Người thầy, người học phải thay đổi trong kỷ nguyên Trí tuệ nhân tạo (AI)
Phát biểu khai mạc Hội nghị quốc tế về hợp tác giáo dục trong kỷ nguyên số tại Hà Nội ngày 8/10, Bộ trưởng Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn cho rằng, chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo (AI) đang làm thay đổi sâu sắc cách con người học tập, làm việc và sáng tạo. Công nghệ mở ra những cơ hội rất lớn cho giáo dục, đồng thời đặt ra những thách thức về độ tin cậy của thông tin, đạo đức, bản quyền, an toàn dữ liệu, liêm chính học thuật và khoảng cách số.
Bộ trưởng cho biết, đây không chỉ là vấn đề của Việt Nam mà là vấn đề toàn cầu. Không chỉ đặt câu hỏi người học cần thêm những kỹ năng gì mà người thầy, nhà trường, hệ thống giáo dục cũng phải chuyển đổi để thích ứng, từng bước làm chủ, định hướng việc sử dụng AI vì sự phát triển của con người.
Người học cần có năng lực tự học, tư duy độc lập, phản biện, sáng tạo và khả năng làm việc cùng AI. Người thầy không chỉ truyền đạt tri thức mà phải trở thành người thiết kế hoạt động học tập, hướng dẫn, truyền cảm hứng và định hướng giá trị. Nhà trường và cơ quan quản lý phải đổi mới phương thức tổ chức, quản trị, đánh giá và bảo đảm chất lượng.
“Với Việt Nam, phát triển con người là mục tiêu xuyên suốt của đổi mới giáo dục”, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn nhấn mạnh. Ông cho rằng giá trị của công nghệ không nằm ở việc sử dụng công nghệ nhiều hay ít, mà ở chỗ công nghệ có giúp người học tiến bộ hơn, người thầy làm tốt hơn vai trò của mình, nhà trường vận hành hiệu quả hơn và cơ hội học tập được mở rộng công bằng hơn hay không.
Các chủ trương, định hướng của Đảng và Nhà nước về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo; khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; cùng với hội nhập quốc tế đang tạo động lực mạnh mẽ cho quá trình này.
Theo Bộ trưởng, các quốc gia cần tăng cường hợp tác theo hướng thực chất, không chỉ dừng ở chuyển giao tri thức hay tiếp nhận công nghệ mà cùng nghiên cứu, phát triển, thử nghiệm và chia sẻ những giải pháp có giá trị.
Cho rằng thành công của Hội nghị không chỉ được đo bằng số lượng ý tưởng hay thỏa thuận, mà bằng những chương trình được triển khai, những giải pháp được thử nghiệm và những thay đổi thực chất trong nhà trường, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn bày tỏ Việt Nam mong muốn tiếp cận những thành tựu tiên tiến của thế giới, đồng thời sẵn sàng đóng góp tri thức, kinh nghiệm, nguồn nhân lực và sáng kiến của mình.
"Chúng tôi mong muốn thúc đẩy các chương trình hợp tác cụ thể về dữ liệu giáo dục, AI trong dạy học, đánh giá và quản trị, bồi dưỡng nhà giáo và xây dựng các chuẩn mực về đạo đức, an toàn, trách nhiệm", Bộ trưởng phát biểu.
![[Infographic] Chuyển đổi số trong giáo dục đạt những kết quả quan trọng](https://cdn.nhandan.vn/images/j2gh7ZgKFn89oLeKRzyRqyRn9eFsRMMIcFzX02L1fYTJF3-BqZf-sTpmaBxftLq7/1767521364814.jpg.avif)
Công nghệ phải tạo cơ hội học tập công bằng cho mọi người
Tại phiên khai mạc, ông Stefaan Hermans, Tổng Cục trưởng phụ trách Hợp tác quốc tế, Giáo dục, Thanh niên, Thể thao và Văn hóa của Ủy ban châu Âu nhấn mạnh, chuyển đổi số trong giáo dục không chỉ là câu chuyện về nền tảng, thiết bị hay trí tuệ nhân tạo (AI), mà cốt lõi là con người, thể chế và cách thức tạo ra, chia sẻ, ứng dụng tri thức. Quá trình này đòi hỏi chính sách phù hợp, đội ngũ nhà giáo có năng lực số, phương pháp dạy và học đổi mới, cùng sự hợp tác thực chất với doanh nghiệp và xã hội.
Theo ông Stefaan Hermans, EU đang triển khai nhiều chương trình thúc đẩy hợp tác giáo dục, nghiên cứu và phát triển kỹ năng với Việt Nam.
Đánh giá các ưu tiên của EU có nhiều điểm tương đồng với định hướng của Việt Nam tại các Nghị quyết 57, 59 và 71, ông Stefaan Hermans khẳng định EU sẵn sàng đồng hành, kết nối thế mạnh của châu Âu với các ưu tiên phát triển của Việt Nam, đưa những mục tiêu chung thành các chương trình hợp tác và kết quả cụ thể.
Từ góc độ bảo đảm cơ hội học tập cho mọi trẻ em, bà Silvia Danailov, Trưởng Đại diện UNICEF tại Việt Nam cho rằng, giáo dục giữ vai trò trung tâm trong giai đoạn phát triển tiếp theo của Việt Nam, khi tăng trưởng ngày càng dựa vào đổi mới sáng tạo, công nghệ, chuyển đổi xanh và nguồn nhân lực có kỹ năng cao.
Theo bà Silvia Danailov, để công nghệ thực sự nâng cao chất lượng giáo dục, trước hết cần đầu tư vào con người, không chỉ vào công nghệ, bởi giáo viên, cán bộ quản lý và năng lực của hệ thống giáo dục quyết định công nghệ có tạo ra kết quả học tập tốt hơn hay không.
Cùng với đó, công bằng cần được bảo đảm ngay từ khâu thiết kế chuyển đổi số, trong đó ưu tiên trẻ em vùng khó khăn, trẻ em dân tộc thiểu số, trẻ em khuyết tật và các nhóm có nguy cơ bị bỏ lại phía sau. Hiệu quả chuyển đổi số không chỉ được đo bằng số trường được kết nối hay số học sinh sử dụng công nghệ, mà quan trọng hơn là khả năng thu hẹp khoảng cách học tập.
UNICEF cũng nhấn mạnh quyền, sự an toàn và bảo vệ trẻ em phải được tích hợp ngay từ đầu trong các hệ thống số và ứng dụng AI, từ bảo vệ dữ liệu, sử dụng AI phù hợp với độ tuổi đến duy trì sự giám sát của con người đối với những quyết định có ảnh hưởng đến trẻ em.
Kết nối công nghệ với những bài toán thực tế của giáo dục
Chương trình của Hội nghị quốc tế về hợp tác giáo dục trong kỷ nguyên số gồm phiên chính thức và các phiên chuyên đề tập trung vào hợp tác quốc tế, chuyển đổi số trong giáo dục phổ thông; quốc tế hóa và chuyển đổi số trong giáo dục đại học; thúc đẩy hệ sinh thái số trong giáo dục nghề nghiệp; sáng kiến Liên minh toàn cầu về trẻ em.
Các đại biểu tập trung trao đổi về ứng dụng AI, dữ liệu lớn và công nghệ mới trong cá nhân hóa quá trình học tập, nâng cao hiệu quả giảng dạy; phát triển năng lực số; bảo đảm và kiểm định chất lượng giáo dục trong bối cảnh ứng dụng công nghệ.
Các nội dung thảo luận hướng tới tìm kiếm giải pháp xây dựng hệ thống giáo dục linh hoạt, có khả năng thích ứng với sự thay đổi nhanh chóng của khoa học, công nghệ và thị trường lao động; đồng thời mở rộng cơ hội học tập suốt đời.
Trong khuôn khổ Hội nghị, các cơ quan, cơ sở giáo dục và doanh nghiệp cũng ký kết, trao biên bản ghi nhớ hợp tác, kết nối nhu cầu đào tạo, nghiên cứu với nguồn lực, kinh nghiệm và giải pháp công nghệ trong nước, quốc tế.
Hội nghị quốc tế về hợp tác giáo dục trong kỷ nguyên số do Bộ Giáo dục và Đào tạo tổ chức, diễn ra vào ngày 8 và 9/10. Sự kiện được tổ chức nhằm triển khai các chủ trương lớn của Đảng về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia (Nghị quyết số 57-NQ/TW), đột phá phát triển giáo dục và đào tạo (Nghị quyết số 71-NQ/TW) và hội nhập quốc tế trong tình hình mới (Nghị quyết số 59-NQ/TW).
Chương trình hội nghị gồm phiên chính thức và các phiên chuyên đề tập trung vào hợp tác quốc tế và chuyển đổi số trong giáo dục phổ thông; quốc tế hóa và chuyển đổi số trong giáo dục đại học; thúc đẩy hệ sinh thái số trong giáo dục nghề nghiệp; sáng kiến Liên minh toàn cầu về trẻ em.
