Nigeria nỗ lực bảo tồn di sản

Nigeria mới đây trở thành quốc gia châu Phi đầu tiên đưa dữ liệu vào Trung tâm Lưu trữ dữ liệu thế giới Bắc Cực (Arctic World Archive - AWA) tại Svalbard, quần đảo của Na Uy ở Bắc Băng Dương. Đây là động thái nhằm bảo tồn di sản trước nguy cơ mai một và hư hại.

AWA bảo đảm đủ các điều kiện để kéo dài tuổi thọ dữ liệu. Ảnh: AWA
AWA bảo đảm đủ các điều kiện để kéo dài tuổi thọ dữ liệu. Ảnh: AWA

Nằm sâu 300m trong lòng núi, AWA bảo đảm đủ điều kiện lạnh, tối và khô giúp kéo dài tuổi thọ dữ liệu. Theo các chuyên gia lưu trữ, dữ liệu khi đưa tới trung tâm này sẽ được ghi lên loại phim đặc biệt mang tên Piql, có thể tồn tại tới 2.000 năm. Công nghệ này giúp giảm nguy cơ mất mát do lỗi phần mềm, hỏng hóc phần cứng hoặc sự thay đổi của các định dạng dữ liệu theo thời gian. Mục tiêu của AWA là bảo vệ “ký ức của thế giới” trước nguy cơ thất lạc hoặc bị hủy hoại.

Theo The Guardian, bộ tài liệu của Nigeria được gửi tại AWA bao gồm các nội dung về lịch sử xã hội, văn hóa, ngành công nghiệp sáng tạo... Dữ liệu này do 12 tổ chức trong nước như hội đồng nghệ thuật, bảo tàng, thư viện và các dự án cộng đồng thu thập sau quá trình vận động kéo dài của nhà sử học Nze Ed Emeka Keazor từ năm 2022. Ông Keazor cho biết, việc thuyết phục các tổ chức tham gia không hề dễ dàng. “Tôi đã mất một năm rưỡi để thuyết phục người đứng đầu bộ phận lưu trữ tại Thư viện cựu Tổng thống Olusegun Obasanjo”, nhà sử học chia sẻ.

Bà Ugoma Ebilah, người sáng lập Bloom Art, một trong những đơn vị cũng tham gia vào dự án nói trên, đánh giá việc đưa tài liệu ra lưu trữ quốc tế mang ý nghĩa đặc biệt. “Điều quan trọng là những giá trị của Nigeria được ghi nhớ, bởi chúng tôi đang xây dựng nền tảng văn hóa cho tương lai”, bà Ebilah nhấn mạnh. Đạo diễn Akinola Davies Jr, người từng giành giải BAFTA với bộ phim "My Father's Shadow", cũng đồng tình với quan điểm này. Ông cũng kêu gọi công chúng hãy lưu giữ những ký ức cho thế hệ mai sau.

Thực tế cho thấy tại Nigeria, nhiều thư viện và bảo tàng thiếu kinh phí, tài liệu chủ yếu ở dạng giấy và chưa được số hóa đầy đủ. Điều này khiến việc lưu trữ lâu dài gặp nhiều rủi ro. TS Chima Korieh, một chuyên gia về lịch sử kinh tế và xã hội Tây Phi tại Trường đại học Marquette ở Wisconsin (Mỹ) nhận định: “Từ năm 1960, phần lớn hồ sơ đáng lẽ phải được lưu trữ đã không còn. Nhiều tài liệu hiện nay cũng đang đối mặt nguy cơ thất lạc do điều kiện bảo quản kém”.

Nhận thấy vấn đề này, ông đã dẫn đầu một dự án nhằm giúp cộng đồng Umuchieze ở bang Imo, đông nam Nigeria, ghi chép về các phong tục và nghi lễ văn hóa của họ, cũng như các tài liệu từ thời kỳ tiền thuộc địa ở Nigeria. Các tài liệu được lưu trữ tại AWA bao gồm những bản thảo về lịch sử của người Umuchieze và các báo cáo nêu bật hệ thống tư pháp và chính trị. Tuy nhiên, ông Korieh nhấn mạnh, việc lưu trữ không chỉ nhằm “cất giữ” mà còn phải bảo đảm khả năng tiếp cận của cộng đồng.

Ủy ban Quốc gia về Di tích và Bảo tàng cũng như Hội đồng Quốc gia về Nghệ thuật và Văn hóa Nigeria cũng đã đệ trình các tài liệu, bao gồm các báo cáo về nền kinh tế sáng tạo của Nigeria, chẳng hạn như ngành công nghiệp âm nhạc và điện ảnh. Theo ông Obi Asika, Chủ tịch Hội đồng Văn hóa và Nghệ thuật Quốc gia, vấn đề lớn nhất của châu Phi là thiếu chủ động trong việc lưu giữ và kể lại lịch sử. “Ký ức là yếu tố quan trọng nhưng thường bị xem nhẹ. Vì vậy, chúng tôi rất tự hào khi có cơ hội tham gia dự án này và giúp Nigeria tạo ra dấu ấn lịch sử”, ông cho biết.

Trong bối cảnh toàn cầu hóa, nguy cơ mất dữ liệu không chỉ giới hạn ở tài liệu giấy. Một nghiên cứu năm 2024 cho thấy, 38% các trang web được tạo ra trong giai đoạn 2013 - 2023 đã không còn tồn tại. Điều này đồng nghĩa với việc một lượng lớn thông tin và lịch sử đã biến mất. Bà Katrine Loen, đồng sáng lập AWA đánh giá, thách thức của lưu trữ số nằm ở tính ổn định. “Mỗi lần dữ liệu bị di chuyển, nguy cơ thay đổi hoặc mất mát lại xuất hiện. Đây là lý do AWA phát triển giải pháp lưu trữ lâu dài với công nghệ Piql”, đồng sáng lập AWA nhận định.

Dù vậy, chi phí vẫn là rào cản lớn. Mỗi cuộn phim Piql có giá khoảng 9.000 euro, vượt quá khả năng của nhiều tổ chức. Để khắc phục, AWA đã chuyển sang mô hình phi lợi nhuận vào năm 2025 và hợp tác với Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa LHQ (UNESCO) nhằm hỗ trợ tài chính và mở rộng phạm vi lưu trữ.

Có thể bạn quan tâm

Biếm họa: SHERIF ARAFA

Chặn nguy cơ bất công mới

Cách tiếp cận "lấy con người làm trung tâm" trong phát triển công nghệ Trí tuệ nhân tạo (AI) được Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình nhấn mạnh tại Hội nghị AI Thế giới (WAIC) diễn ra tại Thượng Hải cuối tuần trước. Nhà lãnh đạo Trung Quốc cũng nêu bật tính cấp thiết bảo đảm năng lực tiếp cận và phát triển AI cho các nước đang phát triển, nhằm ngăn chặn nguy cơ “bất công lịch sử” mới.

Biếm họa: AHMAD QADDURA

Thách thức với chương trình nghị sự quốc gia Syria

Quốc hội chuyển tiếp của Syria đã chính thức tổ chức phiên họp đầu tiên. Đây được xem là một cột mốc lịch sử, đánh dấu phiên họp lập pháp đầu tiên của Syria sau khi chế độ cựu Tổng thống Bashar al-Assad sụp đổ cuối năm 2024, đồng thời khởi động triển khai chương trình nghị sự quốc gia trong giai đoạn mới.

Mạng xã hội bị giới hạn với giới trẻ tại Anh. Ảnh: GTTY IMAGES

Lệnh “giới nghiêm mạng xã hội” đối với thanh - thiếu niên

Chính phủ Anh vừa công bố kế hoạch áp dụng lệnh giới nghiêm mặc định từ nửa đêm đến 6 giờ sáng đối với người dùng mạng xã hội từ 16-17 tuổi. Chính sách mới cho thấy nỗ lực kiểm soát tác động nhằm bảo vệ sức khỏe tinh thần của giới trẻ trong môi trường số.

Lễ trao giải cuộc thi Hùng biện tiếng Việt năm 2026.

Yêu tiếng Việt để thêm yêu nguồn cội

Đối với trẻ em người Việt sinh ra và lớn lên ở nước ngoài, tiếng Việt không chỉ là ngôn ngữ mà còn là sợi dây kết nối với gia đình, quê hương, giúp các em thêm yêu mến, tự hào về nguồn cội của mình.

Một điểm tiếp nước miễn phí tại Brussels. Ảnh: REDDIT

Bản đồ tiếp nước tại Brussels

Đối mặt các đợt nắng nóng diễn ra thường xuyên hơn do biến đổi khí hậu, chính quyền thành phố Brussels (Bỉ) đang triển khai xây dựng mạng lưới các điểm tiếp nước miễn phí cho người dân và du khách, đồng thời khuyến khích giảm sử dụng chai nhựa dùng một lần.

Bà Dubravka Suica phát biểu ý kiến tại hội nghị tài trợ cho Gaza. Ảnh: REUTERS

Nguồn lực cho công cuộc tái thiết Dải Gaza

Châu Âu cam kết viện trợ gần 900 triệu euro (tương đương 1 tỷ USD) để hỗ trợ công cuộc tái thiết Gaza sau xung đột kéo dài. Trong khi đó, Mỹ đang xem xét triển khai một khu vực nhân đạo thí điểm tại thành phố Rafah nhằm tiếp nhận hàng chục nghìn dân thường Palestine.

Những bộ áo thi đấu được tái chế thành phụ kiện. Ảnh: REUTERS

Hồi sinh những bộ trang phục thi đấu

Trong không khí World Cup sôi động trên khắp thế giới, tại một nhà máy nhỏ ở CH Bắc Macedonia – quốc gia nhỏ vùng Balkan - những bộ quần áo bóng đá cũ lẽ ra sẽ bị tiêu hủy lại được trao một vòng đời mới. Thay vì trở thành rác thải, chúng được cắt may thành túi xách, mũ lưỡi trai và nhiều phụ kiện thời trang, góp phần giảm lãng phí và thúc đẩy xu hướng phát triển bền vững trong ngành thể thao.

Biếm họa: MIGUEL MORALES MADRIGAL

Cái khó bó cái khôn

Giới chuyên gia quốc tế cảnh báo năng lực ứng phó biến đổi khí hậu của châu Phi đang rơi vào tình trạng báo động do thiếu hụt tài chính. Bài toán tài chính luôn là điểm hạn chế của “lục địa đen” trong việc nâng cấp năng lực dự báo thời tiết, từ đó giảm bớt tác động tiêu cực của biến đổi khí hậu.

Các nền tảng mạng xã hội của Meta bị cáo buộc gây nghiện cho trẻ em. Ảnh: GETTY IMAGES

Meta đối mặt án phạt kỷ lục

Meta đang đối mặt nguy cơ chịu án phạt lên tới 1,4 nghìn tỷ USD vì các cáo buộc liên quan hai mạng xã hội của tập đoàn này là Facebook và Instagram gây nghiện đối với trẻ em. Phiên tòa dự kiến diễn ra vào tháng 8 tại Oakland, bang California (Mỹ) được đánh giá là một trong những vụ kiện nghiêm trọng nhất mà Meta từng đối mặt.

Biếm họa: RAHMA

“Nắm đấm thép” của EU

Ủy ban châu Âu (EC) vừa đề xuất thiết lập một cơ chế trừng phạt mới nhằm đối phó các mối đe dọa từ nhiều hình thức tội phạm có tổ chức, bao gồm đưa người di cư trái phép, buôn bán người, buôn lậu vũ khí, ma túy và rửa tiền. Bảo đảm an ninh và các giá trị của khối cũng như bảo vệ tính mạng của người di cư là những mục đích chính của đề xuất này.

Quân đội Israel triển khai khí tài trong xung đột với Iran. Ảnh: GETTY IMAGES

Israel cảnh báo nối lại chiến dịch quân sự

Bất chấp việc Pakistan khẳng định sẵn sàng tiếp tục đóng vai trò trung gian hòa giải nhằm thúc đẩy đối thoại hòa bình Trung Đông, Iran và Israel liên tiếp đưa ra các tuyên bố cứng rắn, đáng chú ý là tuyên bố sẵn sàng nối lại chiến dịch quân sự của Tel Aviv.

Nhiều tàu vận tải phải neo đậu chờ được qua Eo biển Hormuz. Ảnh: SHUTTERSTOCK

Căng thẳng Mỹ-Iran leo thang trở lại

Căng thẳng tại Trung Đông lại gia tăng khi Mỹ phát động đợt tấn công mới nhằm vào Iran và Tehran tuyên bố tạm thời đóng cửa Eo biển Hormuz. Diễn biến căng thẳng bùng lên ngay sau khi một tàu thương mại bị tấn công tại eo biển chiến lược này, trong bối cảnh Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố chấm dứt thỏa thuận ngừng bắn, song để ngỏ khả năng đàm phán với Iran.

Hai nhà lãnh đạo Pháp (bên phải) và Syria gặp gỡ tại Damascus. Ảnh: GETTYIMAGES

Mở rộng hợp tác Pháp-Syria

Tổng thống Pháp Emmanuel Macron vừa có chuyến công du chớp nhoáng tới Syria. Tuy chỉ là cuộc ghé thăm trên đường tới Thổ Nhĩ Kỳ tham dự Hội nghị thượng đỉnh Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO), nhưng Paris tỏ ra rất coi trọng việc mở rộng hợp tác với Damascus, thể hiện qua hình ảnh một đoàn doanh nghiệp hùng hậu tháp tùng “ông chủ” Điện Elysee trong chuyến thăm Syria.

Giới chức Mỹ công bố kết quả Chiến dịch Hard Ball. Ảnh: REUTERS

Nỗ lực triệt phá tội phạm xuyên quốc gia

Ngày 7/7, Bộ Tư pháp Mỹ cho hay, lực lượng thực thi pháp luật của nước này cùng các đối tác Canada, Tây Ban Nha và một số nước châu Âu đã phối hợp triển khai chiến dịch "Hard Ball", bắt giữ 24 nghi can và truy tố 37 đối tượng thuộc ba tổ chức tội phạm xuyên quốc gia có nguồn gốc từ Ấn Độ.

Các đội bóng, cầu thủ và cổ động viên đến sân đã tích cực tham gia đóng góp, ủng hộ quỹ xây chùa Đại Ân Tokyo.

Trái bóng kết nối tấm lòng Việt

Không chỉ là một giải đấu thể thao gắn kết cộng đồng, Giải bóng đá từ thiện FAVIJA Charity Cup lần thứ tư còn mang một ý nghĩa lớn hơn khi phát động quyên góp xây dựng chùa Đại Ân Tokyo - ngôi chùa Việt Nam đầu tiên tại Thủ đô Tokyo (Nhật Bản). Từ những trận cầu sôi nổi trên sân cỏ, tinh thần đoàn kết, sẻ chia của người Việt ở nước ngoài tiếp tục được lan tỏa bằng những hành động thiết thực.

Việc phụ thuộc vào các thiết bị điện tử hạn chế khả năng tập trung của học sinh. Ảnh: KCUR

Trường học nói không với smartphone

Giữa xu hướng số hóa giáo dục, một trường học tại Australia lựa chọn hướng đi khác biệt là hạn chế thiết bị điện tử trong lớp học nhằm nuôi dưỡng khả năng tập trung, tình yêu học tập và tư duy độc lập của học sinh.

NATO đang chia rẽ về nâng chi tiêu quốc phòng. Ảnh: EUCOM

Châu Âu trước sức ép chi tiêu quốc phòng

Rà soát tiến độ thực hiện mục tiêu tăng chi tiêu quốc phòng là một chủ đề chính tại Hội nghị thượng đỉnh Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO), diễn ra tại Thổ Nhĩ Kỳ. Trước sự thúc ép của Mỹ, các đồng minh châu Âu vẫn duy trì cam kết tăng chi tiêu, dù mục tiêu NATO đặt ra tạo áp lực ngày càng lớn cho một số quốc gia.

Ông Douglas Snyder phát biểu tại Hội thảo.

Kiến trúc xanh thích ứng biến đổi khí hậu

Việc thiết kế các công trình thân thiện môi trường và thích ứng với biến đổi khí hậu đang trở thành định hướng phổ biến, đòi hỏi phải luật hóa để thực thi một cách đồng bộ, góp phần hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng kinh tế xanh và ứng phó với biến đổi khí hậu.

Biếm họa: ANNE DERENNE

Áp lực Net Zero

Không chỉ khiến ít nhất 1.300 người tử vong tính đến cuối tháng 6 vừa qua, theo số liệu của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), các đợt nắng nóng kỷ lục liên tục càn quét khắp lục địa những ngày qua đang đẩy mục tiêu khí hậu của Liên minh châu Âu (EU) vào tình thế đầy rủi ro. EU đang chịu áp lực lớn bảo vệ người dân trong bối cảnh khí hậu cực đoan, song không chệch hướng triển khai Thỏa thuận Xanh với mục tiêu đạt phát thải ròng bằng 0 (Net Zero) vào năm 2050.

Một trụ sở của Google tại châu Âu. Ảnh: GETTYIMAGES

EU siết chặt quản lý Big Tech

Tòa án Công lý Liên minh châu Âu (CJEU) ngày 2/7 vừa qua chính thức bác bỏ đơn kháng cáo của Google và công ty mẹ Alphabet trong vụ kiện chống độc quyền liên quan hệ điều hành Android. Phán quyết này tiếp tục khẳng định quyết tâm của EU trong việc siết chặt quản lý các tập đoàn công nghệ (Big Tech).

Biếm họa: STELLINA CHEN

Động lực tìm lại vị thế

Với sự ủng hộ của các đối tác trong liên minh cầm quyền, Thủ tướng Đức Friedrich Merz đã bày tỏ lạc quan về triển vọng phát triển của nước Đức sau một thời gian dài lâm vào trì trệ. Ông Merz khẳng định các biện pháp cải cách của liên minh cầm quyền sẽ tạo nền tảng tăng trưởng mới và phục hồi tích cực hơn trong thời gian tới.

Hai nhà lãnh đạo Nhật Bản (bên trái) và Ấn Độ gặp gỡ tại New Delhi. Ảnh: KANTEI.GO

Ấn Độ và Nhật Bản mở rộng hợp tác

Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae vừa có chuyến thăm Ấn Độ kéo dài ba ngày. Hai bên nhất trí tăng cường quan hệ Đối tác chiến lược đặc biệt và toàn cầu, mở rộng hợp tác trong các lĩnh vực công nghệ cao, quốc phòng, an ninh kinh tế và khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.

Biếm họa: TOSO BORKOVIC

Mục tiêu định hình “NATO 3.0”

Hội nghị Thượng đỉnh lần thứ 36 Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO), diễn ra tại Ankara (Thổ Nhĩ Kỳ) ngày 7/7 tới, được đánh giá là một kỳ họp quan trọng bậc nhất lịch sử NATO. Bối cảnh địa - chính trị thế giới dịch chuyển mang tính bước ngoặt, liên minh xuyên Đại Tây Dương đứng trước áp lực xây dựng mô hình “NATO 3.0”, với bản thiết kế quân sự mới nhằm duy trì vị thế răn đe hiệu quả trong trật tự thế giới đầy biến động.