Vai trò của người thầy trong đổi mới giáo dục

Ðổi mới đã, đang đặt ra những yêu cầu cao hơn đối với người thầy, đòi hỏi người thầy phải có vai trò mới trong sự nghiệp "trồng người". Trong Chương trình giáo dục phổ thông năm 2018, việc đổi mới phương pháp dạy học là giải pháp then chốt, trong đó, giáo viên được xác định là người "cố vấn", tổ chức, điều hành các hoạt động dạy học. Muốn làm được điều đó, đội ngũ giáo viên không chỉ cần đủ số lượng mà còn phải được đào tạo, bồi dưỡng đáp ứng yêu cầu của chương trình mới.
Giờ học của cô trò Trường THCS Bế Văn Đàn, Đống Đa, Hà Nội. (Ảnh: THÚY QUỲNH)
Giờ học của cô trò Trường THCS Bế Văn Đàn, Đống Đa, Hà Nội. (Ảnh: THÚY QUỲNH)

Thực tế thời gian qua cho thấy, công tác sắp xếp các đơn vị sự nghiệp công lập, tinh giản biên chế gắn với nâng cao chất lượng, hiệu quả giáo dục là một thách thức lớn đối với ngành giáo dục. Tỷ lệ giáo viên/lớp ở các cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông công lập trên cả nước (chỉ tính giáo viên trong biên chế) còn thấp hơn so với quy định.

Cả nước hiện còn thiếu 118.253 giáo viên mầm non, tiểu học, trung học cơ sở, trung học phổ thông. Bên cạnh đó, cơ cấu đội ngũ giáo viên còn mất cân đối giữa các môn học trong cùng một cấp học; giữa các vùng miền có điều kiện kinh tế-xã hội khác nhau; tình trạng thừa, thiếu giáo viên còn diễn ra tại nhiều địa phương, nhất là giáo viên dạy các môn học mới (Tiếng Anh, Tin học, Âm nhạc, Mỹ thuật) nhưng chậm được khắc phục; chỉ tiêu phân bổ giáo viên cho các địa phương thấp hơn so với nhu cầu thực tế…

Nghị quyết số 29-NQ/TW ngày 4/11/2013 của Ban Chấp hành Trung ương khóa XI về "Ðổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo" đã khẳng định, bên cạnh sự nỗ lực, quyết tâm của cả hệ thống chính trị, của toàn dân, thì người thầy được xác định đóng vai trò quan trọng, quyết định sự phát triển của nền giáo dục nước nhà.

Chính vì vậy, một trong những nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm của năm học mới 2023-2024 được Bộ Giáo dục và Ðào tạo đề ra là bảo đảm đội ngũ giáo viên để thực hiện hiệu quả Chương trình giáo dục phổ thông năm 2018. Chương trình giáo dục phổ thông năm 2018 đã trao quyền chủ động, sáng tạo cho giáo viên.

Giáo viên được chủ động lựa chọn cách thức dạy học, kiểm tra, đánh giá nhằm giáo dục theo hướng phát triển năng lực, phẩm chất của người học nhiều hơn. Giáo viên được chuyển vai trò từ truyền thụ kiến thức là chính sang tổ chức, hướng dẫn, định hướng, hỗ trợ cho học sinh. Như vậy, người thầy buộc phải đổi mới và nâng cao hơn nữa năng lực, trình độ chuyên môn, nghiệp vụ.

Tuy nhiên, trong giai đoạn đầu của đổi mới giáo dục, giáo viên gặp phải không ít khó khăn, thách thức với khối lượng công việc nhiều hơn, khó lên. Những sự động viên về vật chất, điều kiện, thu nhập, đời sống chưa có nhiều thay đổi đã tác động đến tâm lý, khiến một bộ phận không nhỏ giáo viên nghỉ việc để làm công việc khác.

Trong khi đó, công tác tuyển dụng ở các địa phương hiện cũng gặp nhiều vướng mắc. Ở vùng sâu, vùng xa, vùng khó khăn, có biên chế, có chế độ ưu đãi nhưng không tuyển được giáo viên Ngoại ngữ, Tin học, Mỹ thuật, Nghệ thuật. Một số tỉnh đồng bằng Bắc Bộ dù có chỉ tiêu nhưng lại không tuyển được giáo viên mầm non…

Trong khi công tác tuyển dụng, "giữ chân" giáo viên còn nhiều khó khăn, thì hằng năm, số học sinh cũng tăng lên đã tạo thêm nhiều áp lực, vất vả cho các thầy cô và ngành giáo dục, một mặt phải bảo đảm công tác tổ chức dạy học, mặt khác phải phát huy hiệu quả sứ mệnh của người thầy trong việc nâng cao chất lượng giáo dục.

Vì vậy, trong thời gian tới, các địa phương, cơ sở giáo dục cần làm tốt hơn công tác tuyển dụng, đào tạo, bồi dưỡng giáo viên; thực hiện tốt công tác quy hoạch, dự báo nhu cầu sử dụng giáo viên bảo đảm sát thực tế; tổ chức rà soát, khảo sát việc thực hiện chế độ làm việc, chế độ chính sách đối với giáo viên mầm non, phổ thông; đề xuất các chính sách đặc thù nhằm nâng cao đời sống vật chất cũng như tinh thần đối với cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên, người lao động trong các cơ sở giáo dục; tạo động lực cho đội ngũ giáo viên yên tâm công tác và gắn bó với nghề.

Từ thực tế tại nhiều địa phương, đòi hỏi Bộ Giáo dục và Ðào tạo cần phối hợp chặt chẽ với Bộ Nội vụ báo cáo Chính phủ tham mưu trình cấp có thẩm quyền phê duyệt biên chế giáo viên bổ sung cho các địa phương trong giai đoạn 2022-2026; tham mưu Chính phủ ban hành, sửa đổi, bổ sung các cơ chế tuyển dụng để các cơ sở giáo dục được ký kết hợp đồng lao động góp phần giải quyết khó khăn về tình trạng thiếu giáo viên trong triển khai chương trình giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông. Mặt khác, cần sửa đổi, bổ sung quy định về mã số, tiêu chuẩn chức danh nghề nghiệp và bổ nhiệm, xếp lương viên chức giảng dạy trong các cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông để làm căn cứ pháp lý cho các địa phương thực hiện việc tuyển dụng, sử dụng và quản lý giáo viên trong các cơ sở giáo dục công lập…

Có thể bạn quan tâm

(Ảnh: Trường đại học Ngoại thương)

Học phí đại học chính quy khối trường kinh tế năm 2026

Mức học phí của nhiều cơ sở giáo dục đại học năm 2026 dự kiến được điều chỉnh tăng theo lộ trình, tạo nên mặt bằng học phí mới. Khối các trường kinh tế đưa ra mức học phí đại học chính quy cho các ngành/chương trình đào tạo chuẩn năm 2026 từ 20 đến 48 triệu đồng/năm học, có thể tăng vào các năm tiếp theo của khoá học. 

Toàn cảnh Trường phổ thông nội trú tiểu học và trung học cơ sở Thanh Thủy.

[Ảnh] Trường biên giới Thanh Thủy trước ngày khai giảng

Những ngày này, chủ đầu tư, đơn vị thi công đang tập trung nhân lực, đẩy nhanh tiến độ hoàn thiện những hạng mục cuối cùng của Trường phổ thông nội trú tiểu học và trung học cơ sở Thanh Thủy, tỉnh Tuyên Quang để kịp bàn giao, vận hành thử nghiệm ngày 25/8 trước khi đưa vào sử dụng trong năm học mới 2026-2027

Chuyển từ quản lý tuyển sinh hành chính sang quản trị quy trình tuyển sinh bằng dữ liệu

Chuyển từ quản lý tuyển sinh hành chính sang quản trị quy trình tuyển sinh bằng dữ liệu

Vụ trưởng Giáo dục đại học, Bộ Giáo dục và Đào tạo Nguyễn Tiến Thảo đánh giá về công tác tuyển sinh đại học, cao đẳng năm 2026 với những số liệu tích cực về kết quả nhập học của thí sinh năm nay. Ông cũng cho biết công tác quản lý tuyển sinh đang hướng tới việc chuyển từ quản lý hành chính sang quản trị quy trình bằng dữ liệu.

Hội thảo khoa học quốc tế “Văn hiến Việt Nam từ bản địa đến toàn cầu” với sự tham dự của đông đảo học giả, nhà nghiên cứu, giảng viên, sinh viên, đại biểu trong và ngoài nước. (Ảnh: Trường đại học Văn Hiến)

Thêm góc nhìn đa chiều về văn hiến Việt Nam

Hội thảo khoa học quốc tế “Văn hiến Việt Nam từ bản địa đến toàn cầu: Bảo tồn, sáng tạo và lan tỏa giá trị nhân văn” do Trường đại học Văn Hiến tổ chức ngày 22/8 tại Thành phố Hồ Chí Minh đã quy tụ khoảng 250 nhà khoa học, học giả, chuyên gia, nhà nghiên cứu, giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên.

Không khí mua sắm trang thiết bị, dụng cụ học tập và sách giáo khoa khá nhộn nhịp tại các điểm bán lẻ sách tại vùng nội thị Cà Mau. (Ảnh: HỮU TÙNG)

Cà Mau: Giải tỏa nỗi lo thiếu sách giáo khoa đầu năm học mới

Tâm lý lo sợ thiếu sách lẻ, thiếu bộ sách theo đúng bộ chương trình khiến thị trường thiết bị trường học những ngày này trở nên căng thẳng. Tại vùng sông nước Cà Mau, nhiều phụ huynh và học sinh chạy đôn chạy đáo khắp các nhà sách để tìm mua đủ bộ sách giáo khoa khi ngày khai giảng năm học mới 2026-2027 đang cận kề…

Kệ sách giáo khoa ở nhà sách trên đường Phùng Hưng lúc 13 giờ 30 phút ngày 22/8 đang trống nhiều chỗ do hết sách. (Ảnh: DQT)

Ngành giáo dục Huế không yêu cầu học sinh phải có đầy đủ sách ngay từ đầu năm học

Giữa tháng 7/2026, lãnh đạo Ủy ban nhân dân thành phố Huế thông báo chủ trương cho học sinh toàn thành phố mượn sách giáo khoa từ năm học 2026-2027. Cuối tháng 7, các trường rà soát, tổng hợp nhu cầu từ phụ huynh để làm cơ sở đặt mua sách. Tuy nhiên, đến sát năm học mới, việc cung ứng sách vẫn chưa hoàn tất.

Lãnh đạo Đại học Kinh tế Quốc dân trao Giấy khen cho sinh viên xuất sắc. (Ảnh: Ngọc Mai)

Hơn 50% sinh viên Đại học Kinh tế Quốc dân tốt nghiệp loại xuất sắc

Ngày 22/8, tại Hà Nội, Đại học Kinh tế Quốc dân tổ chức lễ trao bằng tốt nghiệp Đại học chính quy năm 2026 cho 5.724 sinh viên. Đáng chú ý, hơn 50% sinh viên tốt nghiệp loại xuất sắc, trong đó 17 sinh viên đạt điểm GPA 4.0/4.0, số lượng kỷ lục từ khi tính điểm theo hệ 4 từ trước đến nay. 

Toàn cảnh lễ khai mạc Trường hè IACR-VIASM về Mật mã năm 2026.

Thúc đẩy nghiên cứu học thuật mật mã giữa Việt Nam với quốc tế

Trường hè IACR-VIASM năm 2026 là hoạt động thúc đẩy nghiên cứu mật mã mang tầm quốc tế tiếp nối chuỗi hoạt động mật mã quốc tế đã được tổ chức tại Việt Nam, gồm: VietCrypt 2006, IACR ASIACRYPT 2016, Trường hè IACR-SEAMS 2016, Trường hè IACR-VIASM 2022 và ACM ASIACCS 2025 với diễn đàn vệ tinh Young Cryptographers Forum.

Các đại biểu cắt băng khánh thành và vận hành thử Trường phổ thông nội trú Tiểu học và Trung học cơ sở tại xã Yên Sơn. (Ảnh: QUỐC TUẤN)

Trường mới vùng biên, thêm điều kiện để học sinh yên tâm học tập

Sáng 22/8, tỉnh Sơn La đã tổ chức lễ khánh thành và vận hành thử 2 công trình Trường phổ thông nội trú Tiểu học và Trung học cơ sở tại xã Yên Sơn và xã Lóng Phiêng. Các công trình trường học biên giới hoàn thành trước thềm năm học mới, tạo thêm điều kiện để học sinh vùng cao, vùng biên giới yên tâm học tập, rèn luyện.

Cán bộ, chiến sĩ Bộ đội Biên phòng Ia Púch hỗ trợ xây dựng trường học trên địa bàn. (Ảnh: THANH BÌNH)

Dựng mái trường nơi biên cương Tổ quốc

Giữa nắng mưa biên giới Ia Púch, hàng chục cán bộ, chiến sĩ Bộ đội Biên phòng tỉnh Gia Lai vẫn miệt mài đổ mồ hôi trên công trường xây dựng trường nội trú. Mỗi ngày công của người lính không chỉ bảo đảm tiến độ điểm trường trước năm học mới, mà còn củng cố vững chắc “thế trận lòng dân” nơi biên cương.

Dù quá trưa nhưng các nhà sách trên địa bàn phường Rạch Giá, tỉnh An Giang vẫn còn đông phụ huynh tìm mua sách cho con để chuẩn bị năm học mới. (Ảnh: QUỐC TRINH)

Chủ động điều tiết nhu cầu sách giáo khoa

Năm học 2026-2027 mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với ngành giáo dục cả nước khi chính thức vận hành bộ sách giáo khoa dùng chung thống nhất trên toàn quốc theo chỉ đạo của Chính phủ, Quyết định số 3588/QĐ-BGDĐT của Bộ trưởng Giáo dục và Đào tạo, đồng thời đẩy mạnh tinh gọn bộ máy, sắp xếp lại mạng lưới các cơ sở giáo dục.

Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu chủ trì cuộc họp. (Ảnh: chinhphu.vn)

Đề án Phát triển Đại học Quốc gia Hà Nội trở thành tổ hợp chiến lược quốc gia về tri thức, công nghệ và đổi mới sáng tạo

Chiều 21/8, tại Trụ sở Chính phủ, Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu chủ trì cuộc họp với các bộ, ngành, cơ quan liên quan về việc triển khai xây dựng và hoàn thiện Đề án Phát triển Đại học Quốc gia Hà Nội trở thành tổ hợp chiến lược quốc gia về tri thức, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

(Ảnh minh họa)

Bộ Giáo dục và Đào tạo yêu cầu bảo đảm cung ứng đủ sách giáo khoa cho các trường trước ngày 30/8

Bộ Giáo dục và Đào tạo yêu cầu Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam phối hợp chặt chẽ Sở Giáo dục và Đào tạo các tỉnh, thành phố để tổng hợp, cập nhật đầy đủ nhu cầu thực tế về sách giáo khoa cho năm học mới 2026-2027; xây dựng phương án cung ứng cụ thể, bảo đảm cung ứng đầy đủ sách giáo khoa cho các trường trước ngày 30/8.

Đại học Quốc gia Hà Nội cơ sở Hòa Lạc. (Ảnh: VNU)

Hà Nội: Đồng bộ hạ tầng khi di dời trường đại học

Quy hoạch chung xây dựng Thủ đô Hà Nội đến năm 2030, tầm nhìn đến 2050 được phê duyệt tại Quyết định số 1259/QĐ-TTg ngày 26/7/2011 đã xác định trong các chương trình ưu tiên đầu tư việc “thực hiện việc di dời các cơ sở cao đẳng, đại học, y tế ở khu vực nội đô”.