Đồng hành xanh hóa nông nghiệp: Từ giấc mơ đến hiện thực

Đồng hành cùng chủ trương thúc đẩy đổi mới sáng tạo trong nông nghiệp, tinh thần của Nghị quyết 57-NQ/TW và mục tiêu Net Zero 2050 đang dần được hiện thực hóa từ chính những cánh đồng.

Hiện thực hóa giấc mơ doanh thu tiền tỷ từ vùng đất chai cằn

Trong chuyến đi thực tế tại Đắk Lắk, chúng tôi thấy được bà con ở đây khao khát có được sản phẩm có chi phí đầu vào thấp, nhưng mang lại hiệu quả cho vườn cây ăn trái, mang lại sức khỏe cho cây và cả sức khỏe người trồng. Việc sử dụng công nghệ sinh học có tính mới đã giúp bà con giải quyết được bài toán này.

Dưới nắng gắt của Tây Nguyên, giàn chanh leo nhà anh Đậu Chí Thanh (Chủ nhiệm Hợp tác xã Nông nghiệp hệ sinh thái Đắk Lắk) phủ một màu xanh mát mắt. Những chùm quả treo lơ lửng, đung đưa theo gió, lớp vỏ căng bóng như giữ trọn nhựa sống bên trong.

Để có được thành quả như hôm nay là một hành trình kiên trì, bền bỉ của anh Thanh trong triển khai canh tác theo mô hình nông nghiệp sạch và nghiên cứu những phương pháp cải tạo đất bền vững. Bởi thế, ở mảnh đất cằn cỗi sỏi đá, chỉ có phi lao sống được, mà giàn chanh leo nhà anh từng bước vươn xanh cả triền đồi. Những khu vườn từng cho năng suất thấp, quả nhỏ, mẫu mã kém, nay dưới tác động của công nghệ sinh học mới đã thay đổi rõ rệt. Chỉ sau khoảng 3 tháng vào vụ, chanh dây bắt đầu cho thu hoạch liên tục, nối nhau từng lứa. Ngày nào cũng có thể thu vài trăm ký quả.

Trên khoảnh đồi có diện tích 1,5ha, chi phí nhân công anh Đậu Chí Thanh đầu tư chỉ tốn khoảng 40 triệu đồng, thấp hơn ¼ so với một số farm khác. Anh hào hứng khoe với chúng tôi, khi canh tác sử dụng sản phẩm hữu cơ sinh học Bồ Đề, mức chi phí nhân công giảm được 70% so với trước, lượng thuốc bảo vệ thực vật cần sử dụng giảm khoảng 70%. Có những ngày, anh thu được 3-4 tấn trái chanh dây, doanh thu tăng khoảng 50-60%. Thật sự là con số trong mơ.

"Với mức giá dao động từ 60.000 đến có thời điểm 100.000 đồng/kg, con đường hướng tới doanh thu hàng trăm tỷ đồng từ chanh leo không còn là điều xa vời", anh cười rạng rỡ.

Hiện tại mô hình trồng chanh leo được anh Thanh triển khai trên hàng chục héc-ta và vẫn tiếp tục mở rộng ra hàng trăm héc-ta nữa tại Đắk Lắk. Tới đây, anh Thanh sẽ mang công nghệ này chia sẻ cho một số farm trồng chanh leo tại khu vực cao nguyên Vân Hòa, Đắk Lắk (Phú Yên cũ) để phục vụ cho xuất khẩu.

Anh Thanh bảo, nguyên tắc làm của anh là chắc từng vùng, kiểm soát chất lượng và xây đầu ra bền vững. Anh không kỳ vọng đi nhanh, mà kỳ vọng đi xa và đi lâu.

“Với ngành nông nghiệp, tôi nghĩ nếu muốn phát triển bền vững thì cần đưa công nghệ sinh học vào thực tế nhiều hơn, có cơ chế hỗ trợ chuyển đổi cho nông dân, và xây dựng tiêu chuẩn rõ ràng cho nông sản sạch. Quan trọng nhất vẫn là thay đổi tư duy: từ 'làm nhiều' sang 'làm đúng'”, anh nói.

Điều anh thấy rõ nhất là khi bà con hiểu đúng, họ thay đổi rất nhanh. Và khi họ thấy hiệu quả thật, họ tự lan tỏa cho nhau. “Tôi đánh giá cao Bồ Đề Group ở chỗ họ không chỉ bán sản phẩm, mà đang góp phần tri thức hóa người nông dân. Tôi không làm nông nghiệp để chứng minh mình giỏi. Tôi làm để chứng minh rằng nông dân Việt Nam hoàn toàn có thể tạo ra sản phẩm sạch, bền vững và có giá trị cao”, anh Thanh giãi bày

Anh Tạ Văn Thắng, đại diện của Bồ Đề Group tại Lâm Đồng sau nhiều năm mang công nghệ sinh học có tính mới này đến với bà con cũng hân hoan chia sẻ, ban đầu bà con ở vùng trồng Lâm Đồng chưa tin. Họ đưa vào sử dụng với lòng đầy hoài nghi. Nhưng kết quả tại một farm trồng dâu tây phục vụ khách du lịch thưởng thức ngay tại chỗ đã làm chính người chủ nơi đây hạnh phúc.

Anh tâm sự, dâu tây là loại cây thường xuyên phải phun thuốc, đặc biệt vào mùa mưa. Khi sử dụng sản phẩm hữu cơ sinh học Bồ Đề, nhà vườn của ông Nguyễn Văn Lộc, phường Xuân Trường, tỉnh Lâm Đồng đã giảm đáng kể việc dùng thuốc bảo vệ thực vật, thậm chí có thể thu hoạch và sử dụng ngay tại vườn, phục vụ khách du lịch an toàn hơn.

“Với diện tích 1.000m², trước đây bà con có thể tốn khoảng 10 triệu đồng mỗi năm cho phân bón và thuốc trừ sâu, nhưng khi chuyển sang dùng sản phẩm sinh học này, chi phí giảm còn khoảng 5 triệu đồng, tương đương giảm 50-60%”, anh Thắng nói.

Không chỉ tiết kiệm chi phí, sản phẩm còn giúp kéo dài vòng đời cây trồng, như cà chua từ 5 tháng lên 7-9 tháng, chanh leo từ 1,5 năm lên hơn 2 năm, đồng thời giảm tới 60-70% sâu bệnh. Nhờ đó, nông sản không chỉ đạt năng suất cao mà còn bảo đảm chất lượng sạch, góp phần bảo vệ môi trường và sức khỏe cộng đồng.

Đồng hành xanh hóa nông nghiệp từ chính sách đến thực tiễn

Một trong những nhiệm vụ, giải pháp được đặt ra trong Nghị quyết 57-NQ/TW là “Tập trung đẩy mạnh hợp tác nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ với các quốc gia có trình độ khoa học và công nghệ, chuyển đổi số phát triển, nhất là các lĩnh vực trí tuệ nhân tạo, công nghệ sinh học, công nghệ lượng tử, bán dẫn, năng lượng nguyên tử và các công nghệ chiến lược khác”.

Để hiện thực hóa Nghị quyết 57-NQ/TW về công nghệ sinh học, kiên định với con đường xanh hóa nông nghiệp, hướng tới việc liên kết phát triển xanh, bền vững, các nhà khoa học và Công ty Cổ phần Tập đoàn Bồ Đề Thịnh Vượng (trước đây là Công ty Cổ phần Tập đoàn Thủy sản Bồ Đề) lựa chọn cách đồng hành cùng các doanh nghiệp xuất khẩu để xây dựng vùng nguyên liệu ổn định, có tổ chức sản xuất bài bản, xây dựng chuỗi giá trị nông sản an toàn đáp ứng cả thị trường trong nước và quốc tế.

Trong chuyến đi thực tế ở một số vườn trồng đang được thay đổi nhờ sử dụng sản phẩm hữu cơ sinh học, bà Nguyễn Thị Hằng, Chủ tịch Công ty Cổ phần Tập đoàn Bồ Đề Thịnh Vượng chia sẻ, 17 năm qua Bồ Đề Group kiên trì và bền bỉ trên hành trình mang lại sản phẩm công nghệ sinh học có tính mới hữu ích với bà con và tạo nên hiệu quả cho một nền nông nghiệp xanh, sạch, hướng tới Net Zero.

Bà tâm sự, cuộc sống con người chỉ được tính bằng từng hơi thở. Vì vậy, bảo vệ môi trường và tái sinh đất chính là nền tảng của phát triển lâu dài. Con đường mà Bồ Đề Group chọn đi chính là muốn giúp người nông dân có đủ kiến thức để ‘đứng vững trên đôi chân của mình’ và trở nên chuyên nghiệp trong canh tác.

"Hiện nay, Chính phủ, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, cùng Trung tâm Khuyến nông Quốc gia đang phối hợp để lan tỏa đề án chuyên nghiệp hóa người nông dân trên phạm vi toàn quốc. Đây cũng là hướng mà chúng tôi đi, để mang tri thức tới cho bà con, đồng hành với bà con", bà Hằng nói.

Việc hiện thực hóa Nghị quyết 57-NQ/TW đang mở ra một hướng đi mang tính đột phá cho nông nghiệp Việt Nam. Nghị quyết không chỉ nhấn mạnh vai trò của công nghệ sinh học như một trụ cột đổi mới sáng tạo, mà còn đặt mục tiêu hình thành nền nông nghiệp xanh, tuần hoàn, giảm phụ thuộc vào hóa chất và tài nguyên đầu vào truyền thống. Đây chính là nền tảng để các mô hình như Bồ Đề Group hay các hợp tác xã tiên phong có thể chuyển từ sản xuất kinh nghiệm sang sản xuất dựa trên khoa học, dữ liệu và tiêu chuẩn.

Đặc biệt, trong lộ trình hướng tới Net Zero 2050, nông nghiệp không còn là lĩnh vực phát thải lớn mà từng bước trở thành “bể hấp thụ carbon” thông qua tái sinh đất, giảm phát thải từ phân bón hóa học và tối ưu vòng đời cây trồng. Khi công nghệ sinh học được ứng dụng sâu rộng, mỗi cánh đồng không chỉ tạo ra nông sản sạch mà còn góp phần giải bài toán môi trường, nâng cao giá trị xuất khẩu và đưa nông nghiệp Việt Nam tiến gần hơn tới chuẩn mực xanh của thế giới.

Nhìn ra quả đồi thoai thoải được phủ màu xanh mướt và căng tràn sức sống của giàn chanh leo, anh Đậu Chí Thanh tâm sự, những người nông dân cả đời bám vào đất để sinh tồn đã mong đợi suốt hơn 20 năm qua là mong Chính phủ vào cuộc mạnh mẽ để đưa chế phẩm sinh học vào toàn bộ nền nông nghiệp. Có như vậy, nguồn đất mới thật sự vững bền nuôi dưỡng cho cây.

Trong hành trình tri thức hóa người nông dân của các nhà khoa học, mục tiêu không nằm ở những con số tăng năng suất hay giảm chi phí, mà nằm ở chỗ con người bắt đầu đối xử với đất theo một cách khác, coi đất như mạch nguồn sống, biết nuôi dưỡng. Các chuyên gia nhận định, Net Zero 2050 là một thách thức về mặt tiêu chuẩn nhưng cũng là cơ hội để nông sản Việt Nam bứt phá về giá trị, khẳng định vị thế trên bản đồ nông nghiệp xanh thế giới bằng cách ứng dụng các đột phá của công nghệ sinh học.

Chiều xuống trên những triền đồi Tây Nguyên, ánh nắng vàng như rót mật ôm trọn những giàn cây xanh mướt đang căng tràn sức sống. Niềm hạnh phúc lấp lánh trong mắt anh Thành và các chủ vườn khác càng khiến cho các nhà khoa học và các doanh nghiệp nghiên cứu sản phẩm hữu cơ sinh học càng có niềm tin, sự đồng hành cùng nhau trên hành trình “chữa lành” cho đất thực chất cũng là hành trình chữa lành cho chính cuộc sống của họ, bằng việc có được những thực phẩm sạch trên quê hương mình.