Xây dựng nguồn nhân lực khoa học-công nghệ cho lĩnh vực then chốt

Khoa học-công nghệ và đổi mới sáng tạo là động lực trung tâm, tạo nên những đột phá chiến lược để phát triển nhanh và bền vững. Trong đó, nguồn nhân lực được coi là một trong những nhân tố quyết định đến đột phá phát triển khoa học-công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Trao đổi trong hoạt động nghiên cứu, thực hành của cán bộ, sinh viên Đại học Quốc gia Hà Nội. (Ảnh: DIỆP NGỌC)
Trao đổi trong hoạt động nghiên cứu, thực hành của cán bộ, sinh viên Đại học Quốc gia Hà Nội. (Ảnh: DIỆP NGỌC)

Theo Bộ trưởng Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn, hiện nay, giáo dục đại học tiếp tục phát triển nhanh về quy mô và cải thiện về chất lượng, toàn hệ thống đạt gần 2,8 triệu người học các trình độ, trong đó đào tạo sau đại học có quy mô là 130.373 người, chiếm khoảng 5% tổng quy mô đào tạo; cơ cấu đào tạo chuyển dịch nhanh theo hướng tăng tỷ lệ các ngành công nghệ chiến lược, then chốt và tăng cường nghiên cứu khoa học.

Để phát triển nguồn nhân lực đáp ứng nhu cầu phát triển khoa học-công nghệ, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã trình Thủ tướng Chính phủ dự thảo chiến lược phát triển giáo dục đại học, trong đó đề xuất những giải pháp đột phá, chuyển đổi toàn diện, tập trung xây dựng các cơ sở giáo dục đại học trọng điểm, tinh hoa; hiện đại hóa, tăng cường năng lực đào tạo và nghiên cứu, chuyển đổi thích ứng những tác động của công nghệ số và trí tuệ nhân tạo (AI); tạo chuyển biến mạnh mẽ, thực chất về chất lượng đào tạo.

Đáng chú ý, về đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao trong các lĩnh vực trọng điểm, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã phê duyệt 90 chương trình đào tạo kỹ sư, thạc sĩ tài năng và 59 chương trình về vi mạch bán dẫn để sẵn sàng cung ứng nguồn nhân lực chất lượng cao từ năm học 2026-2027.

Cùng với đào tạo đại học, chính sách thu hút, trọng dụng nhân tài, chuyên gia và trí thức các lĩnh vực khoa học-công nghệ trọng điểm nhằm tạo nền tảng tri thức và nhân lực cho phát triển khoa học- công nghệ, đổi mới sáng tạo cũng được chú trọng. Theo Bộ Khoa học và Công nghệ, để nuôi dưỡng đội ngũ kế cận, bộ đã ban hành và triển khai hiệu quả chương trình hỗ trợ nghiên cứu sinh xuất sắc có mức đãi ngộ lên tới 1 tỷ đồng/năm/người với khoảng 100 nghiên cứu sinh. Cùng với đó, Bộ triển khai chương trình nghiên cứu cơ bản xuất sắc giai đoạn 2026-2035, đặt mục tiêu cụ thể hướng tới hình thành 30 nhóm nghiên cứu mạnh vào năm 2030 và nâng lên 50 nhóm vào năm 2035.

Không chỉ ở bộ, ngành, các địa phương cũng tích cực triển khai những giải pháp phát triển nguồn nhân lực khoa học-công nghệ chất lượng cao. Điển hình như thành phố Hà Nội đã chỉ đạo xây dựng, hoàn thiện các cơ chế, chính sách theo hướng phát hiện, đào tạo, thu hút, sử dụng và giữ chân nhân lực trình độ cao phục vụ phát triển khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Trọng tâm là chương trình học bổng đào tạo 1.000 nghiên cứu sinh; phát triển nguồn nhân lực công nghệ cao thông qua hợp tác với Đại học bang Arizona (Mỹ); chương trình tăng tốc đào tạo nhân lực bán dẫn từ giáo dục phổ thông đến kỹ sư và chuyển đổi các phòng thí nghiệm trọng điểm sang mô hình hạ tầng dùng chung quy mô công nghiệp...

Những chuyển biến mạnh mẽ trong xây dựng, phát triển nguồn nhân lực khoa học-công nghệ đã tạo tiền đề, động lực quan trọng góp phần xác lập mô hình tăng trưởng mới. Tuy nhiên, để đáp ứng yêu cầu đổi mới hiện nay, vấn đề nhân lực cho lĩnh vực này vẫn còn những hạn chế khi quy mô đào tạo sau đại học còn thấp so với yêu cầu nhân lực trình độ cao; năng lực nghiên cứu, chuyển giao công nghệ giữa các cơ sở còn chênh lệch; liên kết nhà trường-viện-doanh nghiệp có nơi chưa thực chất.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Bùi Quang Tuấn, Phó Chủ tịch Hội Khoa học Kinh tế Việt Nam, cho rằng, nước ta có lực lượng lao động hơn 52 triệu người với tinh thần hiếu học. Tuy nhiên, chất lượng nguồn nhân lực ở các nhóm ngành quan trọng cho mô hình mới như STEM, AI, bán dẫn, công nghệ sinh học, vật liệu và quản trị công nghệ vẫn là thách thức lớn. Số lượng nhà nghiên cứu và kỹ sư công nghệ cao cũng chưa đáp ứng yêu cầu của công nghiệp hóa thế hệ mới. Đây là điểm nghẽn cần phải được giải quyết bằng các chiến lược giáo dục và đào tạo và thu hút nhân tài có tính đột phá.

Vì vậy, để xây dựng nguồn nhân lực khoa học-công nghệ đáp ứng yêu cầu phát triển mới của đất nước, các chuyên gia cho rằng, Bộ Giáo dục và Đào tạo cần phát triển các nền tảng giáo dục thông minh quốc gia ứng dụng AI, công nghệ thực tế ảo, thực tế tăng cường; đồng thời hoàn thành chương trình quốc gia phát triển nhân lực AI, cơ chế thử nghiệm có kiểm soát trong lĩnh vực giáo dục; kết nối các đại học, viện nghiên cứu với địa phương, doanh nghiệp theo mô hình hợp tác ba nhà. Ngành giáo dục cũng cần đánh giá năng lực các đại học, viện nghiên cứu, xác định trường đại học nào phụ trách đào tạo nhân lực AI, đơn vị nào phát triển học liệu số…

Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Khắc Quốc Bảo cùng các cộng sự Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh cho rằng, cần xác định và phát triển các nhóm nhân lực chiến lược, tập trung phát triển đội ngũ chuyên gia công nghệ lõi trong các lĩnh vực như AI, bán dẫn, dữ liệu lớn, an ninh mạng, robotics, công nghệ sinh học và năng lượng mới, đồng thời nâng cao chất lượng lực lượng kỹ sư công nghệ và lao động số thích ứng với tự động hóa và AI. Quá trình đào tạo cần đổi mới căn bản hệ thống theo hướng gắn với công nghệ chiến lược và nhu cầu thực tiễn.

Mới đây, Chính phủ ban hành Nghị định số 179/2026/NĐ-CP về chính sách học bổng dành cho người học các ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược. Đây là chính sách có ý nghĩa quan trọng nhằm thu hút học sinh có năng lực theo học các ngành STEM, góp phần phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao phục vụ sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.

Tuy nhiên, nhiều chuyên gia cũng cho rằng, cùng với chính sách học bổng, trong cơ chế thu hút và giữ chân nhân tài cần tạo môi trường nghiên cứu chuyên nghiệp, có quyền tự chủ, khả năng tiếp cận dữ liệu, phòng thí nghiệm và cơ hội thương mại hóa kết quả nghiên cứu; phát triển hệ sinh thái nhân lực công nghệ cao theo lợi thế vùng; đẩy mạnh hợp tác quốc tế, thương mại hóa nghiên cứu…

Có thể bạn quan tâm

Những nỗ lực tìm kiếm và hỗ trợ các du khách gặp nạn vẫn đang được các cơ quan chức năng phối hợp triển khai ở mức cao nhất.

An Giang: Triển khai cứu hộ vụ lật ca-nô ở Phú Quốc

Khoảng 13 giờ ngày 11/7, ca-nô mang số hiệu AG 26751 của Công ty Ocean Pear Island, đang chở 32 du khách cùng 3 thành viên tổ lái di chuyển từ Hòn Mây Rút được khoảng 400m về lại cảng An Thới, đặc khu Phú Quốc, tỉnh An Giang bất ngờ gặp sự cố và lật úp, khiến toàn bộ hành khách và thuyền viên rơi xuống biển.

[Video] Thủ tướng yêu cầu khẩn trương làm rõ nguyên nhân vụ đuối nước khiến 5 học sinh tử vong tại Lâm Đồng

[Video] Thủ tướng yêu cầu khẩn trương làm rõ nguyên nhân vụ đuối nước khiến 5 học sinh tử vong tại Lâm Đồng

Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà vừa ký Công điện số 46 ngày 10/7/2026 của Thủ tướng Chính phủ gửi Bộ trưởng các Bộ: Y tế, Giáo dục và Đào tạo và Chủ tịch UBND các tỉnh, TP; Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương; Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam về tiếp tục tăng cường công tác phòng, chống đuối nước đối với trẻ em.

[Video] Hà Nội triển khai đợt cao điểm bảo đảm chi trả lương hưu, trợ cấp BHXH không gián đoạn

[Video] Hà Nội triển khai đợt cao điểm bảo đảm chi trả lương hưu, trợ cấp BHXH không gián đoạn

UBND TP Hà Nội vừa ban hành kế hoạch tổ chức đợt cao điểm liên ngành nhằm bảo đảm việc chi trả lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội hàng tháng không bị gián đoạn và hỗ trợ người dân hoàn thiện các thủ tục theo quy định của Luật BHXH năm 2024. Đợt cao điểm dự kiến triển khai trong 15 ngày, từ 10-25/7, trên phạm vi toàn thành phố.

Xưởng thực hành của Trường cao đẳng Cơ giới và Thủy lợi. (Ảnh: NGỌC CHÂU)

Bước chuyển chiến lược từ “bằng cấp” sang “nghề nghiệp”: Chìa khóa nâng tầm nguồn nhân lực Việt Nam

Tại buổi làm việc với ngành nội vụ mới đây, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã đưa ra thông điệp mạnh mẽ trong chiến lược phát triển con người. Đó là phải chuyển mạnh từ đào tạo theo bằng cấp sang đào tạo theo nghề nghiệp, từ đào tạo theo khả năng sẵn có sang đào tạo theo đơn đặt hàng, chuẩn kỹ năng và theo kết quả đầu ra.

Lực lượng dân quân xã Mộc Châu tham gia Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ.

Sơn La đẩy nhanh xác định danh tính hài cốt liệt sĩ bằng công nghệ ADN

Thực hiện Chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ, tỉnh Sơn La đang  triển khai nhiều nhiệm vụ, ưu tiên hoàn thành việc lấy mẫu ADN đối với các phần mộ liệt sĩ chưa rõ thông tin, chuẩn bị điều kiện để thu nhận mẫu sinh phẩm của thân nhân liệt sĩ phục vụ giám định, đối sánh ADN.

Người làm tại xưởng tranh thêu hoàn toàn thủ công của nghệ nhân Hoàng Thị Khương chủ yếu là trung niên đã gắn bó với nghề truyền thống từ ngày bé.

Làng nghề truyền thống và “bài toán” nhân lực trẻ còn bỏ ngỏ

Trong bối cảnh chuyển đổi số mạnh mẽ như hiện nay, những giá trị văn hóa truyền thống ngày càng được chú trọng gìn giữ và phát huy. Thế nhưng, phần lớn các làng nghề truyền thống đều đang đứng trước một bài toán nan giải về nguồn nhân lực trẻ và câu chuyện giữ lửa nghề truyền thống giữa đời sống đương đại.

Mạng xã hội nên là một công cụ kết nối con người, thay vì trở thành một "bãi rác văn hóa" với những nội dung tiêu cực. (Ảnh được tạo với sự hỗ trợ của AI)

Khi nội dung độc hại trên mạng xã hội trở thành “món hàng”

Trong đêm muộn, khi phần lớn cộng đồng đã chìm vào giấc ngủ say, một thế giới khác lại bắt đầu náo nhiệt dần trên các nền tảng xã hội. Nhiều buổi livestream (phát sóng trực tiếp) xuyên đêm vẫn thu hút nhiều người xem. Và một số buổi phát sóng đó đang có dấu hiệu biến tướng, lan truyền các giá trị lệch chuẩn.

Giáo dục, hướng nghiệp giúp sinh viên, thanh niên phát huy khả năng sáng tạo, học tập, làm việc. (Ảnh: THÚY QUỲNH)

Tận dụng lợi thế dân số vàng

Theo báo cáo của Cục Thống kê, Bộ Tài chính, Việt Nam đang trong giai đoạn “dân số vàng” với 67,4% dân số trong độ tuổi từ 15-64. Tuy nhiên, chúng ta lại đang đứng trước tốc độ già hóa dân số nhanh, mức sinh giảm…

Tin nổi bật ngày 10/7: Công bố các nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội khóa XVI; Giao lưu Hữu nghị Quốc phòng biên giới Việt Nam-Lào lần thứ 3

Tin nổi bật ngày 10/7: Công bố các nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội khóa XVI; Giao lưu Hữu nghị Quốc phòng biên giới Việt Nam-Lào lần thứ 3

Công bố các nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội khóa XVI; Giao lưu Hữu nghị Quốc phòng biên giới Việt Nam-Lào lần thứ 3; Giá vàng, bạc đồng loạt tăng; Hà Nội thí điểm xây dựng mô hình “xã, phường xã hội chủ nghĩa” tại Thư Lâm và Phúc Thịnh... là một số tin tức nổi bật hôm nay (10/7).

Bà Tô Thị Phương Dung - Trưởng Phòng Chính sách & Kế hoạch nhân sự đại diện Vietcombank nhận cúp "Harmonia" từ Ban tổ chức.

Tạp chí nhân sự hàng đầu châu Á - HR ASIA tiếp tục vinh danh Vietcombank tại tất cả các hạng mục giải thưởng “Nơi làm việc tốt nhất châu Á” năm 2026

Ngày 9/7, tại Thành phố Hồ Chí Minh, Ngân hàng thương mại cổ phần Ngoại thương Việt Nam (Vietcombank) đã vinh dự nhận giải thưởng “Nơi làm việc tốt nhất châu Á năm 2026” do HR Asia Magazine - Tạp chí nhân sự hàng đầu châu Á trao tặng. Đây là năm thứ ba liên tiếp Vietcombank được vinh danh tại sự kiện uy tín này.

Xí nghiệp thoát nước số 8 tổ chức ứng trực tại Quốc lộ 21B (Phố Xốm).

Hà Nội: Mưa lớn gây ngập một số tuyến phố, nước rút nhanh

Chiều 10/7, trận mưa dông trên diện rộng tại Hà Nội đã khiến một số tuyến phố xuất hiện tình trạng úng ngập cục bộ. Tuy nhiên, nhờ vận hành đồng bộ hệ thống thoát nước và các trạm bơm đầu mối, đến 18 giờ cùng ngày, các điểm ngập đã rút hết nước, giao thông trở lại bình thường.

Đồng chí Bùi Quang Huy phát biểu ý kiến tại hội nghị.

Đoàn Thanh niên phải biến chuyển đổi số thành thói quen tự nhiên

Chiều 10/7, tại Hà Nội, Trung ương Đoàn tổ chức Hội nghị sơ kết công tác 6 tháng đầu năm, triển khai nhiệm vụ 6 tháng cuối năm 2026. Dịp này, đã có nhiều cá nhân vinh dự đón nhận Huân chương Lao động do Đảng, Nhà nước trao tặng. Trung ương Đoàn cũng trao Bằng khen tặng các cá nhân xuất sắc tại Đại hội Đoàn toàn quốc XIII. 

Đoạn tuyến từ cầu Hòa Sơn kết nối với đường vành đai 5 đã hoàn thành từ 2 năm nay.

Thái Nguyên bảo đảm an toàn giao thông trên tuyến đường liên kết vùng

Tuyến đường liên kết vùng Thái Nguyên-Bắc Ninh-Phú Thọ dài 42,5km, đến nay cơ bản hoàn thành, nhưng chưa được nghiệm thu, đưa vào sử dụng. Thời gian qua, lưu lượng tham gia giao thông lớn, xảy ra nhiều vụ tai nạn giao thông nghiêm trọng, tỉnh Thái Nguyên đang triển khai nhiều giải pháp bảo đảm an toàn giao thông trên tuyến.

170 đại biểu là trẻ em mồ côi, trẻ em bị bỏ rơi tiêu biểu trên cả nước về dự Chương trình "Hoa dâng Bác".

Chương trình "Hoa dâng Bác" biểu dương 170 em trẻ mồ côi, trẻ bị bỏ rơi tiêu biểu, vượt khó vươn lên trong học tập và cuộc sống

Sáng 10/7, tại Hà Nội, Hội Bảo trợ người khuyết tật Việt Nam tổ chức Chương trình "Hoa dâng Bác" năm 2026, nhằm biểu dương, tôn vinh những tấm gương trẻ mồ côi, trẻ bị bỏ rơi tiêu biểu, vượt khó vươn lên trong học tập; tri ân những tổ chức, cá nhân có nhiều đóng góp trong công tác bảo trợ trẻ mồ côi, trẻ bị bỏ rơi...