Tuyển sinh đại học 2026: Siết chất lượng, bảo đảm công bằng

Giới hạn số lượng nguyện vọng, xác định lại nguồn tuyển, quy định rõ về điểm cộng… là những điểm mới đáng chú ý trong Quy chế tuyển sinh đại học từ năm 2026. Những thay đổi này không nhằm thu hẹp cơ hội của thí sinh, mà hướng tới lựa chọn đúng người học có năng lực thực chất, phù hợp yêu cầu đào tạo trong giai đoạn mới.

Thứ Bảy, ngày 28/02/2026 - 07:10

Giờ học của sinh viên Khoa Công nghệ thông tin, Trường đại học Sư phạm Hà Nội. (Ảnh: THANH TÙNG)

Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ban hành Thông tư số 06/2026/TT-BGDĐT về Quy chế tuyển sinh các ngành đào tạo trình độ đại học và ngành Giáo dục Mầm non trình độ cao đẳng áp dụng từ năm 2026. Quy chế được hoàn thiện trên cơ sở tiếp thu ý kiến góp ý của các chuyên gia, các cơ sở giáo dục đại học, Sở Giáo dục và Đào tạo, học sinh và phụ huynh, bảo đảm tính thống nhất, chặt chẽ và khả thi khi triển khai.

Một trong những điều chỉnh quan trọng của Quy chế tuyển sinh năm 2026 là xác định lại nguồn tuyển theo hướng bảo đảm chất lượng. Luật Giáo dục đại học đã quy định lại về nguồn tuyển, trong đó giới hạn những cách thức để nguồn tuyển đầu vào bảo đảm chất lượng.

Từ năm 2026, đối với phương thức xét tuyển bằng kết quả học tập cấp trung học phổ thông (học bạ), tổ hợp xét tuyển sử dụng điểm trung bình chung kết quả học tập của 6 học kỳ (lớp 10, lớp 11 và lớp 12) của tối thiểu 3 môn học; trong đó bắt buộc có môn Toán hoặc Ngữ văn, với trọng số tính điểm xét không thấp hơn 1/3 tổng điểm theo thang điểm 30. Nguồn tuyển là thí sinh có tổng điểm 3 môn thi tốt nghiệp trung học phổ thông tương ứng tổ hợp xét tuyển (hoặc điểm thi của môn Toán và Ngữ văn và một môn khác) đạt tối thiểu 15 theo thang điểm 30 (không áp dụng với thí sinh đặc cách hoặc được miễn thi tốt nghiệp) cho tất cả các phương thức xét tuyển, trừ tuyển thẳng.

Điểm mới đáng chú ý khác là thí sinh được đăng ký tối đa 15 nguyện vọng vào các chương trình đào tạo, các trường khác nhau. Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Tiến Thảo, Vụ trưởng Giáo dục đại học (Bộ Giáo dục và Đào tạo) cho biết: Căn cứ tổng kết tuyển sinh năm 2025 cho thấy phần lớn thí sinh thường chỉ tập trung đăng ký từ 1-5 nguyện vọng. Thí sinh trúng tuyển ở nguyện vọng dưới 10 chiếm 98,5%; trúng tuyển ở nguyện vọng 10 trở lên chỉ chiếm 1,5%.

Đáng chú ý, số thí sinh trúng tuyển và nhập học ở nguyện vọng lớn hơn 10 chỉ khoảng 0,34 % - một tỷ lệ rất nhỏ. Việc giới hạn 15 nguyện vọng góp phần tiết kiệm chi phí cho thí sinh, rút ngắn thời gian xét tuyển, nâng cao tính thực chất trong đăng ký nguyện vọng. Riêng đối với các chương trình đào tạo giáo viên, chỉ xét tuyển các nguyện vọng có thứ tự từ 1-5, nhằm tập trung nguồn lực phát triển ngành này thời gian tới.

Quy chế mới cũng điều chỉnh quy định về điểm cộng, bao gồm điểm khuyến khích đối với thí sinh có chứng chỉ ngoại ngữ hoặc chứng chỉ quốc tế.

Theo đó, để bảo đảm nguyên tắc khách quan, minh bạch, công bằng, các trường đại học có thể lựa chọn một trong hai phương án: Chuyển đổi điểm của chứng chỉ ngoại ngữ sang thang điểm 10 thay thế môn ngoại ngữ trong tổ hợp xét tuyển; hoặc cộng điểm, nhưng mức cộng tối đa không quá 1,5 điểm theo thang điểm 30. Quy chế bổ sung đối tượng xét tuyển đại học đối với những thí sinh theo học chương trình đào tạo quốc tế, giảng dạy, học tập ở bậc trung học phổ thông bằng tiếng nước ngoài; những sinh viên, học sinh quốc tịch nước ngoài hoặc người Việt Nam học ở nước ngoài…

Trước những băn khoăn của một số thí sinh về việc giới hạn số lượng nguyện vọng, các chuyên gia giáo dục cho rằng quy định này không làm giảm cơ hội trúng tuyển. Với định hướng rõ ràng, 15 nguyện vọng là con số đủ rộng. Điều quan trọng là thí sinh cần hiểu rõ năng lực, sở trường của bản thân và lĩnh vực mình phù hợp.

Phó Trưởng phòng phụ trách Phòng Quản lý đào tạo của Trường đại học Ngoại thương Phạm Thanh Hà cho biết: Giới hạn số lượng nguyện vọng không nhằm gây khó khăn cho thí sinh mà giúp các em đăng ký có chiến lược, thực chất hơn. Khi chỉ có 15 nguyện vọng, thí sinh cần đầu tư thời gian tìm hiểu kỹ ngành học, trường học, mức điểm các năm trước và đánh giá đúng năng lực của bản thân thay vì đăng ký dàn trải.

Theo khuyến nghị, thí sinh cần chia nguyện vọng thành các nhóm rõ ràng: Nhóm nguyện vọng phù hợp với năng lực; nhóm nguyện vọng an toàn và nhóm nguyện vọng theo mong muốn cao hơn. Thứ tự sắp xếp cần phản ánh đúng ngành và trường thật sự mong muốn theo học, bởi hệ thống xét tuyển sẽ tự động xác định nguyện vọng cao nhất mà thí sinh đủ điều kiện trúng tuyển.

Phó Trưởng phòng Đào tạo và Công tác sinh viên, Trường đại học Việt Nhật (Đại học Quốc gia Hà Nội) Nguyễn Minh Phương nhận định, đây không phải là “siết” cơ hội của thí sinh, mà là nâng cao yêu cầu bảo đảm chất lượng đầu vào, nhất là với các cơ sở đào tạo định hướng nghiên cứu, hội nhập quốc tế. Khi chuẩn đầu vào được xác lập rõ ràng, minh bạch, các trường thuận lợi hơn trong việc tổ chức đào tạo; đồng thời thí sinh có động lực học tập nghiêm túc, toàn diện ngay từ đầu cấp trung học phổ thông.

Giáo sư, Tiến sĩ Chử Đức Trình, Hiệu trưởng Trường đại học Công nghệ (Đại học Quốc gia Hà Nội) khuyến nghị, thí sinh nên chia nguyện vọng thành ba nhóm: Khoảng ba nguyện vọng ước mơ, dù có thể là các ngành đào tạo top đầu, lấy điểm rất cao; từ 3-5 nguyện vọng là những chương trình đào tạo phù hợp với năng lực của bản thân và nhóm ngành đào tạo an toàn có mức điểm chuẩn của các năm trước thấp hơn đáng kể. Nếu lựa chọn hợp lý, tổng số nguyện vọng có thể gói gọn trong khoảng 10 mà vẫn bảo đảm cơ hội trúng tuyển.

Theo Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Tiến Thảo, thí sinh không nên quá lo lắng trước những điều chỉnh mới. Điều quan trọng nhất là xác định đúng năng lực của bản thân, chuẩn bị tốt kết quả học tập ở bậc trung học phổ thông, kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông cũng như các điều kiện cần thiết cho phương thức xét tuyển dự kiến sử dụng. Đó chính là “chìa khóa”, là nguồn lực mà thí sinh cần tập trung ở thời điểm này.

QUỲNH NGUYỄN