Đây là một trong những ý kiến được chỉ ra trong Báo cáo Học tập suốt đời và kỹ năng cho tương lai do Tổ chức Lao động quốc tế (ILO) - cơ quan chuyên môn của LHQ về lao động và việc làm, được công bố mới đây. Theo đó, sự chuyển dịch toàn cầu đang định hình lại thế giới việc làm gồm công nghệ số, tự động hóa, AI và dữ liệu lớn, đang thay đổi cách con người làm việc, từ quy trình thực hiện đến cấu trúc nơi làm việc và yêu cầu kỹ năng. Theo báo cáo, tác động của công nghệ kỹ thuật số đối với thị trường lao động phụ thuộc phần lớn vào nền tảng kỹ năng sẵn có của lực lượng lao động. Quá trình thích ứng đối với chuyển đổi này đòi hỏi phát triển các tổ hợp kỹ năng bổ trợ và phù hợp.
Quá trình chuyển dịch sang nền kinh tế bền vững cũng đang tái cơ cấu hệ thống sản xuất và cơ cấu việc làm. Báo cáo nhận định, các vị trí tuyển dụng “việc làm xanh” thường đi kèm điều kiện làm việc và mức lương tốt hơn, nhưng tiền lương và chất lượng việc làm giữa các công việc xanh có sự khác biệt đáng kể, cho thấy chỉ riêng kỹ năng xanh không đủ để bảo đảm việc làm tốt, người lao động cần có sự kết hợp đa dạng hơn các kỹ năng, trong đó có kỹ năng chuyên biệt về môi trường.
Ngoài ra, sự dịch chuyển nhân khẩu học, bao gồm cả sự già hóa dân số tại nhiều khu vực, đặt ra yêu cầu cao hơn đối với lực lượng lao động lớn tuổi, đồng thời đẩy cao nhu cầu về dịch vụ chăm sóc. Theo ILO, số lượng lao động làm công việc chăm sóc trên toàn cầu được dự báo tăng từ 85 triệu người năm 2023 lên 158 triệu người vào năm 2025, song kỹ năng của những người lao động trong lĩnh vực này vẫn chưa được ghi nhận đúng mức và trả lương không xứng đáng.
Trong bối cảnh như vậy, ILO cho rằng, việc phát triển kỹ năng đóng vai trò then chốt, giúp bảo đảm người lao động và các doanh nghiệp duy trì khả năng thích ứng và cạnh tranh trong một thị trường lao động đang phát triển nhanh chóng. Tuy nhiên, theo khảo sát của ILO, chỉ 16% những người trong độ tuổi từ 15 đến 64 cho biết đã tham gia đào tạo bài bản trong năm trước khi được khảo sát. Báo cáo cũng cho thấy rõ sự bất bình đẳng trong tiếp cận cơ hội học tập, đặc biệt giữa lao động trong khu vực chính thức và phi chính thức, cũng như giữa các nhóm trình độ học vấn khác nhau.
Đối với nhóm lao động toàn thời gian có hợp đồng dài hạn tại các doanh nghiệp chính thức, có tỷ lệ tham gia đào tạo cao hơn, với 51% người được khảo sát cho biết được người sử dụng lao động cung cấp đào tạo. Một số khác có cơ hội học hỏi từ đồng nghiệp có kinh nghiệm. Trong khi đó, các lao động có trình độ học vấn thấp hơn, làm việc trong khu vực phi chính thức hoặc doanh nghiệp nhỏ lại chủ yếu “học qua thực hành”.
Angelique Kahindo là người Congo sang tị nạn ở Uganda, đã mở doanh nghiệp riêng và kiếm được thu nhập ổn định để nuôi sống bản thân và các con. Angelique tham gia một khoá học nghề may kéo dài 6 tháng để được đào tạo bài bản từ kỹ năng thiết kế trang phục đến kế toán và dịch vụ khách hàng. Dẫn câu chuyện của Angelique, Tổng Giám đốc ILO Gilbert F. Houngbo cho rằng, hành trình của cô minh họa cách giáo dục có thể thay đổi cuộc sống của một con người.
“Học tập suốt đời là nhịp cầu nối công việc của ngày hôm nay với cơ hội của ngày mai. Đây không chỉ là câu chuyện về khả năng có việc làm hay năng suất, mà còn là nền tảng của việc làm thỏa đáng, thúc đẩy đổi mới sáng tạo thực chất và xây dựng một xã hội có khả năng phục hồi, biến nó trở thành yếu tố cốt lõi trong mọi chiến lược thành công hướng tới phát triển bền vững”, ông F. Houngbo khẳng định.
Báo cáo cũng chỉ ra, tại nhiều quốc gia, các hệ thống học tập vẫn manh mún và thiếu đầu tư lâu dài. Ngay ở các nước thu nhập cao, 34% trong số các nước này vẫn dành chưa đến 1% ngân sách giáo dục công cho giáo dục và đào tạo. Tại các nước thu nhập thấp, tỷ lệ này lên tới 63%. Do đó, ILO kêu gọi mở rộng và bình đẳng hóa cơ hội học tập, tăng cường hệ thống đào tạo và xây dựng các chính sách học tập suốt đời thật sự gắn với nhịp sống của người dân.
