số trường đại học lớn đã chủ động triển khai các mô hình thu hút nhân tài theo tinh thần này. Phát biểu tại tọa đàm về chính sách nhân tài tổ chức gần đây, PGS Huỳnh Quyết Thắng, Giám đốc Đại học Bách khoa Hà Nội nhấn mạnh: Giáo dục đại học chính là nòng cốt phát triển nguồn nhân lực trình độ cao, khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo; trong đó, nhân tài giữ vai trò quyết định chất lượng và sức cạnh tranh của đại học. Trên tinh thần đó, Đại học Bách khoa Hà Nội đã khởi động Đề án HUST-Talent giai đoạn 2025-2030, tiếp nối các chương trình thu hút giảng viên xuất sắc trước đây, với mục tiêu xây dựng đội ngũ giảng viên, nhà khoa học tinh hoa, đủ năng lực dẫn dắt đào tạo và nghiên cứu theo chuẩn quốc tế. Đề án hướng tới ba nhóm đối tượng trọng tâm: Tiến sĩ trẻ tốt nghiệp từ các cơ sở giáo dục hàng đầu thế giới; giáo sư, phó giáo sư, chuyên gia công nghệ từ doanh nghiệp, viện nghiên cứu; và các nhà khoa học, nhà quản lý uy tín trong nước và quốc tế.

Theo GS Vũ Văn Yêm, Phó Giám đốc Đại học Bách khoa Hà Nội, trong bối cảnh kinh tế tri thức và chuyển đổi số, đại học không thể đổi mới chương trình, nâng tầm nghiên cứu hay hội nhập quốc tế nếu thiếu đội ngũ giảng viên, nhà khoa học tài năng. Thu hút nhân tài vì thế không chỉ là yêu cầu trước mắt mà là điều kiện tiên quyết để đại học thực hiện tự chủ và phát triển bền vững.

Điểm đáng chú ý của HUST-Talent là cơ chế đãi ngộ mang tính cạnh tranh, tiệm cận thông lệ quốc tế, với mức thu nhập từ 40 đến 150 triệu đồng mỗi tháng, cùng các chính sách hỗ trợ nhà ở, bảo hiểm sức khỏe, tài trợ đề tài nghiên cứu, hỗ trợ tham gia dự án quốc tế và lộ trình phát triển nghề nghiệp rõ ràng. Nhà trường kỳ vọng thông qua đề án này sẽ hình thành các nhóm nghiên cứu mạnh, tạo động lực nâng cao chất lượng giảng dạy, nghiên cứu khoa học và đổi mới sáng tạo.

Tính đến đầu năm 2026, Trường đại học Phenikaa triển khai chiến lược đột phá trong thu hút và đãi ngộ nhân tài, tập trung xây dựng đội ngũ giảng viên, nhà khoa học trình độ cao và nuôi dưỡng sinh viên xuất sắc. Nhà trường ưu tiên tuyển dụng các giáo sư, phó giáo sư, tiến sĩ có năng lực nghiên cứu quốc tế, tạo môi trường nghiên cứu tự do, khuyến khích đổi mới sáng tạo và công bố quốc tế; đồng thời bảo trợ mạnh mẽ cho nghiên cứu thông qua các quỹ đầu tư của Tập đoàn Phenikaa. Cơ chế lương thưởng cạnh tranh, minh bạch cùng lộ trình phát triển nghề nghiệp rõ ràng được xem là “lực hút” để thu hút trí thức, đặc biệt là nguồn nhân lực Việt Nam ở nước ngoài.

Song song với đó, Phenikaa duy trì hệ thống học bổng quy mô lớn nhằm thu hút người học chất lượng cao. Nhiều thí sinh giỏi được miễn học phí từ hai năm đầu đến toàn khóa; học viên cao học, nghiên cứu sinh được hỗ trợ từ 50 đến 100% học phí ở các ngành trọng điểm. Nhà trường cũng xây dựng hệ sinh thái “đại học đổi mới sáng tạo”, gắn kết chặt chẽ đào tạo - nghiên cứu - sản xuất, tạo điều kiện để các ý tưởng khoa học được hiện thực hóa ngay trong hệ sinh thái doanh nghiệp, đồng thời mở rộng hợp tác quốc tế, nâng cao chất lượng và vị thế học thuật.

Đẩy mạnh quốc tế hóa đào tạo

Trong bối cảnh toàn cầu hóa và chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, Đại học Quốc gia (ĐHQG) Hà Nội xác định quốc tế hóa đào tạo là một trong những đột phá chiến lược nhằm nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, thực hiện các nghị quyết lớn của Đảng về phát triển giáo dục, khoa học và công nghệ.

Theo PGS, TS Đào Thanh Trường, Phó Giám đốc ĐHQG Hà Nội, chiến lược quốc tế hóa đào tạo của ĐHQG Hà Nội hiện tập trung vào hai ưu tiên then chốt: Cấu trúc lại chương trình đào tạo theo chuẩn quốc tế và tổ chức liên thông giữa giáo dục phổ thông với giáo dục đại học, đồng thời đẩy mạnh ứng dụng công nghệ để rút ngắn thời gian đào tạo cử nhân xuống còn 3 năm theo chuẩn châu Âu, góp phần tiết kiệm nguồn lực xã hội.

Trên cơ sở đó, ĐHQG Hà Nội đang quyết liệt đổi mới cơ cấu ngành nghề theo hướng đầu tư đào tạo tài năng khoa học cơ bản, đồng thời mở rộng mạnh các chương trình thuộc khối khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học. Hiện nay, các ngành ứng dụng, kỹ thuật - công nghệ đã chiếm gần 50% quy mô tuyển sinh và dự kiến sẽ tăng lên khoảng 65% trong những năm tới, nhằm đáp ứng nhu cầu nhân lực chất lượng cao của thị trường lao động.

Song hành với chuẩn hóa nội dung đào tạo, ĐHQG Hà Nội học hỏi mô hình tiên tiến của các đại học hàng đầu thế giới để đổi mới phương pháp giảng dạy, quản trị đào tạo và xây dựng các chương trình giảng dạy bằng tiếng Anh. Mục tiêu là giúp sinh viên có khả năng học tập, làm việc trong môi trường quốc tế, đồng thời thu hút sinh viên nước ngoài đến học tập, nghiên cứu tại Việt Nam.

Một điểm nhấn quan trọng là việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số và trí tuệ nhân tạo trong đào tạo. ĐHQG Hà Nội triển khai mô hình đào tạo kết hợp trực tiếp - trực tuyến, tích hợp AI vào giảng dạy, đánh giá và cá thể hóa lộ trình học tập, đặc biệt với sinh viên tài năng. Qua đó, hình thành năng lực số cốt lõi, giúp người học phát triển toàn diện và sớm tiếp cận nghiên cứu khoa học theo chuẩn quốc tế.

Em Nguyễn Trung Thành, sinh viên năm thứ ba, Trường đại học Công nghệ (ĐHQG Hà Nội) bày tỏ: “Sự đổi mới chương trình đào tạo theo chuẩn quốc tế giúp quá trình học tập trở nên thực chất và sát với yêu cầu nghề nghiệp hơn. Đặc biệt, với ngành khoa học dữ liệu, việc được học các môn về trí tuệ nhân tạo, phân tích dữ liệu, kết hợp làm dự án cùng doanh nghiệp ngay từ năm thứ ba giúp sinh viên tự tin hơn khi bước vào thị trường lao động, không bị “sốc” trước yêu cầu thực tế”.

Ở phía nam, ĐHQG Thành phố Hồ Chí Minh là một trong những đơn vị tiên phong triển khai các chương trình đào tạo liên ngành, đa ngành theo thông lệ quốc tế. Các lĩnh vực như công nghệ thông tin, khoa học dữ liệu, trí tuệ nhân tạo, kinh tế số được xây dựng theo hướng mở, cho phép sinh viên lựa chọn lộ trình học tập linh hoạt, tăng cường kết nối với doanh nghiệp và các dự án nghiên cứu ứng dụng. Lãnh đạo ĐHQG thành phố nhận định, đổi mới chương trình đào tạo không chỉ nhằm nâng cao chất lượng nguồn nhân lực mà còn tạo hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, nơi sinh viên được rèn luyện năng lực giải quyết các vấn đề thực tiễn của nền kinh tế.