Từ các trung tâm thương mại lớn đến doanh nghiệp sản xuất, ngày càng nhiều đơn vị chủ động đầu tư nguồn điện sạch, giảm phụ thuộc vào lưới điện quốc gia. Những chuyển động tích cực này không chỉ góp phần thực hiện Chỉ thị số 10/CT-TTg ngày 30/3/2026 của Thủ tướng Chính phủ về tăng cường thực thi tiết kiệm điện và phát triển điện mặt trời mái nhà (Chỉ thị 10) mà còn mở ra hướng đi cho năng lượng bền vững của đô thị lớn nhất cả nước.
Doanh nghiệp chủ động lắp điện mặt trời mái nhà
Thành phố Hồ Chí Minh vừa ban hành Kế hoạch số 236/KH-UBND triển khai thực hiện Chỉ thị 10 với mục tiêu tiết kiệm tối thiểu 3% tổng điện năng tiêu thụ trong năm 2026 và tiết kiệm ít nhất 10% điện năng trong các tháng cao điểm nắng nóng.
Song song với các giải pháp tiết kiệm điện, thành phố khuyến khích việc phát triển điện mặt trời mái nhà nhằm giảm phụ tải giờ cao điểm và nâng cao khả năng chủ động nguồn điện tại chỗ.
Tiên phong công tác này, nhiều doanh nghiệp lớn đang triển khai mạnh mẽ. Bà Nguyễn Thị Bích Vân, Giám đốc Truyền thông Tập đoàn Central Retail tại Việt Nam cho biết: Xuất phát từ nhu cầu sử dụng điện lớn, doanh nghiệp đã triển khai hệ thống điện mặt trời mái nhà tại 32 trung tâm thương mại trên cả nước.
Hệ thống này giúp giảm khoảng 14% lượng điện tiêu thụ và đáp ứng khoảng 30% nhu cầu vận hành tại mỗi điểm lắp đặt. Đồng thời, giúp doanh nghiệp chủ động hơn trước những biến động về nhu cầu điện trong các tháng cao điểm.
Tương tự, MM Mega Market Việt Nam cũng đã lắp đặt điện mặt trời mái nhà tại 16 trung tâm trên cả nước giúp giảm khoảng 5.000-7.000 tấn khí CO₂ phát thải mỗi năm và là một phần trong chiến lược xây dựng hình ảnh “nhà bán lẻ xanh” doanh nghiệp đang triển khai.
Theo Tổng Công ty Điện lực Thành phố Hồ Chí Minh (EVNHCMC), đến nay thành phố đã có 23.669 hệ thống điện mặt trời mái nhà đấu nối với lưới điện, tổng công suất đạt 1.864,6MWp. Tuy nhiên, con số này vẫn còn khá khiêm tốn so với tiềm năng phát triển của một đô thị hơn 14 triệu dân với hàng triệu mái nhà có thể khai thác nguồn năng lượng mặt trời.
Đồng bộ các giải pháp sử dụng năng lượng hiệu quả
Sự phát triển của điện mặt trời mái nhà diễn ra trong bối cảnh nhu cầu điện của Thành phố Hồ Chí Minh tiếp tục lập các kỷ lục mới.
Đơn cử, ngày 8/5/2026, tổng lượng điện tiêu thụ đạt xấp xỉ 191,5 triệu kWh, vượt qua mốc cao nhất đo được vào ngày 7 và 8/4/2026 (xấp xỉ 191 triệu kWh). Tiếp đó, ngày 12/5/2026, tổng lượng điện tiêu thụ tiếp tục tăng và đạt 195,09 triệu kWh, cao hơn 9,1% sản lượng ngày cao nhất năm 2025 là 178,8 triệu kWh thống kê được vào ngày 5/8/2025.
Trước thực tế đó tại Thành phố Hồ Chí Minh và nhiều địa phương cả nước, Chỉ thị số 10 của Chính phủ đặt mục tiêu tiết kiệm tối thiểu 3% tổng điện năng tiêu thụ cả nước năm 2026, cao hơn 1% so với mục tiêu trước đây. Đồng thời, các tháng cao điểm nắng nóng từ tháng 4 đến tháng 7, mức tiết kiệm điện phải đạt tối thiểu 10%.
Tại Thành phố Hồ Chí Minh, địa phương đã xây dựng hàng loạt giải pháp cụ thể. Đối với khu vực công sở, các cơ quan phải xây dựng kế hoạch tiết kiệm điện theo từng quý; đưa nội dung này vào tiêu chí đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ, thi đua khen thưởng và kỷ luật nội bộ. Người đứng đầu phải chịu trách nhiệm nếu không đạt mục tiêu tiết kiệm điện được giao.
Trong lĩnh vực chiếu sáng công cộng, thành phố yêu cầu tắt toàn bộ hệ thống chiếu sáng phục vụ quảng cáo, trang trí ngoài trời và phấn đấu tiết kiệm tối thiểu 30% điện năng tiêu thụ. Thời gian vận hành hệ thống chiếu sáng công cộng cũng được điều chỉnh phù hợp với nhu cầu thực tế, giảm công suất tại các khu vực ít người qua lại và sau 23 giờ nhưng vẫn bảo đảm an toàn giao thông và an ninh trật tự.
Các khách sạn, nhà hàng, trung tâm thương mại, tòa nhà văn phòng và chung cư được yêu cầu tắt, giảm ít nhất 50% công suất chiếu sáng quảng cáo, trang trí ngoài trời trong giờ cao điểm buổi tối.
Đối với doanh nghiệp sản xuất, nhất là các cơ sở sử dụng năng lượng trọng điểm, thành phố yêu cầu lồng ghép mục tiêu tiết kiệm điện vào kế hoạch sản xuất, kinh doanh. Những cơ sở tiêu thụ từ 500.000kWh điện mỗi năm trở lên phải tiết kiệm tối thiểu 3% điện năng tiêu thụ hoặc 3% điện năng trên một đơn vị sản phẩm.
Ông Bùi Trung Kiên, Phó Tổng Giám đốc Tổng Công ty Điện lực Thành phố Hồ Chí Minh cho biết: Việc thực hiện tiết kiệm điện đã được ngành điện triển khai từ nhiều năm nay và tiếp tục được đẩy mạnh trong cao điểm nắng nóng năm nay.
Tổng Công ty Điện lực Thành phố Hồ Chí Minh hiện đã thỏa thuận với 3.150 khách hàng sản xuất lớn về việc dịch chuyển từ 5%-10% công suất sử dụng điện từ khung giờ 17-20 giờ sang sau 22 giờ trong các tháng cao điểm. Đồng thời làm việc với 3.660 khách hàng tiêu thụ trên 1 triệu kWh/năm để thực hiện điều chỉnh phụ tải khi cần thiết, với tổng công suất tiềm năng khoảng 210MW.
Về điện mặt trời mái nhà, theo ông Kiên, nếu mỗi năm có khoảng 10% trong gần 3 triệu căn nhà trên địa bàn thành phố lắp đặt (tương đương khoảng 300.000 căn) thì thành phố có thêm nguồn điện phân tán rất lớn phục vụ nhu cầu tại chỗ và giảm áp lực đáng kể cho hệ thống điện.
Tuy nhiên, thực tế việc phát triển điện mặt trời mái nhà vẫn còn không ít khó khăn. Nhiều doanh nghiệp trong lĩnh vực này nhận định: Điện mặt trời mái nhà đang là giải pháp phù hợp với xu thế phát triển năng lượng đô thị. Tuy nhiên, để thị trường tăng trưởng nhanh hơn cần có thêm các chính sách ưu đãi về thuế, tín dụng xanh với lãi suất khoảng 5%-6%/năm và tiếp tục đơn giản hóa thủ tục hành chính.
Bà Nguyễn Thị Kim Ngọc, Phó Giám đốc Sở Công thương thành phố cho biết: Thành phố xác định bảo đảm nguồn năng lượng ổn định gắn với mục tiêu phát triển xanh là nhiệm vụ trọng tâm. Do đó, ngành chức năng đang nghiên cứu nhiều giải pháp hỗ trợ như tín dụng xanh, mô hình ESCO, chuyển đổi số thủ tục hành chính và tư vấn kỹ thuật nhằm tạo điều kiện thuận lợi hơn cho người dân và doanh nghiệp đầu tư điện mặt trời mái nhà.
Những kết quả bước đầu đạt được cho thấy thành phố đang từng bước chuyển từ tư duy sử dụng năng lượng truyền thống sang mô hình tiêu dùng năng lượng hiệu quả và bền vững hơn, đồng thời góp phần giảm áp lực lên hệ thống điện quốc gia. Quan trọng hơn, công tác này cũng tạo nền tảng cho quá trình chuyển đổi xanh, xây dựng thành phố trở thành đô thị hiện đại, phát triển bền vững và thân thiện với môi trường những năm tới.
