Ứng phó với biến đổi khí hậu - vấn đề cấp bách toàn cầu

Thời gian qua, tại nhiều nơi trên thế giới, người dân phải đối phó những đợt nắng nóng kỷ lục do biến đổi khí hậu. Các nhà khoa học xác nhận tháng 7/2023 là tháng nóng nhất trong lịch sử, gây ảnh hưởng đến hàng chục triệu người. Chủ tịch Hội nghị lần thứ 28 các bên tham gia Công ước khung của Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu (COP28), ông Sultan Al Jaber kêu gọi Nhóm các nền kinh tế phát triển và mới nổi hàng đầu thế giới (G20) đóng vai trò tiên phong trong nỗ lực ứng phó biến đổi khí hậu.
Người dân tránh nóng bên đài phun nước tại Quảng trường Trafalgar ở thủ đô London, Anh, ngày 17/6/2022. (Ảnh: AFP/TTXVN)
Người dân tránh nóng bên đài phun nước tại Quảng trường Trafalgar ở thủ đô London, Anh, ngày 17/6/2022. (Ảnh: AFP/TTXVN)

Nhiều quốc gia trên thế giới liên tục đưa ra các cảnh báo đặc biệt về nắng nóng khi diễn biến tăng nhiệt của thời tiết tiếp tục gây ảnh hưởng nghiêm trọng tới cuộc sống của người dân, thậm chí cướp đi sinh mạng của nhiều người.

Tại châu Á, Hàn Quốc ban bố cảnh báo sóng nhiệt ở hầu hết các vùng trên cả nước khi nắng nóng trở lại sau mùa mưa. Quốc hội Nhật Bản thông qua dự luật sửa đổi có tên là Luật Thích ứng với biến đổi khí hậu, đề ra mức “cảnh báo say nắng đặc biệt”, cao hơn mức cảnh báo say nắng thông thường hiện có. Cảnh báo đặc biệt này nhiều khả năng có hiệu lực từ mùa hè năm 2024, sẽ được ban hành trong trường hợp được cho là gây tổn hại sức khỏe nghiêm trọng do nhiệt độ cực cao.

Tại Anh, nguy cơ thời tiết cực đoan diễn ra với tần suất dày hơn làm dấy lên quan ngại về việc thiếu chuẩn bị của nước Anh để đối phó tình trạng biến đổi khí hậu. Giới chuyên gia, trong đó có cả các cố vấn khí hậu của Chính phủ Anh, cảnh báo các chính sách hiện nay không đủ để đáp ứng các cam kết giảm tới mức thấp nhất tình trạng biến đổi khí hậu.

Theo Cơ quan Khí tượng Anh, nhiệt độ tại Anh lần đầu vượt ngưỡng 40oC, lên tới 40,3oC trong năm 2022, buộc Chính phủ phải ban bố tình trạng khẩn cấp quốc gia do nắng nóng kéo theo cháy rừng, phá hủy nhà cửa và khiến nhiều người chết. Nước Anh cũng vừa trải qua tháng 6 nóng nhất từ trước đến nay.

Người đứng đầu bộ phận khoa học thuộc tổ chức môi trường Friends of the Earth nhấn mạnh, tính cấp thiết của việc đưa ra các biện pháp để vừa có thể cắt giảm khí phát thải, vừa chuẩn bị sẵn sàng đối phó thời tiết cực đoan.

Trong khi đó, tại châu Mỹ, Bộ Y tế Mexico cho biết, số ca tử vong ở Mexico do nắng nóng cực đoan đã lên tới 249 người trong bốn tháng qua. Một số bang của Mexico ghi nhận mức nóng kỷ lục, khi nhiệt độ lên tới 45oC. Các bang dọc biên giới Mexico-Mỹ phải hứng chịu đợt nắng nóng cường độ cao do hiện tượng thời tiết “vòm nhiệt” gây ra.

Các đợt nắng nóng xảy ra thường xuyên cao hơn hai lần so với mức trung bình ở Trung Á và châu Âu khiến Quỹ Nhi đồng Liên hợp quốc (UNICEF) cảnh báo, 92 triệu trẻ em, chiếm một nửa dân số trẻ của khu vực này, có nguy cơ bị ảnh hưởng bởi thời tiết nắng nóng gay gắt. Theo Giám đốc UNICEF khu vực châu Âu và Trung Á, các nước tại các khu vực này đang cảm thấy sức nóng của cuộc khủng hoảng khí hậu.

Tình trạng tăng nhiệt ở các đại dương cũng đáng báo động. Trên phạm vi toàn cầu, nhiệt độ trung bình tại các đại dương thường xuyên lập các mốc kỷ lục mới theo mùa, kể từ tháng 4 vừa qua. Khu vực Địa Trung Hải - nơi hứng chịu nhiệt độ kỷ lục trong tháng 7 vừa qua - được coi là điểm nóng của biến đổi khí hậu. Theo Viện Khoa học đại dương của Tây Ban Nha, nhiệt độ trên Địa Trung Hải đã lên mức cao kỷ lục 28,71oC ngày 24/7 vừa qua, trong bối cảnh nắng nóng cực đoan hoành hành ở châu Âu.

Cơ quan Khí quyển và Đại dương quốc gia Mỹ (NOAA) cho biết, sau khi Địa Trung Hải ghi nhận mức cao kỷ lục mới về nhiệt độ, khu vực Bắc Đại Tây Dương cũng đã đạt mức nóng chưa từng có trong tuần qua, sớm hơn vài tuần so với thời điểm thường ghi nhận mức nhiệt cao nhất hằng năm tại đây.

Trong bối cảnh nêu trên, các nền kinh tế G20, vốn tạo ra tới 80% lượng khí thải nhà kính toàn cầu, gánh trên vai trách nhiệm đi đầu trong cuộc chiến chống biến đổi khí hậu. Chủ tịch COP28 kêu gọi các nước G20 đoàn kết và hợp tác nhằm tăng quy mô sử dụng năng lượng tái tạo, khử carbon toàn diện hệ thống năng lượng và xây dựng một hệ thống không sử dụng nhiên liệu hóa thạch. Tăng cường khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu, giảm khí thải, bảo vệ môi trường là những vấn đề cấp bách toàn cầu cần làm ngay, không thể chậm trễ.

Có thể bạn quan tâm

Tiêm vaccine phòng ngừa Covid-19. (Ảnh: Báo Nhân Dân)

“Mảnh ghép cuối” của hiệp ước toàn cầu về đại dịch

Vòng đàm phán cuối cùng về hiệp ước toàn cầu ứng phó đại dịch đã khai mạc tại Thụy Sĩ. Đại diện hơn 190 quốc gia thành viên Tổ chức Y tế Thế giới bước vào giai đoạn nước rút, hướng tới trình Đại hội đồng Y tế Thế giới thông qua vào tháng 5. Tuy vậy, bất đồng về chia sẻ nguồn lực vẫn là nút thắt khó gỡ.

Một trạm xăng ở Dar es Salaam, Tanzania. (Ảnh: TÂN HOA XÃ)

Vòng xoáy của bão giá năng lượng

Xung đột tại Trung Đông và tắc nghẽn Eo biển Hormuz khiến ngành hàng không thế giới chao đảo trong vòng xoáy của cơn bão giá nhiên liệu leo thang và nhu cầu đi lại suy giảm, thậm chí được dự báo sẽ còn kéo dài kể cả sau khi xung đột chấm dứt.

Quang cảnh một phiên họp Đại hội đồng Liên hợp quốc ở New York (Mỹ), ngày 23/9/2025. (Ảnh: Tân Hoa xã)

Bước khởi đầu cho một hành trình dài

Trong lịch sử hơn 80 năm phát triển, Liên hợp quốc đã không ngừng khẳng định sức sống bền bỉ của chủ nghĩa đa phương, cùng vai trò là “ngọn hải đăng” soi lối cho nhân loại hướng tới hòa bình và hợp tác qua những giai đoạn sóng gió.

Tòa nhà Quốc hội Mỹ ở Washington, D.C. (Ảnh: THX/TTXVN)

Ngân sách dành cho ICE vượt qua trở ngại lớn tại Mỹ

Thượng viện Mỹ vừa thông qua dự luật ngân sách nhằm cấp kinh phí cho Cơ quan Thực thi di trú và Hải quan (ICE) cùng Lực lượng tuần tra biên giới trong 3 năm. Việc dự luật ngân sách dành cho ICE vượt qua cửa ải khó nhằn này khiến chính quyền Xứ Cờ hoa thở phào nhẹ nhõm trước sức ép lâu nay của đảng Dân chủ.

Những người di cư được giải cứu chờ lên bờ tại Marsaxlokk, Malta, tháng 4/2023. (Ảnh: Jonathan Borg/Xinhua)

Di cư toàn cầu: Cuộc khủng hoảng thầm lặng

Cuộc khủng hoảng nhân đạo âm thầm nhưng khốc liệt đang diễn ra trên các nẻo đường di cư. Theo báo cáo mới nhất từ Tổ chức Di cư quốc tế (IOM), khoảng 8.000 người đã thiệt mạng hoặc mất tích trên các tuyến đường di cư toàn cầu năm 2025.

Quang cảnh làng Kumzar ở miền bắc Oman, gần eo biển Hormuz. (Ảnh: THX/TTXVN)

Giải pháp toàn diện chấm dứt xung đột

Sau khi Iran tuyên bố Eo biển Hormuz hoàn toàn mở cửa trở lại, trong bối cảnh thỏa thuận ngừng bắn giữa Israel và Liban được công bố, thị trường dầu mỏ đã có những diễn biến tích cực. Tuy nhiên, dòng chảy thương mại toàn cầu hoàn toàn có thể gián đoạn nếu lệnh ngừng bắn mất hiệu lực. Cần có một giải pháp bền vững cho vấn đề này.

Mới đây, Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) đã tổ chức cuộc diễn tập an ninh mạng quy mô lớn mang tên "Locked Shields" năm 2026. (Ảnh: VNA Media)

Mặt trận không tiếng súng của kỷ nguyên số

Trước đây, các cuộc tập trận thường gắn liền với hình ảnh lực lượng quân đội hùng hậu được triển khai cùng hàng loạt vũ khí tối tân, song hiện nay, ngày càng nhiều cuộc tập trận được thực hiện trước màn hình máy tính.

Phó Tổng thống JD Vance (giữa, phía trước) dẫn đầu phái đoàn Mỹ tới Pakistan để tham gia cuộc đàm phán với phía Iran, ngày 11/4/2026. (Ảnh: THX/TTXVN)

“Mồi lửa” nguy hiểm

Trong lúc cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran rơi vào bế tắc, xung đột leo thang giữa Israel và lực lượng Hezbollah ở Liban có nguy cơ thổi bùng ngọn lửa chiến tranh lan rộng ở khu vực. Israel và Mỹ không thể thương lượng ngừng bắn với Iran khi mặt trận của Israel ở Liban tiếp tục đỏ lửa.

Thủ tướng Ba Lan Donald Tusk trong một cuộc họp báo ở Warsaw. (Ảnh: PAP/TTXVN)

Mở rộng không gian hợp tác

Chuyến công du Đông Bắc Á của Thủ tướng Ba Lan Donald Tusk phản ánh một bước chuyển đáng chú ý trong tư duy chiến lược của Warsaw, giữa bối cảnh thế giới liên tục “trở gió”. Từ điểm dừng tại Hàn Quốc đến chặng tiếp theo ở Nhật Bản, Ba Lan cho thấy sự chủ động mở rộng không gian hợp tác vượt ra ngoài châu Âu.

Quang cảnh thủ đô Tehran, Iran ngày 8/4/2026. Ảnh: (THX/TTXVN)

Đoàn kết, hợp tác vượt qua vòng xoáy

Xung đột tại Trung Đông đang khiến thế giới chao đảo, trong đó nền kinh tế toàn cầu sẽ quay đầu giảm tốc mạnh nếu cuộc chiến kéo dài. Những dự báo có phần ảm đạm này tô vẽ nên bức tranh kinh tế thế giới kém tươi sáng.

Người dân Palestine tại Dải Gaza. (Ảnh: THX/TTXVN)

Tình hình Gaza: Cánh cửa hòa bình còn xa vời

Giải giáp phong trào Hồi giáo Hamas, Israel chấm dứt hoạt động quân sự và rút quân là những điều kiện tiên quyết trong kế hoạch hòa bình cho Dải Gaza. Tuy vậy, việc các bên không tuân thủ lộ trình khiến bài toán hóc búa về khôi phục hòa bình cho dải đất hẹp ven Địa Trung Hải vẫn chưa có lời giải.

Lực lượng an ninh Iran tuần tra cạnh một tàu hàng ở Eo biển Hormuz. (Ảnh: GETTYIMAGES)

Thách thức duy trì dòng chảy năng lượng

Gián đoạn tại eo biển Hormuz, tuyến vận tải năng lượng chủ chốt của thế giới, đang khiến dòng chảy dầu mỏ toàn cầu suy giảm mạnh. Các “đại gia” dầu mỏ ở vùng Vịnh phải tính toán chuyển hướng xuất khẩu qua các tuyến vận tải khác ngoài eo biển Hormuz...

Ảnh minh họa: Xinhua/Reuters

Quan hệ Nga-Mỹ: Một bước tiến quan trọng

Trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược và xung đột quốc tế như “nước sôi lửa bỏng”, quan hệ Nga-Mỹ vừa lóe lên những tín hiệu đáng chú ý. Các diễn biến gần đây không chỉ hé lộ xu hướng vận động mới, mà còn mở ra những kịch bản đối thoại giữa hai quốc gia thời gian tới.

Tổng thống Mỹ Donald Trump. (Ảnh: THX/TTXVN)

Phép thử với NATO

Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) đang đứng trước nhiều thử thách do cách tiếp cận khác nhau giữa các thành viên trong xử lý một số “điểm nóng” quốc tế. Tuyên bố mới đây của Tổng thống Donald Trump về khả năng Mỹ rời đi càng bộc lộ rõ tình trạng rạn nứt nội bộ NATO.

Bức ảnh này được chụp vào ngày 3/3/2026, cho thấy các tòa nhà bị hư hại và đống đổ nát sau các cuộc không kích của Mỹ và Israel tại Tehran, Iran. (Ảnh: XINHUA)

Những khoảng lặng cần thiết

Thế giới đang trong trạng thái dễ tổn thương, nơi bất kỳ một “lằn ranh đỏ” nào trong các cuộc đột nếu bị phá vỡ đều có thể làm lan đám lửa bất ổn trên toàn cầu. 

Tổng thống Pháp Emmanuel Macron. (Ảnh: Tân Hoa xã)

Củng cố lòng tin chiến lược

Tổng thống Pháp Emmanuel Macron đang có chuyến thăm Nhật Bản và Hàn Quốc. Cùng với mục tiêu tăng cường khoáng sản thiết yếu, công nghệ hạt nhân, trí tuệ nhân tạo (AI), chuyến công du còn phản ánh tính toán chiến lược dài hạn của Pháp, nhằm khẳng định vai trò tại khu vực địa chính trị quan trọng này.