Khi Halima Kedir bắt đầu trồng những chiếc cây đầu tiên trên mảnh đất của mình ở quận Berbere, vùng Oromia, hàng xóm đã cố gắng ngăn cản cô. Tuy nhiên đến hiện tại, những bụi chuối, ô-liu và grevillea xanh tươi phủ kín khu đất đã trở thành minh chứng cho sự kiên trì của người phụ nữ 35 tuổi. “Hàng xóm của tôi từng cho rằng, tôi nỗ lực vô ích, dù vậy theo thời gian, nhiều người nhận ra cây xanh có thể là một phần giải pháp cho các vấn đề của chúng ta, góp phần chống biến đổi khí hậu và tình trạng thiếu lương thực”, Kedir chia sẻ. Bằng nỗ lực, Kedir đang trở thành hình mẫu nổi bật về bảo vệ môi trường tại địa phương sau khi trồng hàng nghìn cây xanh. Đối với cô, mỗi cây non lớn lên đều mang đến thêm hy vọng cho vùng đất đang chịu sức ép từ khô hạn và biến đổi khí hậu.
Theo The Guardian, Ethiopia từng ghi nhận diện tích rừng suy giảm mạnh trong nhiều thập kỷ do mở rộng nông nghiệp, khai thác gỗ thương mại và sử dụng than củi làm nhiên liệu. Từ đầu thế kỷ đến năm 2025, Ethiopia mất khoảng 560.000 ha rừng. Suy giảm rừng tác động đến đa dạng sinh học, chất lượng đất, nguồn nước và làm gia tăng tác động của biến đổi khí hậu.
Trước thực trạng đó, Chính phủ Ethiopia đã triển khai nhiều chương trình phục hồi rừng và cảnh quan, trong đó đáng chú ý là Sáng kiến Di sản Xanh (Green Legacy Initiative - GLI), được khởi động từ năm 2019. Chương trình hướng tới huy động các cơ quan nhà nước, cộng đồng và người dân tham gia trồng cây trên quy mô lớn. Theo các số liệu được Chính phủ Ethiopia công bố, tỷ lệ phá rừng hằng năm tại quốc gia vùng sừng châu Phi này đã giảm từ khoảng 92.000 ha năm 2013 xuống 27.703 ha năm 2023. Trong cùng thời gian, độ che phủ rừng tăng từ 15,5% lên 23,6%. Chính phủ Ethiopia cho biết đã trồng khoảng 48 tỷ cây trong bảy năm và đặt mục tiêu đạt 50 tỷ cây vào năm 2030. Năm 2019, Ethiopia từng ghi nhận kỷ lục trồng 353 triệu cây con chỉ trong một ngày.
Tại Berbere, sự thay đổi bắt đầu từ những hộ gia đình. Fate Abdulahi, hàng xóm của Kedir cho biết, chính kết quả từ khu vườn của Kedir đã khiến nhiều người thay đổi cách nhìn. “Cô ấy đã chứng minh chúng tôi sai và cô ấy đã trở thành một hình mẫu, một người sẵn sàng tìm kiếm các giải pháp địa phương cho những vấn đề của chúng ta”, Abdulahi bày tỏ.
Hàng nghìn hộ gia đình tại các khu dân cư lân cận cũng tham gia trồng cây với sự hỗ trợ của WaterAid, tổ chức phi chính phủ tập trung vào cải thiện tiếp cận nước sạch, vệ sinh môi trường và giáo dục vệ sinh cá nhân chi nhánh Ethiopia. Khoảng 55.000 cây giống bản địa đã được phân phát cho các hộ gia đình và tổ chức cộng đồng trong khu vực. Ông Alebachew Adem, Tổng Giám đốc WaterAid Ethiopia cho biết: “Tại các vùng đất khô hạn và dễ bị tổn thương do biến đổi khí hậu như Berbere, những nỗ lực này giúp cộng đồng xây dựng khả năng chống chịu trước những tác động ngày càng gia tăng của biến đổi khí hậu”.
Dù vậy, các chuyên gia môi trường đánh giá tác động lâu dài không chỉ được quyết định bởi số lượng cây được trồng mà còn phụ thuộc vào khả năng cây sống sót, phát triển và góp phần phục hồi hệ sinh thái. Theo Ủy ban kỹ thuật của GLI, tỷ lệ sống trung bình của cây giống đạt 83,4% năm 2019 và 79% năm 2020. Bên cạnh đó, ông Yitebitu Moges, điều phối viên chương trình REDD+ về chống phá rừng thuộc Chương trình Môi trường LHQ tại Ethiopia cho biết, điều quan trọng nhất của chương trình nằm ở sự thay đổi trong nhận thức của người dân. “Lịch sử của chúng ta đã chuyển từ nạn phá rừng sang trồng rừng. Mọi người ngày càng nhận thức rõ hơn rằng nạn phá rừng đang gây hại”, ông Moges nhấn mạnh.
Để tăng cường chương trình phủ xanh, Quốc hội Ethiopia đã thành lập Quỹ đặc biệt về Di sản Xanh và Phục hồi cảnh quan, dành một phần ngân sách liên bang hằng năm cho phục hồi các vùng đất suy thoái. Ông Teshome Soromessa, nhà môi trường học tại Trường đại học Addis Ababa cho rằng, phục hồi rừng và trồng cây đã trở thành một trong những ưu tiên quốc gia, với sự tham gia của cộng đồng, các tổ chức xã hội dân sự, cơ quan nhà nước và những đối tác phát triển. Nỗ lực này càng có ý nghĩa trong bối cảnh Ethiopia chuẩn bị đăng cai Hội nghị lần thứ 32 Các bên tham gia Công ước khung của LHQ về Biến đổi Khí hậu (COP32) tại Thủ đô Addis Ababa vào tháng 11/2027.
