Y học ngày càng phát triển, các thầy thuốc đã điều trị thành công nhiều căn bệnh hiểm nghèo. Thế nhưng, hiện nay, các bác sĩ vẫn thường xuyên phải tiếp nhận những ca bệnh nguy kịch, tính mạng của người bệnh bị đe dọa do sự chủ quan, mặc dù có bệnh nhưng vẫn không chú ý theo dõi, khám định kỳ… để rồi đến khi nhập viện thì bệnh đã ở giai đoạn muộn và cái giá phải trả là rất lớn.
Cách đây 20 năm, anh Đ.Đ.T. (Lào Cai) bị viêm gan, mặc dù đã được các bác sĩ kê đơn thuốc và chỉ định theo dõi định kỳ, nhưng anh T. chỉ uống thuốc nam trong thời gian ngắn rồi không tái khám, bỏ theo dõi định kỳ. Do bệnh không có triệu chứng rõ ràng, cho nên anh càng chủ quan, lại vẫn uống rượu, bia mỗi ngày. Thế nhưng, đằng sau sự “im lặng” ấy là một khối u gan âm thầm lớn dần, di căn. Khoảng 3 tháng gần đây, khi cơ thể xuất hiện dấu hiệu mệt mỏi, ăn uống kém, sụt cân…, qua kiểm tra các bác sĩ đã phát hiện anh T. bị đồng thời viêm gan vi-rút C và khối u gan ác tính.
Bác sĩ chuyên khoa I Phạm Diệu Trang, Khoa Viêm gan (Bệnh viện Bệnh nhiệt đới Trung ương) cho biết: Bệnh nhân nhập viện trong tình trạng mệt mỏi, ăn kém, da sạm…, chỉ số PIVKA-II tăng rất cao, lên tới 2.909 (bình thường <40) - đây là chỉ số gợi ý mạnh đến ung thư biểu mô tế bào gan. Kết quả chụp CT Scanner ổ bụng ghi nhận khối u gan kích thước khoảng 61x55mm, có đặc điểm ngấm thuốc, hướng nhiều đến tổn thương ác tính; đồng thời xuất hiện hạch vùng rốn gan - đầu tụy, nghi ngờ di căn tại chỗ. Bệnh nhân được chẩn đoán theo dõi ung thư biểu mô tế bào gan trên nền viêm gan vi-rút C mạn, kèm tiền sử uống rượu kéo dài, tăng huyết áp và đái tháo đường.
Câu chuyện của bệnh nhân Đ.Đ.T. là “hồi chuông” cảnh tỉnh cho bất kỳ ai đang chủ quan với sức khỏe của mình. Đây là trường hợp điển hình cho diễn biến âm thầm của viêm gan vi-rút C, người bệnh không có triệu chứng trong nhiều năm, nhưng tổn thương gan vẫn tiến triển, từ viêm gan mạn, xơ gan đến ung thư gan nếu không được phát hiện và điều trị. Trên kết quả lâm sàng và cận lâm sàng, các bác sĩ đánh giá bệnh đã ở giai đoạn muộn với khối u lớn và có dấu hiệu di căn, khiến cho quá trình điều trị trở nên phức tạp. Người bệnh đã phải chuyển sang Trung tâm phẫu thuật gan mật - tiêu hóa để tiếp tục đánh giá và điều trị chuyên sâu.
Các bác sĩ cho biết, với sự phát triển của y học, hiện nay bệnh viêm gan vi-rút C hoàn toàn có thể điều trị khỏi với tỷ lệ hơn 95% nếu được phát hiện sớm. Nhưng khi bệnh đã tiến triển đến ung thư gan, việc điều trị sẽ cần các can thiệp chuyên sâu như phẫu thuật, nút mạch gan, hóa trị và theo dõi sát với tiên lượng khó khăn hơn nhiều.
Trong khi đó, theo Tổ chức Y tế thế giới, Việt Nam nằm trong nhóm các quốc gia có tỷ lệ mắc và tử vong do ung thư gan cao trên thế giới. Ước tính có khoảng 8 triệu người mắc viêm gan vi-rút B, C hoặc cả 2. Trong đó có khoảng 90% số người mắc viêm gan vi-rút C mà không biết mình mang vi-rút, do đó không được chẩn đoán và điều trị kịp thời. Tổ chức Ung thư quốc tế cũng nêu rõ ung thư gan đã trở thành bệnh lý ung thư phổ biến ở Việt Nam với 26.500 ca mắc mới hằng năm và chiếm 14,5% tổng số ca mắc ung thư. Các nghiên cứu cho thấy có khoảng từ 5-25% số bệnh nhân viêm gan vi- rút C mạn tiến triển dẫn đến xơ gan sau từ 10 đến 20 năm…
Từ thực tế nêu trên, các bác sĩ khuyến cáo, người dân nên kiểm tra sức khỏe định kỳ ít nhất 1 lần/năm, nhóm nguy cơ cao cần tầm soát 6 tháng/lần.
Từ thực tế nêu trên, các bác sĩ khuyến cáo, người dân nên kiểm tra sức khỏe định kỳ ít nhất 1 lần/năm, nhóm nguy cơ cao cần tầm soát 6 tháng/lần. Đáng chú ý, người đã mắc viêm gan vi-rút C cần điều trị ngay bằng thuốc theo ý kiến của bác sĩ chuyên khoa, không tự ý dùng thuốc nam hay trì hoãn điều trị, làm giảm đáng kể cơ hội điều trị và tiên lượng bệnh.
Cũng tại Bệnh viện Bệnh nhiệt đới Trung ương, thời gian gần đây liên tiếp tiếp nhận và điều trị cho nhiều trường hợp người trưởng thành mắc thủy đậu rơi vào tình trạng nguy kịch. Từ một bệnh lý vốn được coi là “lành tính” ở trẻ em, thủy đậu khi tấn công người lớn có thể biến chứng thành sốc nhiễm khuẩn, suy đa tạng, đe dọa trực tiếp đến tính mạng. Anh Sầm Văn T. (39 tuổi, Lạng Sơn) nhập viện trong tình trạng sốc nhiễm khuẩn, nhiễm trùng ổ bụng sau phẫu thuật tắc ruột trên nền bệnh thủy đậu diễn tiến nặng.
Bác sĩ Nguyễn Hồng Kỳ, Trung tâm Hồi sức tích cực chia sẻ: Đây là ca bệnh đặc biệt phức tạp khi bệnh truyền nhiễm bùng phát đồng thời với biến chứng ngoại khoa và nhiễm trùng huyết. Trên lâm sàng, các nốt thủy đậu phủ khắp cơ thể, có nhiều nốt đã hóa đục kèm theo biểu hiện sốc nhiễm khuẩn và nhiễm trùng ổ bụng nặng. Việc điều trị cho người bệnh đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa hồi sức tích cực và theo dõi sát sao các tổn thương trong ổ bụng để hỗ trợ các cơ quan đang suy kiệt.
Tương tự là trường hợp của anh L.V.T. (20 tuổi, Lào Cai). Do chủ quan không thăm khám sớm, bệnh nhân nhập viện khi virus đã tấn công sâu vào các cơ quan nội tạng, gây suy hô hấp, suy gan cấp trên nền hội chứng thận hư nặng, tiên lượng dè dặt, quá trình điều trị gặp nhiều thách thức.
Qua rà soát thực tế điều trị, các bác sĩ nhận định điểm chung của hầu hết các ca thủy đậu nặng là bệnh nhân đều chưa từng tiêm vắc-xin phòng bệnh. Việc thiếu đi “lá chắn” miễn dịch này khiến cho vi-rút Varicella-Zoster dễ dàng tấn công, nhất là ở những người có sức đề kháng yếu hoặc đang sử dụng các loại thuốc ức chế miễn dịch. So với trẻ em, bệnh thủy đậu ở người lớn thường có triệu chứng sốt cao hơn, đau cơ dữ dội và tỷ lệ biến chứng như viêm phổi ARDS, viêm não hay nhiễm trùng máu.
Khi có biểu hiện bất thường, người bệnh cần đến ngay cơ sở y tế để được chẩn đoán kịp thời, thay vì tự điều trị bằng các phương pháp dân gian chưa được kiểm chứng.
Bác sĩ chuyên khoa II Nguyễn Nguyên Huyền, Giám đốc Trung tâm phòng, chống dịch (Bệnh viện Bệnh nhiệt đới Trung ương)
Sự chủ quan còn đến từ những quan niệm sai lầm trong chăm sóc và điều trị tại nhà khi nhiều người bệnh vẫn duy trì thói quen kiêng tắm, kiêng gió cực đoan hoặc tự ý đắp các loại lá cây, sử dụng thuốc chứa corticoid không theo chỉ định... Cách “điều trị” này vô tình làm tê liệt hệ miễn dịch, khiến cho vi-rút nhân bản nhanh hơn và tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập qua các nốt mụn nước bị vỡ, dẫn đến nhiễm trùng máu và suy đa tạng.
Bác sĩ chuyên khoa II Nguyễn Nguyên Huyền, Giám đốc Trung tâm phòng, chống dịch (Bệnh viện Bệnh nhiệt đới Trung ương) khuyến cáo: Khi có biểu hiện bất thường, người bệnh cần đến ngay cơ sở y tế để được chẩn đoán kịp thời, thay vì tự điều trị bằng các phương pháp dân gian chưa được kiểm chứng. Bên cạnh việc giữ vệ sinh thân thể sạch sẽ, khô thoáng để tránh nhiễm khuẩn thứ phát, tiêm vắc-xin vẫn được khẳng định là biện pháp hiệu quả và chủ động nhất để bảo vệ bản thân và gia đình. Thủy đậu không đơn thuần là bệnh ngoài da, đó có thể là khởi đầu của một “cuộc chiến sinh tử”. Trong bối cảnh dịch bệnh diễn biến phức tạp, việc nâng cao cảnh giác và tuân thủ hướng dẫn y khoa chính là cách tốt nhất để bảo toàn sức khỏe và tính mạng trước những biến chứng nguy hiểm.
