Hình thành cơ chế vượt trội
Ngay sau khi được Trung ương cho chủ trương, Thành phố Hồ Chí Minh đã nhanh chóng xây dựng Dự thảo Luật Đô thị đặc biệt.
Giám đốc Sở Tư pháp Nguyễn Thị Hồng Hạnh cho biết: Mục tiêu xuyên suốt của thành phố khi xây dựng Luật Đô thị đặc biệt là hình thành một cơ chế thật sự vượt trội, khung pháp lý đồng bộ, mang tính “đột phá của đột phá”, phản ánh đúng tầm vóc, vị thế và sứ mệnh của thành phố, đúng theo chỉ đạo của Trung ương.
Dự thảo Luật Đô thị đặc biệt đang được xây dựng gồm 9 chương, 45 điều, bao quát toàn diện từ tổ chức chính quyền, quy hoạch đô thị, phát triển kinh tế-xã hội, khoa học- công nghệ, chuyển đổi số, đến nguồn lực phát triển, liên kết vùng và cơ chế giám sát, trách nhiệm giải trình.
Dự thảo đề xuất gần 300 nội dung quy định thẩm quyền theo hướng phân quyền mạnh, triệt để ở hầu hết các lĩnh vực, tăng tính chủ động cho thành phố theo nguyên tắc địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm. Trong đó, hơn 140 nội dung thuộc HĐND thành phố, hơn 130 nội dung thuộc UBND thành phố và hơn 20 nội dung thuộc Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố.
Chia sẻ về vấn đề này, đồng chí Nguyễn Văn Được, Ủy viên Trung ương Đảng, Chủ tịch UBND Thành phố Hồ Chí Minh nhấn mạnh: Quan điểm của thành phố trong quá trình xây dựng Luật Đô thị đặc biệt là kế thừa tối đa các cơ chế, chính sách đặc thù đã có, cũng như những nội dung phù hợp, hiệu quả từ Luật Thủ đô.
Đồng thời, mạnh dạn đề xuất các cơ chế, chính sách mới, thậm chí vượt ra ngoài những giới hạn hiện hành, với điều kiện có cơ sở thực tiễn, có lập luận chặt chẽ, hợp lý và thuyết phục.
Đồng chí cũng cho rằng: Thời gian qua, Trung ương đã tạo nhiều điều kiện thuận lợi cho thành phố, nhất là việc ban hành các cơ chế, chính sách đặc thù.
Đây được xem là những “bệ phóng” quan trọng giúp kinh tế thành phố có chuyển biến tích cực.
Tuy nhiên, trong bối cảnh phát triển, các cơ chế đặc thù hiện nay chủ yếu mang tính thời hạn, cần một khung pháp lý hoàn thiện, mang tính ổn định, lâu dài, phù hợp với điều kiện phát triển thực tế của một siêu đô thị. Qua đó, tạo đột phá để thành phố phát triển nhanh hơn, bền vững hơn.
Phân quyền mạnh, triệt để
Qua các buổi tham vấn ý kiến của chuyên gia, nhà khoa học, các đồng chí nguyên lãnh đạo Trung ương và thành phố, đại diện doanh nghiệp và nhân dân, các đại biểu đều bày tỏ mong muốn thành phố sớm có một khung thể chế vượt trội; đồng thời, có sự phân cấp phân quyền đủ mạnh, nhằm tăng tính tự chủ, tự chịu trách nhiệm cho thành phố.
Đồng chí Phạm Chánh Trực, nguyên Phó Bí thư Thường trực Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh cho rằng:
Dự thảo cần xác định rõ tính chất đặc biệt của Thành phố Hồ Chí Minh làm nền tảng xây dựng cơ chế, chính sách phù hợp.
Đó là vai trò lịch sử gắn với hành trình tìm đường cứu nước của Chủ tịch Hồ Chí Minh; vị thế trung tâm kinh tế lớn của vùng Nam Bộ và nam Tây Nguyên; đầu mối liên kết với cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài; tiềm năng khoa học-công nghệ hàng đầu cả nước; truyền thống năng động, sáng tạo của người Sài Gòn và đặc biệt là vai trò tiên phong trong phát triển đất nước.
Đồng chí Phạm Chánh Trực đề xuất: Dự thảo Luật Đô thị đặc biệt cần có các điều khoản mạnh về phân quyền nhằm phát huy vai trò hạt nhân của Thành phố Hồ Chí Minh trong vùng kinh tế trọng điểm phía nam.
Bên cạnh đó, phải xác định rõ không gian phát triển đa chiều, mô hình đô thị đa trung tâm và cơ chế quản lý hiệu quả đối với đất đai, nhà ở xã hội theo định hướng phát triển bền vững.
Tiến sĩ Trần Du Lịch, nguyên Phó Trưởng đoàn chuyên trách Đoàn đại biểu Quốc hội Thành phố Hồ Chí Minh cho rằng:
Luật Đô thị đặc biệt cần mở rộng tối đa thẩm quyền cho thành phố, trừ các lĩnh vực quốc phòng, an ninh, đối ngoại và tôn giáo. Luật này cần xử lý triệt để tình trạng thủ tục lòng vòng, chồng chéo.
Bên cạnh đó, thành phố cần được chủ động hơn trong quản lý thu-chi, phát hành trái phiếu, quản lý doanh nghiệp nhà nước cũng như trong khai thác nguồn lực công; trao quyền mạnh hơn cho thành phố trong tổ chức bộ máy, biên chế và trong các lĩnh vực như: thu hút nhân tài, phát triển khoa học-công nghệ, huy động đầu tư tư nhân, an sinh xã hội, nhà ở, giáo dục, y tế...
Cũng với quan điểm trên, đồng chí Nguyễn Thị Quyết Tâm, nguyên: Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch HĐND thành phố cho rằng: Dự thảo cần thể hiện rõ hơn nội hàm phân cấp, phân quyền, trong đó cũng phải thể hiện rõ việc giao trọn thẩm quyền và trách nhiệm một cách rõ ràng cho thành phố.
Đồng thời, với thành phố, việc phân cấp cần đủ mạnh và phù hợp với thực tiễn, bảo đảm tính khả thi.
Đồng chí Nguyễn Thị Quyết Tâm nhấn mạnh: Luật Đô thị đặc biệt tạo ra khung pháp lý mới, riêng biệt cho Thành phố Hồ Chí Minh. Khung pháp lý này phải cao hơn, đặc biệt hơn, toàn diện, bám sát năng lực, tiềm năng và thế mạnh của thành phố.
Luật ra đời phải khả thi, áp dụng được ngay, tháo gỡ được các điểm nghẽn, trong đó, có điểm nghẽn pháp lý của Thành phố Hồ Chí Minh đã và đang vướng mắc.
Đồng chí Nguyễn Văn Được cho biết: Dự thảo Luật Đô thị đặc biệt đang được xây dựng với khoảng 70% nội dung kế thừa và 30% đề xuất mới của Thành phố Hồ Chí Minh.
Đồng thời, Luật Đô thị đặc biệt sẽ không có nghị định, thông tư hướng dẫn của các bộ, ngành mà Trung ương giao thành phố chủ động ban hành các văn bản quy phạm pháp luật để bảo đảm tính khả thi ngay khi Quốc hội thông qua.
Thường trực Thành ủy cũng đã chỉ đạo UBND thành phố phải chuẩn bị sẵn các văn bản quy phạm pháp luật để khi Quốc hội thông qua Luật thì các văn bản này có thể đi kèm thực thi ngay.
Dự kiến, trong tháng 6 này, Thành phố Hồ Chí Minh phải hoàn thành Dự thảo Luật Đô thị đặc biệt để trình Bộ Tư pháp thẩm định, sau đó trình Chính phủ và các cơ quan liên quan.
