“Chạm” vào Latvia trong những đêm trắng

Giữa vô vàn lựa chọn quen thuộc của châu Âu mùa hè, quyết định rẽ về phía bắc tìm đến Latvia - đất nước bên bờ biển Baltic - quả là sáng suốt. Không quá hào nhoáng, không đông đúc, nhưng Riga đủ sâu lắng để lưu lại trong tôi những ký ức thật đẹp sau ngày rời đi.

“Chạm” vào Latvia trong những đêm trắng

Trên những nẻo đường lịch sử

Đến Latvia vào những ngày tháng 6, cũng là mùa dễ chịu nhất năm tại đây. Lần đầu đặt chân tới Thủ đô Riga, điều cần thích nghi không phải là cái lạnh dịu ngọt 20°C, mà là những “đêm trắng” đặc trưng của phương bắc khi mặt trời đi ngủ lúc 11 giờ đêm và lại thức giấc ngay sau vài giờ ngắn ngủi.

Ba tháng sống tại Latvia tạo ra cơ hội trải nghiệm thành phố như một cư dân địa phương. Đó là chậm rãi khám phá thành phố bằng cách đi bộ và phương tiện công cộng. Điểm đến đầu tiên trong mọi cẩm nang du lịch khi tới Latvia chính là Vecrīga (Riga Old Town) - khu phố cổ của Thủ đô Riga, nằm ở bên phải sông Daugava. Được UNESCO công nhận là di sản văn hóa thế giới vào năm 1997, Vecrīga sở hữu “kho báu” đặc biệt, đó là quần thể kiến trúc Art Nouveau đẹp và nguyên vẹn nhất châu Âu. Trên những con đường lát đá cuội trập trùng dẫn qua những dãy phố, mỗi công trình giống như một chương riêng trong câu chuyện về sự phồn thịnh của thành phố qua nhiều thế kỷ.

Từ vẻ đẹp cổ kính của nhà thờ, tháp chuông, Lâu đài Hiệp sĩ, bảo tàng và những căn nhà cổ được xây dựng từ thế kỷ 15-17, tới vẻ lộng lẫy của những lâu đài đậm chất Art Nouveau của thế kỷ 19 khiến người ta có cảm giác như đang bước vào một cuốn truyện cổ tích. Có những góc phố còn có thêm tiếng đàn violin, guitar hay những nghệ sĩ đường phố biểu diễn. Quảng trường trước Nhà thờ Riga Cathedral vào buổi chiều đặc biệt rực rỡ khi ánh nắng vàng phủ lên những mái ngói đỏ và mọi người ngồi trò chuyện, đọc sách hoặc đơn giản chỉ tận hưởng tiết trời mùa hè.

Cũng trong mạch nguồn tìm về ký ức là Bảo tàng Chiếm đóng Latvia (Museum of the Occupation). Khác với vẻ thơ mộng bên ngoài, không gian bảo tàng trần trụi và nặng trầm với những kỷ vật, dòng nhật ký ố vàng và hình ảnh về một thời kỳ gian lao dưới ách các thế lực xâm lược.

Bước ra khỏi bảo tàng, hít một hơi thở sâu giữa quảng trường lộng gió, tôi mới hiểu vì sao nụ cười của người Latvia lại hiền lành và họ trân trọng sự tự do đến thế. Tôi cũng thêm yêu thành phố tràn đầy sức sống hiện hữu với không gian xanh mát, các trung tâm văn hóa nghệ thuật đương đại, không khí đông vui từ các chợ phiên cuối tuần và các buổi hòa nhạc ngoài trời.

Lễ hội mùa hè và ẩm thực đặc trưng vùng Baltic

Mùa hè cũng là thời điểm Latvia trở nên sôi động nhất với hàng loạt lễ hội. May mắn nhất của du khách là được tham dự lễ hội Jāņi được diễn ra trong dịp hạ chí, khi ngày dài nhất và đêm ngắn nhất trong năm tại đây. Đây là một trong những lễ hội quan trọng và được mong chờ nhất trong năm của người Latvia, khi các gia đình và bạn bè quây quần bên nhau để ăn uống, ca hát và chào đón mùa hè rực rỡ.

Khi bắt đầu, người dân trong trang phục truyền thống rực rỡ, phụ nữ đội vòng hoa dại trên đầu, còn nam giới đội vòng lá sồi - biểu tượng của sức mạnh và sự trường tồn. Họ nắm tay nhau hát những bài dân ca, nhảy múa quanh cây sồi, cùng nhóm lên những đống lửa lớn và trò chuyện đến tận sáng để đón những tia nắng đầu tiên của ngày mới. Điều khiến du khách xúc động không phải là khung cảnh đẹp như tranh mà là sự hiếu khách của người Latvia. Một du khách xa lạ vẫn được mời nâng ly, thưởng thức Jāņu siers - loại phô mai truyền thống chỉ xuất hiện trong dịp lễ này - cùng những chiếc bánh nướng và lắng nghe các câu chuyện về văn hóa Baltic. Trong khoảnh khắc ấy, du khách không còn cảm thấy mình là một người ngoài cuộc, mà như vừa được trở thành một phần rất nhỏ trong lễ hội mùa hè của người bản xứ.

Trong hành trình khám phá Latvia không thể không kể tới những sản vật và món ăn truyền thống của vùng Baltic. Điểm đến cho những tín đồ ẩm thực chính là chợ trung tâm Riga, một trong những khu chợ nổi tiếng với thiết kế độc đáo với năm gian nhà vòm khổng lồ, mỗi mái vòm bán một loại hàng hóa riêng biệt. Được biết, đây vốn là nhà chứa khinh khí cầu cũ đã được chuyển đổi thành khu chợ. Tại đây, bạn có thể thỏa sức chọn củ quả tươi, thịt, cá, đặc biệt là cá hồi, cá trích vùng Baltic, phô mai và bánh mì truyền thống của Latvia.

Các khu vực ẩm thực tại đây lúc nào cũng đông vui, nhộn nhịp không chỉ vì sản phẩm rất đa dạng mà còn bởi giá cả phải chăng. Du khách cũng có thể thưởng thức các món ăn truyền thống ngay trong chợ, đó có thể là pelēkie zirņi ar speķi - món ăn làm từ đậu Hà Lan xám hầm với thịt xông khói, nghe có vẻ đơn giản nhưng lại cực kỳ hợp trong tiết trời se lạnh buổi tối. Bánh mì đen Rupjmaize gần như xuất hiện trong mọi bữa ăn, có vị chua nhẹ và thơm đặc trưng. Tôi cũng thử món piragi, những chiếc bánh nhỏ nhân thịt xông khói, rất tiện để mang theo trong các chuyến đi. Còn nếu muốn giải nhiệt, hãy thử một ly kvass, thức uống lên men từ bánh mì đen có vị ngọt nhẹ, rất phổ biến vào mùa hè.

Latvia quả thật có thể khiến du khách dành cả một chuyến đi, bởi thành phố này không khiến người ta choáng ngợp ngay từ cái nhìn đầu tiên nhưng lại giống như một cuốn sách cũ bọc da, càng lật mở chậm rãi, những tầng nấc văn hóa, sự kiên cường và lòng hiếu khách bình dị càng là ấn tượng khó quên. Rời nơi đây, hành trang mang về không chỉ là tấm hình chụp những mái nhà cổ, mà là cảm giác hạnh phúc khi sống chậm cùng những “đêm trắng” vùng Baltic.

Có thể bạn quan tâm

Một cửa hàng container tại khu dân cư Alexandra. Ảnh THE GUARDIAN

Sáng kiến thu hẹp khoảng trống lương thực

Giữa khu dân cư Alexandra, một trong những cộng đồng nghèo nhất Nam Phi, những cửa hàng đặt trong container vận chuyển đang giúp người dân mua thực phẩm và nhu yếu phẩm theo đúng khả năng chi trả. Mô hình này được kỳ vọng góp phần cải thiện tiếp cận dinh dưỡng và giảm áp lực chi tiêu cho các hộ thu nhập thấp.

EU hướng tới quản lý trẻ em sử dụng mạng xã hội theo nhóm tuổi. Ảnh: CANVA

EU siết “hàng rào số” với trẻ em

Chủ tịch Ủy ban châu Âu (EC) Ursula von der Leyen tuyên bố Liên minh châu Âu (EU) dự kiến cấm trẻ em dưới 13 tuổi sử dụng mạng xã hội, đồng thời quy định người dưới 15 tuổi chỉ được sử dụng các nền tảng mạng xã hội trong phạm vi giới hạn và có sự giám sát. Trước đó, những đề xuất áp một lệnh cấm “cứng” chưa nhận được sự thống nhất của tất cả các quốc gia thành viên.

Ethiopia đang hướng tới mục tiêu trồng 50 tỷ cây xanh vào năm 2030. Ảnh: AP

Ethiopia nỗ lực phủ xanh đất nước

Sau nhiều thập kỷ rừng bị tàn phá, Ethiopia đang khuyến khích người dân tham gia trồng cây trên quy mô lớn nhằm phục hồi những vùng đất suy thoái, cải thiện sinh kế và tăng khả năng chống chịu trước biến đổi khí hậu.

Một tuyến đường cho người đi bộ và xe đạp tại Bogotá. Ảnh: THE GUARDIAN

Colombia thúc đẩy bình đẳng giới

Tại Thủ đô Bogotá của Colombia với khoảng 10 triệu dân, xe đạp là phương tiện đi lại phổ biến, với gần 900.000 chuyến mỗi ngày, cao nhất ở Mỹ latin. Tuy nhiên, phụ nữ chỉ tham gia 28% số chuyến đi bằng xe đạp. Thực tế này đang thúc đẩy Bogotá triển khai các giải pháp nhằm khuyến khích phụ nữ sử dụng xe đạp và thu hẹp khoảng cách giới trong giao thông.

Các nhân viên kiểm tra đường ống tại một khu dân cư ở Từ Châu. Ảnh: XINHUA

Trung Quốc tìm lời giải chống nóng

Những đợt nắng nóng kéo dài đang đặt ra thách thức lớn đối với các đô thị Trung Quốc, buộc nhiều địa phương tìm kiếm giải pháp làm mát. Những sáng kiến mới đang mở ra hướng tiếp cận bền vững trong ứng phó biến đổi khí hậu.

Phân loại cà chua xuất khẩu. Ảnh: EL DEBATE

Vùng trồng cà chua chất lượng cao

Los Palacios y Villafranca là một thị trấn nhỏ nằm ở tỉnh Seville, vùng Andalusia (Tây Ban Nha). Nơi đây nổi tiếng là “thủ phủ cà chua” chất lượng cao, sản phẩm được gắn nhãn hiệu và bảo vệ thương hiệu chung là “Tomate de Los Palacios”. Tập trung trồng cà chua xuất khẩu sang các nước châu Âu, cà chua Los Palacios đã trở thành một thương hiệu quốc gia.

Những bộ áo thi đấu được tái chế thành phụ kiện. Ảnh: REUTERS

Hồi sinh những bộ trang phục thi đấu

Trong không khí World Cup sôi động trên khắp thế giới, tại một nhà máy nhỏ ở CH Bắc Macedonia – quốc gia nhỏ vùng Balkan - những bộ quần áo bóng đá cũ lẽ ra sẽ bị tiêu hủy lại được trao một vòng đời mới. Thay vì trở thành rác thải, chúng được cắt may thành túi xách, mũ lưỡi trai và nhiều phụ kiện thời trang, góp phần giảm lãng phí và thúc đẩy xu hướng phát triển bền vững trong ngành thể thao.

Giấy phục chế của Ai Cập được công nhận đạt chất lượng quốc tế. Ảnh: XINHUA

Biến vải cotton thành giấy phục chế di sản

Từ những mảnh vải cotton bỏ đi, các nhà khoa học Ai Cập đã phát triển thành công loại giấy lưu trữ chuyên dụng để phục chế bản thảo và tài liệu lịch sử. Thành tựu này không chỉ giúp quốc gia Bắc Phi chủ động nguồn vật liệu bảo tồn mà còn mở ra cơ hội tham gia thị trường vật liệu lưu trữ toàn cầu.

Bờ biển Playa Guiones được phủ bóng cây xanh. Ảnh: THE GUARDIAN

Chung tay hồi sinh rừng ven biển

Nhằm góp phần phục hồi rừng ven biển, tái tạo môi trường sống cho động vật hoang dã và khôi phục các hệ sinh thái bị suy thoái bởi nạn phá rừng, một dự án huy động người dân địa phương, học sinh, du khách và tình nguyện viên tham gia trồng cây bản địa trên các bãi biển Costa Rica đang mang lại những kết quả tích cực.

Xe cứu thương ba bánh của Moving Health. Ảnh: MOVING HEALTH

Thu hẹp khoảng cách y tế nông thôn

Tổ chức phi lợi nhuận Moving Health (Mỹ) triển khai mạng lưới xe cứu thương ba bánh tại Ghana nhằm hỗ trợ cấp cứu cho người dân vùng sâu, vùng xa. Với chi phí thấp, khả năng di chuyển linh hoạt, mô hình này đã góp phần rút ngắn thời gian tiếp cận bệnh viện và nâng cao cơ hội chăm sóc sức khỏe cho cộng đồng nông thôn.

Dáng hình hội chợ 250 tuổi

Dáng hình hội chợ 250 tuổi

Hội chợ ngựa Appleby (Anh) là một cuộc tụ hội văn hóa đầy màu sắc đã trải qua hơn 250 năm tồn tại. Hội chợ thu hút lượng lớn người đến xem các phiên đấu giá ngựa và truyền thống tắm ngựa dưới sông, là một trong những lễ hội lớn tập trung đông đảo người du mục trong khu vực.

Nông dân Suriname được khuyến khích trồng đa dạng loại cây. Ảnh: GETTYIMAGES

Hỗ trợ nông dân Suriname vượt khó

Đối mặt những khó khăn về điều kiện thời tiết, một nhóm nông dân ở Suriname - quốc gia nhỏ nằm bên bờ biển đông bắc Nam Mỹ - đã vận dụng kỹ thuật nông nghiệp để biến thành lợi thế cạnh tranh. Hiện nay, họ đang hướng tới mục tiêu trở thành vườn ươm rau và giống cây trồng lớn nhất cả nước.

Các nghệ sĩ biểu diễn Mak Yong, Ảnh: MSTAR

Hồi sinh nghệ thuật truyền thống

Mak Yong là loại hình nghệ thuật sân khấu cổ xưa có lịch sử khoảng 400 năm tại Malaysia, đã được Tổ chức Văn hóa, Khoa học và Giáo dục LHQ (UNESCO) công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại.

Công nhân kiểm tra những cây giống ca-cao tại El Ceibo. Ảnh: THE GUARDIAN

Nông dân Bolivia bảo vệ đất trước “cơn sốt” vàng

Trong bối cảnh giá vàng tăng cao, kéo theo làn sóng khai thác mỏ lan rộng và gây nhiều hệ lụy môi trường, các cộng đồng nông dân tại vùng tây bắc Bolivia đang lựa chọn một hướng đi khác bền vững, đặt nông nghiệp và môi trường lên trên lợi ích kinh tế ngắn hạn.

Công dân có thể thuê người cùng đi khám bệnh. Ảnh: REUTERS

Dịch vụ “người đồng hành” tại Hàn Quốc

Trong bối cảnh số lượng người sống một mình ngày càng gia tăng, chính quyền Seoul (Hàn Quốc) đang triển khai một mô hình dịch vụ đặc biệt nhằm hỗ trợ đối tượng trên đi bệnh viện hay chuyển nhà.

Học sinh thực hành bảo vệ môi trường bên bờ biển. Ảnh: GETTYIMAGES

Đưa “đại dương” vào lớp học

Malaysia có đường bờ biển dài khoảng 4.800km, với nền kinh tế phụ thuộc chặt chẽ vào tài nguyên biển, từ du lịch, dịch vụ tới hậu cần, ngoại thương. Quốc gia Đông Nam Á đang nỗ lực đưa những kiến thức và kỹ năng bảo tồn biển vào hệ thống giáo dục phổ thông, qua những chương trình trải nghiệm thực tế để thu hút học sinh.

AWA bảo đảm đủ các điều kiện để kéo dài tuổi thọ dữ liệu. Ảnh: AWA

Nigeria nỗ lực bảo tồn di sản

Nigeria mới đây trở thành quốc gia châu Phi đầu tiên đưa dữ liệu vào Trung tâm Lưu trữ dữ liệu thế giới Bắc Cực (Arctic World Archive - AWA) tại Svalbard, quần đảo của Na Uy ở Bắc Băng Dương. Đây là động thái nhằm bảo tồn di sản trước nguy cơ mai một và hư hại.

Các nhân viên giao sữa tại nhà giúp người già cảm thấy bớt cô đơn. Ảnh: NIKKEI

Niềm an ủi với người già Nhật Bản

Theo BBC, số lượng người cao tuổi Nhật Bản phải sống một mình ngày một gia tăng. Những “Quý cô Yakult” với các chuyến giao hàng tận nhà định kỳ đang trở thành một kênh kết nối xã hội quan trọng đối với nhiều người già cô đơn.

Gạch CSEB đã chứng minh được sự bền vững. Ảnh: REUTERS

Tái thiết sau thiên tai với gạch sinh thái

Những viên gạch sinh thái, còn gọi là gạch đất nén ổn định có giá thành rẻ hơn gạch nung truyền thống và có sức chống chịu tốt hơn trước thiên tai, được xem là giải pháp hướng tới hoạt động xây dựng bền vững vì con người và môi trường.

Các nữ phạm nhân đọc sách tại Nhà tù Djanira Dolores de Oliveira. Ảnh: AP

Chương trình đọc sách giảm án tù tại Brazil

Chương trình giảm án bằng đọc sách tại Brazil đang mở ra cơ hội cải tạo nhân văn cho phạm nhân, giúp họ rút ngắn thời gian thụ án, đồng thời nuôi dưỡng tri thức và hy vọng tái hòa nhập cộng đồng.

Những vườn chuối xen rừng tại Công viên bang Oedra Branca. Ảnh: THE GUARDIAN

Nông nghiệp giữ rừng Brazil

Bất chấp tốc độ đô thị hóa chóng mặt của Rio de Janeiro (Brazil), những cộng đồng bản địa tại Công viên bang Pedra Branca, thuộc khu vực Vargem Grande vẫn bền bỉ duy trì phương thức canh tác hài hòa với tự nhiên. Những vườn chuối xen rừng không chỉ giúp họ bảo đảm sinh kế mà còn góp phần gìn giữ hệ sinh thái rừng quý giá.

Không gian công cộng mới mang tên Joseph William Bazalgette bên sông Thames. Ảnh: THE GUARDIAN

Không gian mới bên sông Thames

Bờ kè Bazalgette là không gian công cộng ven sông mới mở cửa tháng 1 vừa qua trên bờ sông Thames, London (Anh). Công trình rộng khoảng 0,6ha, được đặt tên theo kỹ sư nổi tiếng người Anh Joseph Bazalgette, xây dựng bên trên dự án “siêu cống” thoát nước sông Thames.

Nhật Bản khuyến khích sử dụng xe tiết kiệm nhiên liệu. Ảnh: ASAHI SHIMBUN

Chính sách thuế xanh tại Nhật Bản

Kể từ sau khi xảy ra trận động đất - sóng thần hồi tháng 3/2011 và sau thảm họa môi trường của Nhà máy điện hạt nhân Fukushima số 1, Chính phủ Nhật Bản đã nghiên cứu, điều chỉnh và hoàn thiện hệ thống chính sách thuế liên quan môi trường và các ngành năng lượng.

Du khách tham quan núi Shamanka trên hồ Baikal. Ảnh: TRIP.COM

Vương quốc băng tuyết kỳ vĩ của Nga

“Sâu nhất”, “cổ xưa nhất”, “đẹp nhất” là những từ mà hầu hết các du khách phải “thốt lên” khi may mắn được “mục sở thị” hồ Baikal nổi tiếng vào mùa đông. Baikal thật sự gây “choáng” bởi vẻ đẹp lộng lẫy, cuốn hút bất cứ ai nhờ sở hữu cảnh sắc thiên nhiên vô cùng độc đáo.

Các nhà ngôn ngữ học thảo luận về việc thu âm tiếng siPhuthi làm tư liệu. Ảnh: THE GUARDIAN

Sự hồi sinh của tiếng siPhuthi

Tiếng siPhuthi của cộng đồng ebaPhuthi (Lesotho) đang được hồi sinh nhờ những nỗ lực ghi chép, chuẩn hóa chữ viết và đưa ngôn ngữ trở lại đời sống. Những cố gắng bền bỉ này đã giúp siPhuthi được công nhận là ngôn ngữ chính thức, mở ra cơ hội gìn giữ bản sắc văn hóa và truyền thừa tri thức cho các thế hệ tương lai.

Nhiệt độ ở Minnesota giảm xuống âm 10oC vào mùa đông. Ảnh: REUTERS

Giải pháp sưởi ấm chi phí thấp

Hệ thống sưởi và làm mát bằng năng lượng nhiệt tích trữ trong tầng nước ngầm đang được Mỹ tái triển khai ở quy mô lớn, mở ra hướng phát triển đô thị bền vững cho tương lai.

Chị Quỳnh (thứ hai, trái sang) tại tiệm bánh mì Việt Nam ở Singapore.

Tiệm bánh mì Việt ở “đảo quốc sư tử”

Quán “Banh mi Society” nằm ở tầng hầm The Central, sát bờ sông Singapore. Bước xuống cầu thang, tôi nghe mấy câu tiếng Việt vọng ra rất rõ. Daniel - người bạn Singapore từng sống ba năm ở TP Hồ Chí Minh - đi cùng tôi, tò mò muốn xem bánh mì Việt ở đây có giữ được hương vị những buổi sáng anh từng ăn gần Nhà thờ Đức Bà hay không.

Nhà máy sản xuất ô-tô Lada ở Tolyatti.

Thủ phủ ô-tô Lada ở “xứ Bạch Dương”

Cách Thủ đô Moscow khoảng 1.000 km, trải dài bên bờ sông Volga thơ mộng, Tolyatti là thành phố công nghiệp nơi hãng xe ô-tô AvtoVAZ sản xuất những chiếc Lada đầu tiên vào năm 1970, trở thành biểu tượng xe hơi nổi tiếng trên khắp thế giới.