Tương lai xanh từ điện hạt nhân

Nhu cầu năng lượng cho công nghiệp hóa và đô thị hóa ngày càng lớn, trong khi mục tiêu giảm phát thải carbon đã trở thành cam kết quốc tế. Vì thế, điện hạt nhân với ưu thế quy mô lớn và vận hành ổn định là lựa chọn chiến lược giúp Việt Nam kiến tạo một tương lai xanh, bền vững.

Khu vực dự kiến xây dựng Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1. (Ảnh: BÁO NHÂN DÂN)
Khu vực dự kiến xây dựng Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1. (Ảnh: BÁO NHÂN DÂN)

Tiến sĩ Trần Chí Thành, Viện trưởng Viện Năng lượng nguyên tử Việt Nam cho rằng, điện hạt nhân không chỉ là một lựa chọn mà là một yêu cầu, đòi hỏi khách quan để phát triển Việt Nam hùng cường, thịnh vượng và bền vững vì điện hạt nhân có những ưu việt hơn hẳn nguồn năng lượng khác như: Bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia; nguồn năng lượng then chốt thay thế nhiên liệu hóa thạch, giảm phát thải CO2 phục vụ mục tiêu Net Zero; thúc đẩy phát triển tiềm lực khoa học-công nghệ, công nghiệp nền tảng và công nghiệp công nghệ cao của đất nước và phục vụ quốc phòng, an ninh.

Hiện Việt Nam đang đối mặt với bài toán kép, đó là vừa bảo đảm tăng trưởng kinh tế nhanh, phấn đấu đạt hơn 8% vào năm 2025, tiến tới hai con số trong giai đoạn 2026-2030, vừa giữ vững cam kết phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050 theo Hiệp ước khí hậu Glasgow tại COP26.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, ngành năng lượng buộc phải chuyển dịch. Nhu cầu điện dự kiến tăng gấp 1,5 lần để phục vụ công nghiệp công nghệ cao, đô thị hóa và tiêu dùng. Trong bối cảnh đó, Việt Nam cần một nguồn năng lượng sạch, quy mô lớn, vận hành ổn định quanh năm thì điện hạt nhân là phương án chiến lược.

Trên thế giới, sự hồi sinh của điện hạt nhân thể hiện rõ qua cam kết tại COP28 khi 22 quốc gia, trong đó có Mỹ, Nhật Bản và Liên minh châu Âu (EU), cam kết nâng tổng công suất điện hạt nhân toàn cầu lên 1,2 tỷ kW vào năm 2050, gần gấp ba hiện nay. Hơn 80 thiết kế lò phản ứng mô-đun nhỏ (SMR) đang được phát triển, bốn lò đã bước vào giai đoạn xây dựng.

Các tập đoàn công nghệ như Microsoft, Google, Amazon cũng đầu tư vào điện hạt nhân để chủ động năng lượng cho các trung tâm dữ liệu trí tuệ nhân tạo. Mới đây, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ký sắc lệnh thúc đẩy điện hạt nhân, mở đường cho làn sóng đầu tư mới.

Tại Việt Nam, vừa qua Quốc hội thông qua Luật Năng lượng nguyên tử (sửa đổi) đã hoàn thiện khung pháp lý để quản lý và phát triển lĩnh vực năng lượng nguyên tử một cách an toàn, bền vững. Luật không chỉ tạo nền tảng cho phát triển điện hạt nhân mà còn thúc đẩy mạnh mẽ ứng dụng công nghệ bức xạ trong y tế, nông nghiệp, công nghiệp, góp phần lan tỏa lợi ích công nghệ sạch vào đời sống.

Đáng chú ý, luật đưa ra những quy định toàn diện về quản lý vòng đời nhà máy điện hạt nhân, từ xây dựng, vận hành cho tới đóng cửa; tăng cường thanh sát, bảo đảm an toàn, xử lý chất thải; đồng thời đề cao vai trò nội địa hóa công nghệ, đào tạo nhân lực chất lượng cao, thúc đẩy chuyển đổi số trong quản lý. Đây là những bước đi thể hiện cách tiếp cận phát triển không đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng, mà hướng tới một hệ sinh thái hạt nhân minh bạch, hiệu quả.

Theo hướng dẫn của Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA), việc bảo đảm an toàn, an ninh trong phát triển năng lượng hạt nhân phải do một cơ quan nhà nước có thẩm quyền thống nhất quản lý, tuân thủ tiêu chuẩn quốc tế và giám sát toàn bộ vòng đời nhà máy. Ở Việt Nam, vai trò này được giao cho Cục An toàn bức xạ và hạt nhân (VARANS), cơ quan chịu trách nhiệm giám sát độc lập, kiểm định và kiểm soát toàn diện quá trình phát triển điện hạt nhân.

Về công nghệ, Việt Nam đã có các nghiên cứu về công nghệ lò, trong đó tập trung vào hai hướng chính là lò phản ứng nước nhẹ thế hệ III+ VVER-1200 với công suất hơn 1.000 MW và lò phản ứng mô-đun nhỏ (SMR) công suất dưới 300 MW. Hai công nghệ này có ưu điểm vừa cung cấp nguồn điện nền sạch, ổn định, vừa giảm phát thải trong toàn bộ vòng đời, phù hợp mục tiêu phát triển xanh, bền vững.

Sau khi Luật Năng lượng nguyên tử (sửa đổi) được thông qua, Bộ Khoa học và Công nghệ và các bộ liên quan đang từng bước hoàn thiện các điều kiện kỹ thuật, tổ chức để sẵn sàng cho việc ứng dụng năng lượng nguyên tử một cách an toàn, hiệu quả. Đó là: Xây dựng, hoàn thiện pháp luật về năng lượng nguyên tử nhằm thiết lập hành lang pháp lý đầy đủ, thống nhất để quản lý và phát triển lĩnh vực năng lượng nguyên tử bền vững; nâng cao năng lực toàn diện của cơ quan an toàn bức xạ và hạt nhân quốc gia và hệ thống cơ quan quản lý nhà nước liên quan; bảo đảm an toàn bức xạ và hạt nhân cho Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1, 2 và lò phản ứng nghiên cứu ở Đồng Nai; phát triển công nghệ và ứng dụng năng lượng nguyên tử; xúc tiến hợp tác quốc tế, thúc đẩy chuyển giao công nghệ và đầu tư tư nhân; hiện đại hóa mô hình quản lý nhà nước về an toàn bức xạ và hạt nhân.

Tiến sĩ Trần Chí Thành, Viện trưởng Viện Năng lượng nguyên tử Việt Nam cho biết, với vai trò là tổ chức khoa học-công nghệ nòng cốt, dẫn dắt và chủ trì các nhiệm vụ chiến lược quốc gia, trong giai đoạn tới, Viện Năng lượng nguyên tử Việt Nam sẽ tập trung nghiên cứu, tư vấn, hỗ trợ về khoa học-công nghệ, thiết kế và an toàn cho Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1 và Ninh Thuận 2; nghiên cứu, thiết kế, tiếp thu và làm chủ công nghệ lò phản ứng mô-đun nhỏ; đồng thời, nghiên cứu công nghệ, nâng cao năng lực nội địa hóa về thiết kế, chế tạo thiết bị cho nhà máy điện hạt nhân, vận hành, bảo dưỡng và sửa chữa. Điện hạt nhân sẽ được phát triển trên nền tảng công nghệ tiên tiến, bảo đảm đầy đủ các quy định, chuẩn mực an toàn quốc tế, gắn với định hướng phát triển kinh tế bền vững, hội nhập toàn cầu.

Có thể bạn quan tâm

Vietnam Airlines hiện đại hóa đội tàu bay thông qua đầu tư vào các dòng máy bay thế hệ mới, giúp giảm tiêu hao nhiên liệu.

Hướng đi bền vững cho các cửa ngõ Thủ đô

Khi chuyển đổi xanh đã trở thành một loại “giấy thông hành” để hàng hóa Việt Nam thâm nhập vào các thị trường khó tính, để ngành logistics chạm đến quy mô của một "siêu ngành" 280 tỷ USD, đạt được mục tiêu hạ tỷ lệ chi phí logistics so với GDP thì xanh hóa các cửa ngõ chính là sự nâng cấp tất yếu của hệ thống hạ tầng.

Phân loại thủy hải sản ở cảng cá Phan Thiết, tỉnh Lâm Đồng. (Ảnh THANH HẢI)

Tháo điểm nghẽn để giữ thị trường

“Xanh hóa” với thủy sản Việt Nam đang trở thành yêu cầu bắt buộc khi EU, Mỹ, Nhật Bản siết tiêu chuẩn về phát thải, truy xuất và bao bì tái chế. Thị trường không chỉ đòi hỏi chất lượng và giá, mà còn đòi hỏi dấu chân carbon.

Chủ rừng chưa thể giao dịch tín chỉ carbon do thiếu chính sách cụ thể.

Khung pháp lý cho sàn giao dịch carbon trong nước

Một trong những cơ sở quan trọng để Việt Nam đạt mục tiêu phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050, là nguồn hấp thụ các-bon lớn từ rừng, biển và các hệ sinh thái tự nhiên. Vì vậy, việc đo đếm, quy đổi và từng bước hình thành thị trường mua, bán tín chỉ carbon là giải pháp cần thiết để bù đắp lượng phát thải khí nhà kính.

(Ảnh minh họa: Thành Đạt)

Tiềm năng giảm phát thải ngành giao thông

Phương tiện giao thông là nguồn phát thải khí nhà kính lớn, chiếm khoảng 30% lượng phát thải. Ngoài ra, đây cũng là nguyên nhân chủ yếu gây ra bụi mịn và các loại khí độc hại. Giảm phát thải là nhiệm vụ cấp bách thực hiện Net Zero vào năm 2050, đồng thời là giải pháp quan trọng để bảo vệ sức khỏe con người và môi trường sống.

(Ảnh minh họa)

Thiết lập hành lang thanh toán cho giao dịch carbon trong nước

Bộ Tài chính vừa công bố thủ tục chấp thuận ngân hàng thương mại làm ngân hàng thanh toán cho sàn giao dịch carbon trong nước, qua đó hình thành hành lang pháp lý cho hoạt động thanh toán, bảo đảm các giao dịch carbon được thực hiện an toàn, minh bạch và thông suốt.

Vườn cam dưới những tán cây cổ thụ trăm năm tuổi tại Măng Đen.

[Ảnh] Mùa vàng hữu cơ dưới tán rừng Măng Đen đại ngàn

Tới Măng Đen, nếu nhàm chán với những địa điểm quen thuộc, nơi kết hợp giữa biểu diễn công nghệ và chào bán nông sản, bạn nghĩ sao về một mô hình nông nghiệp hoàn toàn thuận tự nhiên, nơi mang tới cho chúng ta cả cảnh quan hùng vĩ, nông sản tươi ngon và những câu chuyện đầy cảm hứng?

Hồ chứa nước Sông Cái thuộc hệ thống thủy lợi Tân Mỹ cung cấp nguồn nước cho tưới tiêu và nhà máy Thuỷ điện tích năng Bác Ái.

Dự án Thủy điện tích năng Bác Ái: Tối ưu hóa nguồn lực cho mục tiêu Net Zero

Tại vùng đất nắng gió phía nam tỉnh Khánh Hòa, hồ Sông Cái bao năm qua vẫn lặng lẽ gánh vác sứ mệnh giải cơn khát cho đồng ruộng. Nhưng giờ đây, công trình thủy lợi này đang đứng trước một bước ngoặt lịch sử: trở thành "bệ đỡ" cho Dự án Thủy điện tích năng Bác Ái - công trình lưu trữ năng lượng quy mô lớn đầu tiên tại Việt Nam.

ESG và hành trình kiến tạo phát triển bền vững

ESG và hành trình kiến tạo phát triển bền vững

ESG đang là xu hướng toàn cầu, là yêu cầu bắt buộc của các thị trường xuất khẩu, là chìa khóa cạnh tranh… nhưng mức độ triển khai thực chất còn chưa đồng đều. Dẫu vậy, những doanh nghiệp tiên phong đã chứng minh rằng ESG không phải là gánh nặng, mà là cơ hội để tái cấu trúc, nâng cấp chuỗi giá trị và tạo dựng niềm tin thị trường

Giáo sư, Tiến sĩ Vũ Thị Thu Hà cùng nhóm nghiên cứu tại Phòng thí nghiệm trọng điểm Công nghệ Lọc, Hóa dầu.

Giảm phát thải tại nguồn bằng giải pháp công nghệ “mềm”

Bài toán giảm phát thải khí nhà kính đang trở thành yêu cầu cấp bách đối với nhiều ngành kinh tế, nhất là lĩnh vực sử dụng nhiều nhiên liệu. Bên cạnh các giải pháp đầu tư thiết bị mới, chuyển đổi công nghệ quy mô lớn, những giải pháp công nghệ “mềm” đang được quan tâm bởi tính khả thi trong giai đoạn chuyển tiếp.

Ông Dennis Quennet, Giám đốc Phát triển kinh tế bền vững, Tổ chức Hợp tác quốc tế Cộng hòa Liên bang Đức (GIZ) chia sẻ về chuyển đổi kép. (Ảnh: HNV)

Mở ra cơ hội cho doanh nghiệp nhỏ và vừa từ chuyển đổi số-xanh

Theo ông Dennis Quennet, Giám đốc Phát triển kinh tế bền vững, Tổ chức Hợp tác quốc tế Cộng hòa Liên bang Đức, Việt Nam cần bảo đảm quá trình hội nhập không chỉ dành cho các “doanh nghiệp đầu tàu” mà phải mở ra cơ hội cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ - lực lượng đóng vai trò quan trọng đổi mới sáng tạo, phát triển bền vững...

Khu công nghiệp công nghệ cao Long Thành được đầu tư xây dựng theo tiêu chuẩn khu công nghiệp sinh thái, xanh.

Xây dựng khu công nghiệp xanh ở Đồng Nai

Đồng Nai được xem là “thủ phủ” công nghiệp của cả nước với 57 khu công nghiệp đang hoạt động. Theo quy hoạch đã được phê duyệt, đến năm 2030 tỉnh sẽ có 81 khu công nghiệp. Địa phương tiên phong chuyển đổi khu công nghiệp hiện hữu và đẩy mạnh đầu tư mới theo hướng khu công nghiệp xanh, sinh thái, tuần hoàn để phát triển bền vững.

Thủy chung với rừng xanh

Thủy chung với rừng xanh

Nằm ở mái bắc dãy Trường Sơn, nơi đầu nguồn con sông Ngàn Phố, có một tập thể đã 70 năm gắn bó với rừng. Điểm chung giữa họ không chỉ là sự tiếp nối qua nhiều thế hệ mà còn là lời thề son sắc với rừng. 

Hành trình giữ xanh đại ngàn Pù Mát

Hành trình giữ xanh đại ngàn Pù Mát

Giữa mạch xanh bất tận của Pù Mát, “lá phổi” của dãy Bắc Trường Sơn ở miền Tây Nghệ An, có những con người từng một thời “ăn rừng, ngủ rừng”, mang thân phận thợ săn, lâm tặc… để mưu sinh. Họ gieo nỗi sợ giữa rừng sâu, nhưng rồi lại chính họ là những người lặng lẽ quay đầu, góp sức giữ lại màu xanh cuối cùng cho đại ngàn.