Có nhiều giả thuyết về nguồn gốc của hồ Baikal. Truyền thuyết của người Buryat kể rằng mặt đất từng nứt ra tại nơi hồ hình thành và lửa phun lên từ đáy hồ. Những người chứng kiến điều kỳ diệu này phải thốt lên: “Bai, gall”, tạm dịch là “Lửa, dừng lại!”. Từ đó hồ được gọi là Baikal. Một truyền thuyết khác gọi Baikal là “hồ nước mắt”, kể về ông lão tên Baikal có cô con gái xinh đẹp Angara, người đã bỏ nhà trốn theo tình nhân. Đau buồn vì sự ra đi của con gái, ông lão khóc thương không ngừng, nước mắt của ông tạo nên hồ nước ngọt sâu nhất thế giới ngày nay.
Tuy nhiên, các nhà khoa học lại phân loại Baikal vào danh sách hồ có nguồn gốc kiến tạo. Họ cho rằng, hoạt động địa chấn vẫn đang tiếp diễn ở đây khiến bờ hồ mỗi năm mở rộng thêm 2cm. Tuổi chính xác của hồ vẫn chưa được khẳng định chính thức, nhưng người ta cho rằng hồ có tuổi đời ước tính ít nhất 25 triệu năm và độ sâu tối đa 1.642m. Hồ Baikal từ lâu được coi là “thánh địa” của du lịch trải nghiệm nhờ vẻ đẹp tuyệt tác của băng. Nơi đây cũng tự hào có mật độ tập trung cao nhất các địa điểm đẹp và kỳ thú trong khu vực Baikal, trong đó nổi bật là đảo Olkhon.
Nằm ở trung tâm hồ Baikal, gần điểm sâu nhất của hồ, đảo Olkhon được coi là điểm thu hút khách du lịch nhiều nhất trên hồ Baikal. Đây là hòn đảo lớn nhất trong số 30 hòn đảo của Baikal. Trên đảo Olkhon, núi Shamanka (hay còn gọi là Mũi Burkhan) là một địa điểm không thể bỏ qua. Shamanka là một khối đá có hai đỉnh, được công nhận là di tích lịch sử và thiên nhiên quốc gia. Người Buryat địa phương coi nơi này là địa điểm rất linh thiêng.
Hồ Baikal đẹp vào bất kỳ thời điểm nào trong năm, nhưng nhiều du khách nói rằng mùa đông là mùa tuyệt vời nhất để đến nơi đây bởi chỉ riêng lớp băng trên hồ huyền thoại này đã là một tác phẩm nghệ thuật đặc biệt. Nó phi thường về màu sắc, hình dạng, độ dày và thậm chí cả âm thanh. Băng hồ Baikal tạo ra vô số âm thanh. Nó nứt vỡ, tạo ra tiếng “rên rỉ” và dường như nói chuyện với những du khách chiêm ngưỡng bất chấp hành trình dài, gió mạnh và lạnh giá. Băng trên hồ Baikal không đều, mỗi phần có một hình dạng riêng biệt. Băng ở phía bắc hồ khác với băng ở phía nam.
Nguyên nhân hình thành hình dạng độc đáo của băng hồ Baikal là do gió địa phương thổi, ánh nắng mặt trời, sự biến động áp suất và nhiệt độ, cũng như hoạt động địa chấn trong khu vực tự nhiên này. Du khách đến hồ Baikal vào mùa đông không chỉ kinh ngạc trước vẻ kỳ vĩ của lớp băng mà còn bởi không khí nơi đây sạch sẽ, trong vắt và vô cùng tươi mát.
Bên cạnh đó, tại đây, du khách có thể trải nghiệm lịch sử và văn hóa của người Buryat và Yakut, thưởng thức các món ăn địa phương như cá omul hun khói, món bánh thịt buzy hình lều du mục vô cùng ngon miệng, món khai vị cá truyền thống sagudai, món canh địa phương bukhler có hương vị đậm đà hay trà buryat chính hiệu. Nơi đây cũng có rất nhiều hoạt động mùa đông thú vị.
Khó có thể nói hết về những kỳ quan thiên nhiên và lịch sử của hồ Baikal khi chưa tận mắt chứng kiến vẻ đẹp của lớp băng trên hồ Baikal, chụp những bức ảnh tuyệt vời trong vương quốc của “Nữ hoàng băng giá”, thử món cá tuyết hun khói và bánh truyền thống của người Buryat, trải nghiệm cảm giác mạnh khi đi xe trượt tuyết chó kéo hoặc lái ô-tô băng qua mặt hồ đóng băng, thăm các đảo Olkhon xinh đẹp và Ogoy huyền bí.
