Vượt qua thách thức để chuyển đổi xanh hiệu quả

Những năm qua, Việt Nam đã có nhiều nỗ lực để cùng cộng đồng quốc tế thúc đẩy chuyển đổi xanh, phát triển bền vững. Tuy nhiên, để chuyển đổi xanh thật sự hiệu quả, vẫn cần những giải pháp hữu hiệu để vượt qua các thách thức trong thực tiễn triển khai.

Các phương tiện giao thông điện ngày càng góp phần thay đổi diện mạo giao thông đô thị theo hướng văn minh, hiện đại, thân thiện với môi trường (Ảnh: MỸ HÀ)
Các phương tiện giao thông điện ngày càng góp phần thay đổi diện mạo giao thông đô thị theo hướng văn minh, hiện đại, thân thiện với môi trường (Ảnh: MỸ HÀ)

Chuyển đổi xanh tạo ra nền kinh tế-xã hội phát triển mà không gây ảnh hưởng tiêu cực đến môi trường, đồng thời tăng cường khả năng phục hồi của hệ sinh thái và giảm thiểu các vấn đề liên quan đến biến đổi khí hậu, ô nhiễm môi trường.

Chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn 2050 của nước ta nhấn mạnh việc chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo hướng xanh hóa các ngành kinh tế, áp dụng kinh tế tuần hoàn thông qua khai thác và sử dụng tiết kiệm, hiệu quả tài nguyên thiên nhiên và năng lượng dựa trên nền tảng khoa học-công nghệ, ứng dụng công nghệ số và chuyển đổi số; phát triển kết cấu hạ tầng bền vững để nâng cao chất lượng tăng trưởng, phát huy lợi thế cạnh tranh và giảm tối đa tác động tiêu cực đến môi trường. Phần lớn các ngành, lĩnh vực trong quá trình phát triển đều đặt mục tiêu đẩy nhanh chuyển đổi xanh, nhất là các lĩnh vực như nông nghiệp, năng lượng tái tạo, sản xuất, dịch vụ…

Trên thực tế, quá trình chuyển đổi xanh của nước ta hiện nay đang đối mặt với nhiều thách thức; trong đó, thách thức lớn nhất là thiếu nguồn lực tài chính. Tiến sĩ Hà Thị Hồng Vân, Viện Kinh tế Việt Nam và thế giới (Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam) cho biết, theo ước tính của Ngân hàng Thế giới, Việt Nam cần nguồn lực khoảng 368 tỷ USD cho cả giai đoạn từ năm 2022 đến năm 2040, tương đương 20 tỷ USD mỗi năm để đạt mục tiêu về tăng trưởng xanh, chuyển đổi xanh.

Bên cạnh đó, hạ tầng của nước ta cũng chưa đáp ứng được yêu cầu của quá trình chuyển đổi xanh khi nhiều khu vực còn thiếu hệ thống thu gom và xử lý rác thải hiện đại; hệ thống giao thông công cộng còn hạn chế và chưa đồng bộ; công nghệ sản xuất năng lượng tái tạo chưa phát triển mạnh; ý thức của nhiều người dân về tầm quan trọng của bảo vệ môi trường, chuyển đổi xanh chưa đầy đủ.

Giáo sư, Tiến sĩ Trương Quang Học, Viện Tài nguyên và môi trường, Đại học Quốc gia Hà Nội cho rằng, trong quá trình chuyển đổi xanh, các vấn đề an ninh phi truyền thống mới nổi liên quan đến bảo tồn thiên nhiên và môi trường đang là những rào cản không nhỏ. Việt Nam xếp thứ 36 trong 177 quốc gia có mức độ ô nhiễm cao nhất trên toàn cầu; theo thống kê của IQAir, nồng độ bụi mịn PM2.5 tại Việt Nam vượt quá 4,9 lần so với mức độ không khí bảo đảm; trong khi đó, rác thải nhựa đã và đang ảnh hưởng rất lớn đến hoạt động kinh tế-xã hội tại các vùng biển, vùng bờ biển…

Nhà nghiên cứu Nguyễn Thị Thanh Hà, Trường cao đẳng Đà Lạt chỉ ra khó khăn khi nước ta chưa xây dựng được hệ thống chỉ số thống nhất để đo lường mức độ “xanh” trong tăng trưởng, cả ở cấp quốc gia lẫn cấp ngành. Việc thu thập số liệu môi trường còn phân tán, thiếu cập nhật và công khai; nhiều báo cáo đánh giá thực thi chính sách còn nặng về hình thức, thiếu tính phản biện độc lập.

Đáng chú ý, các ngành kinh tế chủ lực của Việt Nam hiện nay vẫn chủ yếu là những ngành có hệ số phát thải cao, như sản xuất xi-măng, thép, nhiệt điện than, dệt may… Điều này dẫn đến khó khăn trong xác định chính xác đâu là chính sách hiệu quả, đâu là điểm nghẽn cần điều chỉnh cho tăng trưởng xanh.

Vì vậy, để chuyển đổi xanh hiệu quả, Tiến sĩ Hà Thị Hồng Vân cho rằng, Chính phủ cần rà soát, xây dựng các bộ tiêu chí, tiêu chuẩn, quy chuẩn, hướng dẫn kỹ thuật về chuyển đổi xanh đối với từng ngành, lĩnh vực; đồng thời, xây dựng đầy đủ các quy định pháp luật để bảo đảm việc hỗ trợ, khuyến khích áp dụng cũng như thực thi, kiểm soát, giám sát việc tuân thủ các tiêu chí, tiêu chuẩn. Theo GS, TS Trương Quang Học, Việt Nam đã ban hành hàng loạt văn bản quy định pháp luật để phát triển bền vững đất nước, ứng phó thiên tai, bảo vệ môi trường theo hướng tăng trưởng xanh với nguyên tắc không đánh đổi môi trường, văn hóa, văn minh xã hội để lấy kinh tế.

Tuy nhiên, vẫn cần đổi mới tư duy, tăng cường thể chế, chính sách về phát triển xanh, bảo vệ môi trường sinh thái đáp ứng yêu cầu phát triển và hội nhập quốc tế. Cần xây dựng và triển khai các mô hình sinh thái xanh, lối sống xanh theo tư duy sinh thái, đạo đức sinh thái và tiếp cận sinh thái. Phục hồi và duy trì chất lượng môi trường, bảo tồn tài nguyên thiên nhiên để hỗ trợ tăng trưởng kinh tế; nâng cao nhận thức và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho phát triển xanh, gắn với đẩy mạnh khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo và hợp tác quốc tế về chuyển đổi xanh…

Chuyển đổi xanh không thể thành công nếu thiếu vai trò của doanh nghiệp, nhất là các doanh nghiệp đổi mới sáng tạo. Vì vậy, cần phát triển hệ sinh thái hỗ trợ khởi nghiệp xanh với ba trụ cột: Vườn ươm doanh nghiệp chuyên ngành, quỹ đầu tư mạo hiểm xanh và mạng lưới cố vấn-huấn luyện chuyên sâu về công nghệ môi trường. Bên cạnh đó, có chính sách đặt hàng công nghệ từ khu vực công, giúp các doanh nghiệp xanh có cơ hội thử nghiệm và mở rộng thị trường ngay tại Việt Nam trước khi vươn ra quốc tế.

Việc chuyển đổi sang nền kinh tế xanh là cần thiết để giảm thiểu tác động tiêu cực của biến đổi khí hậu và ô nhiễm môi trường. Đó là quá trình dài và phức tạp, đòi hỏi sự nỗ lực, đồng lòng của cả hệ thống chính trị, doanh nghiệp và cộng đồng dân cư để đạt được mục tiêu chuyển đổi xanh và phát triển bền vững trong tương lai.

Có thể bạn quan tâm

Bản đồ tâm chấn trận động đất mạnh 3,2 tại xã Bảo Lạc, tỉnh Cao Bằng. (Ảnh: Viện Các Khoa học Trái đất)

Liên tiếp xảy ra các trận động đất tại tỉnh Cao Bằng

Theo Trung tâm Báo tin và Cảnh báo sóng thần (Viện Các Khoa học Trái đất, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam), từ ngày 30/7-3/8 tại tỉnh Cao Bằng liên tục xảy ra ba trận động đất có độ lớn từ 3,2-3,6. Các trận động đất này đều có cấp độ rủi ro thiên tai: 0.

Đại diện các cơ quan tham dự tại Lễ khởi động Dự án thí điểm tái sử dụng nước thải tại khu công nghiệp DEEP C Hải Phòng 2. (Ảnh: ĐỨC TÙNG)

Xây dựng, nhân rộng những khu công nghiệp xanh

Trong bối cảnh nhu cầu nước cho sản xuất tiếp tục gia tăng, còn biến đổi khí hậu và đô thị hóa gây sức ép ngày càng lớn lên nguồn nước, tái sử dụng nước thải sau xử lý đang trở thành một hướng đi quan trọng để tiết kiệm tài nguyên, giảm áp lực môi trường và thúc đẩy kinh tế tuần hoàn.

Hạn hán kỷ lục cấp 4 tại Ninh Thuận (cũ) do chịu ảnh hưởng của đợt El Nino hồi năm 2020. (Ảnh: THÀNH ĐẠT)

Cảnh báo “đỉnh điểm” của thời tiết cực đoan do El Nino

Trong bối cảnh nhiều nơi trên thế giới phải chật vật chống chọi với mùa nắng nóng kỷ lục năm nay, các chuyên gia khí hậu cảnh báo, năm 2027 có thể trở thành năm nóng nhất được ghi nhận trong lịch sử, do tác động cộng hưởng từ hiện tượng El Nino siêu mạnh.

Các bạn đoàn viên thanh niên tham gia trồng cây.

Hành trình xanh trong phát triển bền vững tại Quy Nhơn

Chiều 1/8, tại phường Quy Nhơn Nam, tỉnh Gia Lai, Công ty cổ phần đầu tư phát triển hạ tầng Phú Gia đã long trọng tổ chức sự kiện “Hành trình gieo bóng mát - Vun gốc lành, đón đô thị xanh” quy tụ gần 400 đại biểu, người dân trong khu vực cùng tham gia.

Lễ công bố Giải Marathon quốc tế VTV LPBank 2026.

Giải Marathon quốc tế VTV LPBank 2026 diễn ra tại Khu bảo tồn thiên nhiên đất ngập nước Vân Long

Ngày 31/7, tại Hà Nội, Đài Truyền hình Việt Nam phối hợp Ủy ban nhân dân tỉnh Ninh Bình tổ chức lễ công bố Giải Marathon quốc tế VTV LPBank 2026. Giải đấu sẽ diễn ra ngày 30/8 tại Khu bảo tồn thiên nhiên đất ngập nước Vân Long (tỉnh Ninh Bình), với chủ đề "Sải bước thăng hoa - qua miền di sản".

Một góc cụm công nghiệp Gia Thuận 1 (xã Gia Thuận, tỉnh Đồng Tháp).

Chiến lược xanh cho các cụm công nghiệp

Theo Bộ Công thương, hiện cả nước có khoảng 730 cụm công nghiệp đã đi vào hoạt động, góp phần tích cực vào việc di dời các cơ sở sản xuất gây ô nhiễm ra khỏi khu dân cư đông đúc. Tuy nhiên, bức tranh về công tác bảo vệ môi trường tại các cụm công nghiệp vẫn còn nhiều mảng tối.

[Video] Dự báo thời tiết ngày 31/7/2026: Bắc Bộ hửng nắng, chiều tối mưa dông trở lại; Nam Bộ tiếp tục có mưa dông vào chiều tối

[Video] Dự báo thời tiết ngày 31/7/2026: Bắc Bộ hửng nắng, chiều tối mưa dông trở lại; Nam Bộ tiếp tục có mưa dông vào chiều tối

Hôm nay, Bắc Bộ hửng nắng sau nhiều ngày mưa, tuy nhiên mưa dông sẽ quay trở lại từ chiều tối do ảnh hưởng của rãnh áp thấp kết hợp hội tụ gió trên cao. Trung Bộ cũng xuất hiện mưa dông vào chiều tối và đêm, trong khi Nam Bộ tiếp tục có mưa do gió mùa Tây Nam hoạt động.

(Ảnh minh họa)

Đêm nay (30/7) và ngày mai, nhiều khu vực trên cả nước tiếp tục có mưa lớn, đề phòng lốc sét, mưa đá và gió giật mạnh

Dự báo đêm nay (30/7) và ngày mai, khu vực phía đông bắc bộ và tỉnh Lào Cai, từ Thanh Hóa đến thành phố Đà Nẵng và phía đông tỉnh Quảng Ngãi có mưa dông với lượng mưa 10-30mm, cục bộ có nơi mưa to đến rất to trên 100mm. Cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ cục bộ có nơi mưa to trên 70mm.

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai ngày 31/7/2026: Mưa dông trên cả nước vào chiều tối

[Video] Dự báo thời tiết đêm nay và ngày mai ngày 31/7/2026: Mưa dông trên cả nước vào chiều tối

Trong đêm nay và ngày mai, Bắc Bộ tiếp tục có mưa rào và dông do ảnh hưởng của rãnh áp thấp kết hợp hội tụ gió trên cao, sau đó mưa giảm vào ban ngày. Trung Bộ mưa tập trung về đêm và sáng sớm trước khi trời chuyển nắng; trong khi Nam Bộ tiếp tục có mưa dông do gió mùa Tây Nam, mưa gia tăng trở lại vào chiều tối.

Đoạn sạt lở bờ kênh trước Ủy ban nhân dân xã Đại Hải gây thiệt hại lớn.

Cần Thơ báo động tình trạng sạt lở bờ sông, kênh rạch diện rộng

Mưa lớn kết hợp triều cường bất thường khiến tình hình sạt lở bờ sông, kênh rạch tại thành phố Cần Thơ diễn biến hết sức phức tạp trong tháng 7/2026. Hàng loạt điểm sạt lở nguy hiểm đe dọa trực tiếp đến tính mạng, tài sản của hàng trăm hộ dân cùng nhiều công trình hạ tầng, trụ sở hành chính thiết yếu.