Từng công đoạn nối tiếp nhau cần mẫn, lặng lẽ gìn giữ một mạch nghề đã ăn sâu vào đời sống làng biển qua bao thế hệ.
Thường những ngày này, làng mắm Cà Ná không chỉ rộn ràng bởi không khí lao động khẩn trương, mà còn là điểm dừng chân quen thuộc của du khách thập phương. Đến với xứ mắm, du khách không chỉ chọn mua những chai nước mắm thơm nồng vị biển, mà còn được nghe bà con kể câu chuyện của thời gian, của nắng gió, của sự bền bỉ trước bao mùa sóng gió để gìn giữ nghề truyền thống nơi đầu sóng ngọn gió.
Theo quy trình sản xuất truyền thống, cá cơm sau khi đánh bắt được các cơ sở chọn lọc kỹ lưỡng, chỉ những mẻ cá tươi ngon mới được đưa vào ủ mắm. Cá được trộn trực tiếp với muối theo tỷ lệ ba cá một muối, sau đó ủ trong thùng gỗ hoặc bể chứa từ 3 đến 5 tháng.
Suốt 18 tháng tiếp theo, người làm mắm đều đặn đảo trộn mỗi ngày để mắm chín dần, đến khi đạt độ chín mới tiến hành rút mắm, pha theo tỷ lệ đạm đã công bố và chiết rót thành phẩm.
Càng cận Tết, không khí sản xuất tại các cơ sở nước mắm Cà Ná càng thêm hối hả. Trong các xưởng mắm, công nhân thoăn thoắt chiết rót, đóng chai, dán nhãn để cho ra đời hàng nghìn chai nước mắm, sẵn sàng phục vụ nhu cầu tiêu dùng và làm quà biếu dịp xuân về.
Thế nhưng, phía sau nhịp lao động khẩn trương ấy vẫn phảng phất những nỗi lo. Nhiều chủ cơ sở cho biết, dù đã bước vào cao điểm Tết, song sức mua năm nay giảm đáng kể so với những năm trước.
Trầm ngâm bên những thùng mắm đã chuẩn bị từ nhiều tháng trước nhưng đến nay vẫn còn nguyên, ông Trần Văn Tư, chủ cơ sở sản xuất nước mắm truyền thống Ngọc Tư thổ lộ: “Giá nước mắm Tết hiện dao động từ 120.000 đến 300.000 đồng mỗi thùng 6 chai, tùy loại. Thế nhưng việc buôn bán không được như mong muốn, chủ yếu chỉ bán lẻ, có ngày không bán được thùng nào”.
Cùng chung tâm trạng, anh Trần Ngọc Duy, chủ cơ sở nước mắm truyền thống Ngọc Duy cho biết, vào thời điểm này những năm trước, mỗi ngày doanh thu đạt vài triệu đồng, còn năm nay có ngày gần như không có gì.
Theo anh Duy, một trong những nguyên nhân chính là tuyến cao tốc bắc-nam đã thông tuyến, lượng du khách không còn di chuyển nhiều trên quốc lộ 1 như trước, nên ít ghé lại làng mắm. Dù cơ sở đã triển khai nhiều chương trình khuyến mãi, nhưng lượng khách vẫn thưa thớt.
Còn anh Trần Hoàng Uy, chủ cơ sở mắm truyền thống Chi Ninh cho hay, các sản phẩm trong làng đều đạt chứng nhận OCOP. Dịp Tết năm nay, các cơ sở đã tất bật đóng hàng nghìn chai nước mắm với nhiều dung tích khác nhau, đồng thời chuẩn bị thêm các phần quà nhỏ như chai mắm 60ml, túi xách, nước hoa... để tri ân khách mua đơn hàng từ 499.000 đồng trở lên. Chương trình kéo dài đến hết tháng Giêng âm lịch, với mong muốn níu chân du khách, song lượng khách vẫn chưa như kỳ vọng.
Theo ghi nhận của phóng viên, hầu hết các cơ sở sản xuất nước mắm đều trưng bày hàng hóa bắt mắt, mang đậm dấu ấn của làng nghề truyền thống ven biển, nhưng lượng khách rất thưa thớt.
Với những người gắn bó cả đời với nghề, niềm vui lớn nhất không chỉ là bán được hàng dịp Tết, mà còn là thương hiệu “nước mắm Cà Ná” ngày càng được nhiều người biết đến. Tuy nhiên, năm nay niềm vui ấy chưa trọn vẹn.
Ông Lê Lúc, Chủ tịch Hội Nông dân xã Cà Ná cho biết, để phục vụ thị trường Tết, địa phương đã khuyến cáo và hầu hết các cơ sở chế biến nước mắm đều đặt tiêu chí chất lượng, an toàn thực phẩm và uy tín thương hiệu lên hàng đầu. “Bà con hiểu rất rõ rằng, muốn giữ nghề thì phải giữ chữ tín. Dù việc kinh doanh năm nay chưa đạt như mong muốn, nhưng người làm mắm Cà Ná vẫn quyết tâm một lòng gắn bó với nghề”, ông Lúc chia sẻ.
Rời Cà Ná, mang theo những lo toan của bà con làng mắm, song chúng tôi tin rằng ngọn lửa nghề nơi đây vẫn được gìn giữ bền bỉ. Bởi hơn ai hết, người làm mắm Cà Ná hiểu rằng, trong từng giọt mắm sóng sánh màu hổ phách không chỉ có vị mặn mòi của biển, mà còn kết tinh niềm tin, sự nhẫn nại và hy vọng vào mỗi mùa xuân mới - mùa biển mới, để nước mắm truyền thống Cà Ná mãi đồng hành cùng niềm vui của mọi nhà mỗi độ Tết đến, xuân về.
