Trong chiếc túi gọn nhẹ là máy đo huyết áp, sổ theo dõi sức khỏe, thuốc thiết yếu cùng những kiến thức chuyên môn được đưa đến để phục vụ người dân ngay tại nơi họ sinh sống. Những hành động tưởng chừng giản dị này lại phản ánh một sự dịch chuyển sâu sắc trong tư duy về y tế từ “chữa bệnh” sang “chăm sóc sức khỏe”, từ thụ động sang chủ động đến với cộng đồng.
Ở tuổi 82, ông Đinh Văn Chữ, cư trú ở khu phố 7 là một trong những người cảm nhận rõ nét nhất sự thay đổi này. Từng trải qua cơn đột quỵ nhẹ cách đây hai năm, đối với ông việc tái khám trước đây là một hành trình không hề dễ dàng, từ việc di chuyển, chờ đợi cho đến những bất tiện trong quá trình theo dõi sức khỏe. Tuy nhiên, khi đội ngũ y tế đến tận nhà, việc kiểm tra sức khỏe trở nên thuận tiện và nhẹ nhàng hơn rất nhiều.
Ông chia sẻ: “Đối với người cao tuổi như tôi được khám tại nơi cư trú rất thuận tiện, không cần phải đi lại nhiều, bệnh cũng được theo dõi thường xuyên hơn”. Dù vậy, điều ông trăn trở là làm thế nào để thông tin sức khỏe của mình được kết nối kịp thời giữa các nơi điều trị.
Hiện nay, không chỉ người cao tuổi mà nhiều người trẻ cũng gặp nhiều bệnh lý nguy hiểm, nhưng thường bị bỏ qua do tâm lý chủ quan hoặc thiếu điều kiện tiếp cận dịch vụ y tế định kỳ. Khoảng trống này nếu không được lấp đầy sẽ dẫn đến những hệ lụy cho cá nhân, gia đình và toàn xã hội. Chính vì vậy, tổ chức khám sức khỏe định kỳ cho toàn dân không chỉ là giải pháp y tế mà còn cho thấy chính sách mang tính phòng ngừa chiến lược thành phố nỗ lực triển khai.
Theo Sở Y tế Thành phố Hồ Chí Minh, điểm cốt lõi của mô hình không nằm ở kỹ thuật y khoa cao siêu mà ở tư duy tiếp cận chuyển từ bị động sang chủ động, từ điều trị sang dự phòng. Thay vì chờ người bệnh đến khám, y tế cơ sở chủ động tiếp cận theo dõi và quản lý sức khỏe từ sớm.
Tiến sĩ, bác sĩ Nguyễn Văn Vĩnh Châu, Phó Giám đốc Sở Y tế thành phố nhấn mạnh: “Đây là yêu cầu tất yếu của đô thị quy mô lớn như Thành phố Hồ Chí Minh, chúng ta không thể chỉ chờ người dân đến bệnh viện khi đã có bệnh. Y tế phải đi trước một bước đến với người dân khi họ còn khỏe”.
Khi bác sĩ xuất hiện ngay tại khu phố, việc kiểm tra sức khỏe được xem như một sinh hoạt thường ngày. Một lần đo huyết áp, một cuộc trò chuyện dù ngắn hay lời tư vấn đúng lúc đều có thể giúp người bệnh ngăn chặn những rủi ro lớn hơn. Mô hình này giúp phát hiện sớm nguy cơ tiềm ẩn, từ đó chủ động với những biến chứng nghiêm trọng trong tương lai; đồng thời còn giảm chi phí điều trị và áp lực cho hệ thống y tế, nâng cao chất lượng cuộc sống người dân.
Ở tuyến cơ sở, mỗi đội chăm sóc sức khỏe là một “mắt xích” gắn kết giữa chuyên môn và cộng đồng. Trong đó, bác sĩ chịu trách nhiệm chuyên môn, điều dưỡng theo dõi lịch chăm sóc, dược sĩ hướng dẫn sử dụng thuốc và cộng tác viên là người kết nối từng hộ dân với y tế.
Cô Trần Thị Bích Điều, cộng tác viên chăm sóc sức khỏe cộng đồng tại đội chăm sóc sức khỏe liên tục số 4, Trạm y tế phường Xuân Hòa chia sẻ: “Chúng tôi trực tiếp đến từng nhà vận động, hướng dẫn và kết nối với trạm y tế. Chính sự gắn bó này tạo nên một mạng lưới chăm sóc sức khỏe mang tính cá thể hóa, nơi mỗi người dân trở thành chủ thể được theo dõi, quan tâm và chăm sóc phù hợp với tình trạng sức khỏe của mình”.
Thành công bước đầu của những mô hình thí điểm còn khẳng định kết quả cụ thể từ thực hiện chiến lược triển khai Nghị quyết số 72-NQ/TW của Bộ Chính trị về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân.
Trong đó, Thành phố Hồ Chí Minh đang triển khai mô hình “kiềng ba chân” với ba nhóm giải pháp đồng bộ, gồm: Thứ nhất, khám sức khỏe linh hoạt không phụ thuộc địa giới hành chính, giúp người dân dễ tiếp cận dịch vụ y tế ở bất kỳ nơi nào thuận tiện; thứ hai, là tập trung chăm sóc nhóm nguy cơ ngay tại cộng đồng, nhất là người cao tuổi, người mắc bệnh mạn tính và các đối tượng yếu thế; thứ ba, là xây dựng hệ thống dữ liệu sức khỏe liên thông, tạo nền tảng cho quản lý y tế hiện đại.
Cách tiếp cận này phù hợp đô thị lớn có hàng triệu người lao động di chuyển thường xuyên, cư trú không ổn định. Mở rộng phạm vi khám sức khỏe, kết hợp cả hệ thống công lập và tư nhân còn giúp tăng độ bao phủ và hạn chế bỏ sót đối tượng.
Ông Nguyễn Mạnh Cường, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh khẳng định: “Một thành phố phát triển bền vững phải là nơi người dân khỏe mạnh, có hệ thống y tế đủ năng lực chăm sóc từ sớm, từ xa và ngay tại cơ sở”. Theo định hướng này, thành phố đang tập trung củng cố mạng lưới y tế cơ sở, mở rộng chăm sóc ban đầu, tăng cường tầm soát và phát hiện sớm bệnh tật.
Trong đó, điểm đột phá là sẽ triển khai tổ chức khám sức khỏe toàn dân trong năm 2026, vừa mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc, đồng thời tạo nền tảng vững chắc cho quản lý sức khỏe lâu dài.
Từ những việc làm “thầm lặng” của đội ngũ y tế tại cơ sở, cho thấy một chuyển động lớn đang hình thành trong hệ thống y tế thành phố. Đặt trong tổng thể yêu cầu đổi mới theo tinh thần Nghị quyết số 72-NQ/TW, y tế không còn là điểm đến khi có bệnh, mà trở thành hệ thống chủ động đồng hành cùng người dân ngay từ cộng đồng.
Khi một trạm y tế thật sự là “điểm chạm” gần nhất, từng nhân viên y tế là người theo dõi sức khỏe lâu dài và mỗi dữ liệu sức khỏe từ cơ sở được kết nối thành một hệ thống thống nhất, mục tiêu chăm sóc sức khỏe toàn dân của Thành phố Hồ Chí Minh sẽ càng gần với thực tiễn hơn.
