Tương lai xanh từ điện hạt nhân

Nhu cầu năng lượng cho công nghiệp hóa và đô thị hóa ngày càng lớn, trong khi mục tiêu giảm phát thải carbon đã trở thành cam kết quốc tế. Vì thế, điện hạt nhân với ưu thế quy mô lớn và vận hành ổn định là lựa chọn chiến lược giúp Việt Nam kiến tạo một tương lai xanh, bền vững.

Khu vực dự kiến xây dựng Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1. (Ảnh: BÁO NHÂN DÂN)
Khu vực dự kiến xây dựng Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1. (Ảnh: BÁO NHÂN DÂN)

Tiến sĩ Trần Chí Thành, Viện trưởng Viện Năng lượng nguyên tử Việt Nam cho rằng, điện hạt nhân không chỉ là một lựa chọn mà là một yêu cầu, đòi hỏi khách quan để phát triển Việt Nam hùng cường, thịnh vượng và bền vững vì điện hạt nhân có những ưu việt hơn hẳn nguồn năng lượng khác như: Bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia; nguồn năng lượng then chốt thay thế nhiên liệu hóa thạch, giảm phát thải CO2 phục vụ mục tiêu Net Zero; thúc đẩy phát triển tiềm lực khoa học-công nghệ, công nghiệp nền tảng và công nghiệp công nghệ cao của đất nước và phục vụ quốc phòng, an ninh.

Hiện Việt Nam đang đối mặt với bài toán kép, đó là vừa bảo đảm tăng trưởng kinh tế nhanh, phấn đấu đạt hơn 8% vào năm 2025, tiến tới hai con số trong giai đoạn 2026-2030, vừa giữ vững cam kết phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050 theo Hiệp ước khí hậu Glasgow tại COP26.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, ngành năng lượng buộc phải chuyển dịch. Nhu cầu điện dự kiến tăng gấp 1,5 lần để phục vụ công nghiệp công nghệ cao, đô thị hóa và tiêu dùng. Trong bối cảnh đó, Việt Nam cần một nguồn năng lượng sạch, quy mô lớn, vận hành ổn định quanh năm thì điện hạt nhân là phương án chiến lược.

Trên thế giới, sự hồi sinh của điện hạt nhân thể hiện rõ qua cam kết tại COP28 khi 22 quốc gia, trong đó có Mỹ, Nhật Bản và Liên minh châu Âu (EU), cam kết nâng tổng công suất điện hạt nhân toàn cầu lên 1,2 tỷ kW vào năm 2050, gần gấp ba hiện nay. Hơn 80 thiết kế lò phản ứng mô-đun nhỏ (SMR) đang được phát triển, bốn lò đã bước vào giai đoạn xây dựng.

Các tập đoàn công nghệ như Microsoft, Google, Amazon cũng đầu tư vào điện hạt nhân để chủ động năng lượng cho các trung tâm dữ liệu trí tuệ nhân tạo. Mới đây, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ký sắc lệnh thúc đẩy điện hạt nhân, mở đường cho làn sóng đầu tư mới.

Tại Việt Nam, vừa qua Quốc hội thông qua Luật Năng lượng nguyên tử (sửa đổi) đã hoàn thiện khung pháp lý để quản lý và phát triển lĩnh vực năng lượng nguyên tử một cách an toàn, bền vững. Luật không chỉ tạo nền tảng cho phát triển điện hạt nhân mà còn thúc đẩy mạnh mẽ ứng dụng công nghệ bức xạ trong y tế, nông nghiệp, công nghiệp, góp phần lan tỏa lợi ích công nghệ sạch vào đời sống.

Đáng chú ý, luật đưa ra những quy định toàn diện về quản lý vòng đời nhà máy điện hạt nhân, từ xây dựng, vận hành cho tới đóng cửa; tăng cường thanh sát, bảo đảm an toàn, xử lý chất thải; đồng thời đề cao vai trò nội địa hóa công nghệ, đào tạo nhân lực chất lượng cao, thúc đẩy chuyển đổi số trong quản lý. Đây là những bước đi thể hiện cách tiếp cận phát triển không đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng, mà hướng tới một hệ sinh thái hạt nhân minh bạch, hiệu quả.

Theo hướng dẫn của Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA), việc bảo đảm an toàn, an ninh trong phát triển năng lượng hạt nhân phải do một cơ quan nhà nước có thẩm quyền thống nhất quản lý, tuân thủ tiêu chuẩn quốc tế và giám sát toàn bộ vòng đời nhà máy. Ở Việt Nam, vai trò này được giao cho Cục An toàn bức xạ và hạt nhân (VARANS), cơ quan chịu trách nhiệm giám sát độc lập, kiểm định và kiểm soát toàn diện quá trình phát triển điện hạt nhân.

Về công nghệ, Việt Nam đã có các nghiên cứu về công nghệ lò, trong đó tập trung vào hai hướng chính là lò phản ứng nước nhẹ thế hệ III+ VVER-1200 với công suất hơn 1.000 MW và lò phản ứng mô-đun nhỏ (SMR) công suất dưới 300 MW. Hai công nghệ này có ưu điểm vừa cung cấp nguồn điện nền sạch, ổn định, vừa giảm phát thải trong toàn bộ vòng đời, phù hợp mục tiêu phát triển xanh, bền vững.

Sau khi Luật Năng lượng nguyên tử (sửa đổi) được thông qua, Bộ Khoa học và Công nghệ và các bộ liên quan đang từng bước hoàn thiện các điều kiện kỹ thuật, tổ chức để sẵn sàng cho việc ứng dụng năng lượng nguyên tử một cách an toàn, hiệu quả. Đó là: Xây dựng, hoàn thiện pháp luật về năng lượng nguyên tử nhằm thiết lập hành lang pháp lý đầy đủ, thống nhất để quản lý và phát triển lĩnh vực năng lượng nguyên tử bền vững; nâng cao năng lực toàn diện của cơ quan an toàn bức xạ và hạt nhân quốc gia và hệ thống cơ quan quản lý nhà nước liên quan; bảo đảm an toàn bức xạ và hạt nhân cho Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1, 2 và lò phản ứng nghiên cứu ở Đồng Nai; phát triển công nghệ và ứng dụng năng lượng nguyên tử; xúc tiến hợp tác quốc tế, thúc đẩy chuyển giao công nghệ và đầu tư tư nhân; hiện đại hóa mô hình quản lý nhà nước về an toàn bức xạ và hạt nhân.

Tiến sĩ Trần Chí Thành, Viện trưởng Viện Năng lượng nguyên tử Việt Nam cho biết, với vai trò là tổ chức khoa học-công nghệ nòng cốt, dẫn dắt và chủ trì các nhiệm vụ chiến lược quốc gia, trong giai đoạn tới, Viện Năng lượng nguyên tử Việt Nam sẽ tập trung nghiên cứu, tư vấn, hỗ trợ về khoa học-công nghệ, thiết kế và an toàn cho Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1 và Ninh Thuận 2; nghiên cứu, thiết kế, tiếp thu và làm chủ công nghệ lò phản ứng mô-đun nhỏ; đồng thời, nghiên cứu công nghệ, nâng cao năng lực nội địa hóa về thiết kế, chế tạo thiết bị cho nhà máy điện hạt nhân, vận hành, bảo dưỡng và sửa chữa. Điện hạt nhân sẽ được phát triển trên nền tảng công nghệ tiên tiến, bảo đảm đầy đủ các quy định, chuẩn mực an toàn quốc tế, gắn với định hướng phát triển kinh tế bền vững, hội nhập toàn cầu.

Có thể bạn quan tâm

Tọa đàm “Tài nguyên thiên nhiên và chuyển đổi xanh ở Việt Nam”. (Ảnh: TL)

Thúc đẩy chuyển đổi xanh, hướng tới phát triển bền vững

Trong bối cảnh hiện nay, thúc đẩy năng lượng tái tạo, nông nghiệp tuần hoàn, bảo vệ rừng, quản lý bền vững tài nguyên nước và khai thác khoáng sản gắn với công nghệ sạch không chỉ là xu thế tất yếu, mà còn là giải pháp then chốt để hài hòa giữa khai thác và bảo tồn, hướng tới phát triển nhanh và bền vững.

Mô hình nhà máy xanh.

Hiệu quả từ mô hình sử dụng tài nguyên hướng đến phát triển xanh bền vững

Mô hình sản xuất không chất thải của Gốm Đất Việt là minh chứng tiêu biểu cho hướng đi công nghiệp xanh, bền vững tại Việt Nam. Đơn vị đã tận dụng triệt để nguồn tài nguyên đất sét từ mỏ riêng, áp dụng công nghệ hiện đại để tái sử dụng toàn bộ chất thải phát sinh trong quá trình sản xuất, không phát sinh rác thải ra môi trường.

Để đạt được các cam kết khí hậu, chuyển dịch năng lượng xanh trên toàn diện các lĩnh vực, đặc biệt là khối doanh nghiệp sản xuất, không còn là lựa chọn mà là yêu cầu bắt buộc.

Thúc đẩy chuyển đổi số cùng chuyển đổi xanh nhằm bảo đảm phát triển bền vững

Trong dòng chảy chuyển dịch năng lượng toàn cầu, Việt Nam đang bước vào một giai đoạn bản lề, nơi bài toán tăng trưởng không còn tách rời khỏi yêu cầu phát triển bền vững. Cam kết đạt phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050 đã và đang trở thành áp lực chuyển đổi thật sự đối với nền kinh tế, đặc biệt là khu vực sản xuất công nghiệp.

Quang cảnh hội thảo.

Chuỗi cung ứng tín chỉ carbon, giá trị gia tăng và chiến lược đồng quản trị lưu vực đầu nguồn

Các tham luận được trình bày tại hội thảo chuyên đề “Chuỗi cung ứng tín chỉ carbon, giá trị gia tăng và chiến lược đồng quản trị lưu vực đầu nguồn” đã góp phần nâng cao hiểu biết cả về lý luận và thực tiễn đối với hệ thống carbon rừng tại Việt Nam, với trọng tâm là các hệ sinh thái rừng nhiệt đới và rừng ngập mặn.

Sản phẩm viên nén sinh khối của Nhà máy nhiên liệu sinh khối Erex Sakura Tuyên Quang được thị trường Nhật Bản đón nhận.

Đánh thức tiềm năng năng lượng sinh khối: Hướng đi chiến lược cho mục tiêu Net Zero của Việt Nam

Trong bối cảnh toàn cầu đẩy mạnh chuyển dịch năng lượng nhằm hiện thực hóa cam kết phát thải ròng bằng 0 tại COP26, Việt Nam đang đứng trước cơ hội lớn để khai thác hiệu quả các nguồn năng lượng tái tạo, trong đó năng lượng sinh khối được xem là một trụ cột giàu tiềm năng nhưng chưa được phát huy tương xứng.

Việt Nam trong bức tranh nhiên liệu hàng không bền vững khu vực

Việt Nam trong bức tranh nhiên liệu hàng không bền vững khu vực

Báo cáo ASEAN 2050 SAF Outlook công bố vừa qua - do tổ chức tư vấn GHD thực hiện, với sự tài trợ của Quỹ Thương mại và Đầu tư Canada vì phát triển (CTIF), đối tác tri thức Boeing và Ban Thư ký ASEAN - cho thấy Đông Nam Á sở hữu tiềm năng lớn trong sản xuất nhiên liệu hàng không bền vững (SAF) từ phế thải nông lâm nghiệp. 

Cán bộ, chiến sĩ lực lượng vũ trang tỉnh Điện Biên cùng cán bộ, nhân dân xã Mường Nhà ra quân đào hố trồng cây cà-phê, mắc-ca trong ngày 2/4.

Lực lượng vũ trang tỉnh Điện Biên chung sức cùng nhân dân trồng mới cây cà-phê, mắc-ca

Chủ động triển khai kế hoạch trồng mới cây cà-phê, mắc-ca đã được Ủy ban nhân dân tỉnh ban hành, ngày 2/4, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Điện Biên tổ chức Hội nghị Ban Chỉ đạo thực hiện chiến dịch "Điện Biên Phủ trong thời bình cơ cấu lại ngành nông nghiệp..." (gọi tắt là BCĐ 1850) của Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Điện Biên.

Hà Nội từng bước đẩy mạnh chuyển đổi phương tiện theo hướng hiện đại, thân thiện môi trường.

Từ ngày 1/4, Hà Nội vận hành 10 tuyến buýt điện

Từ ngày 1/4/2026, Hà Nội đưa vào vận hành 10 tuyến xe buýt điện với tổng số 288 phương tiện. Đây là bước tiến quan trọng trong lộ trình phát triển hệ thống vận tải công cộng xanh, góp phần nâng cao chất lượng dịch vụ và giảm thiểu ô nhiễm không khí đô thị. 

Rừng ngập mặn Cần Giờ, Thành phố Hồ Chí Minh. (Ảnh: HỒNG ĐẠT)

Tạo nguồn lực tham gia thị trường tín chỉ carbon

Rừng ngập mặn phân bố tại các vùng chuyển tiếp giữa đất liền và đại dương là hệ sinh thái đặc biệt có năng suất sinh học cao, có khả năng tích lũy một lượng lớn carbon xanh trong sinh khối và trong đất.

Khu Công nghệ cao Thành phố Hồ Chí Minh hướng đến mô hình thân thiện với môi trường. (Ảnh: KHÁNH TRÌNH)

Giúp doanh nghiệp bứt phá trong chuyển đổi xanh

Với những biến động khó lường về kinh tế, địa chính trị trên toàn cầu, yêu cầu chuyển đổi sang mô hình tăng trưởng xanh và bền vững không còn là lựa chọn dài hạn mà đã trở thành đòi hỏi cấp bách đối với nền kinh tế Việt Nam.

Người dân thành phố Huế đang quen dần với việc phân loại rác tại nguồn.

Huế tìm giải pháp giảm bao bì nhựa, kết nối chính sách với thực tiễn

Ngày 20/3, tại thành phố Huế, Sở Nông nghiệp và Môi trường phối hợp Viện Nghiên cứu phát triển thành phố Huế (HueIDS) và Dự án “Huế - Đô thị giảm nhựa ở miền trung Việt Nam” (WWF-Việt Nam) tổ chức Diễn đàn quốc gia về thúc đẩy giảm bao bì nhựa thông qua chính sách và thí điểm tại địa phương.

Bốn em trong nhóm Dự án Green Era trao tiền, phối hợp Đoàn Thanh niên Khu bảo tồn Thiên nhiên Đakrông chăm sóc vườn cây. (Ảnh: Quang Huy)

Gieo hạt giống xanh cho một kỷ nguyên xanh

Giữa những thách thức ngày càng gay gắt của biến đổi khí hậu toàn cầu, câu chuyện về Dự án Green Era do một nhóm học sinh trung học phổ thông sáng lập để lại nhiều suy ngẫm sâu sắc.

Chuyển dịch năng lượng tái tạo: Cần chính sách, vốn và trao quyền cho phụ nữ.

Chuyển dịch năng lượng tái tạo: Cần chính sách, vốn và trao quyền cho phụ nữ

Năm 2024, năng lượng tái tạo mới chiếm 12,8% sản lượng điện quốc gia, trong khi mục tiêu đến năm 2050 là 71,5%. Để rút ngắn khoảng cách ấy, Việt Nam cần đồng thời giải ba bài toán: hoàn thiện khung pháp lý, huy động 136,3 tỷ USD vốn đầu tư, và đưa phụ nữ từ vị trí "bên lề" vào trung tâm cuộc chuyển dịch.

Chuyển dịch năng lượng: Khi công nghệ trở thành chìa khóa của Net Zero. Ảnh minh họa.

Chuyển dịch năng lượng: Khi công nghệ trở thành chìa khóa của Net Zero

Trong bối cảnh Việt Nam đẩy mạnh phát triển kinh tế gắn với yêu cầu bảo vệ môi trường và thực hiện các cam kết quốc tế về biến đổi khí hậu, năng lượng không còn chỉ là yếu tố bảo đảm cho sản xuất và đời sống, mà đã trở thành trụ cột quan trọng của mô hình tăng trưởng xanh, phát triển bền vững.