Hướng mới trong chăm sóc sức khỏe người dân

Tại kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV đã biểu quyết thông qua Luật Phòng bệnh số 114/2025/QH15 và có hiệu lực từ ngày 1/7/2026. Đây là đạo luật có ý nghĩa quan trọng tạo nền tảng pháp lý toàn diện về phòng bệnh, với phương châm “đáp ứng khám, chữa bệnh” sang “chủ động phòng bệnh” lấy người dân làm trung tâm.

Hoạt động khám, chữa bệnh tại Bệnh viện Tim Hà Nội. (Ảnh: TUỆ NGHI)
Hoạt động khám, chữa bệnh tại Bệnh viện Tim Hà Nội. (Ảnh: TUỆ NGHI)

Theo Bộ Y tế, trong bối cảnh mô hình bệnh tật tại Việt Nam đang có sự thay đổi nhanh chóng, phức tạp với sự xuất hiện nhiều bệnh truyền nhiễm mới, nhất là tỷ lệ bệnh không lây nhiễm, rối loạn tâm thần ngày một gia tăng... đã và đang đặt ra yêu cầu cấp bách nâng cao năng lực y tế dự phòng một cách chủ động, bền vững. Do vậy, việc xây dựng và ban hành Luật Phòng bệnh với phạm vi điều chỉnh bao quát toàn diện về phòng bệnh là hết sức cần thiết.

Luật Phòng bệnh được ban hành đã thể chế hóa đầy đủ, toàn diện đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước về phòng bệnh, được khẳng định trong Hiến pháp: Mọi người có quyền được bảo vệ, chăm sóc sức khỏe, bình đẳng trong việc sử dụng các dịch vụ y tế và có nghĩa vụ thực hiện các quy định về phòng bệnh, khám, chữa bệnh; cũng như Nghị quyết số 72-NQ/TW ngày 9/9/2025 của Bộ Chính trị về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân; Nghị quyết số 20-NQ/TW ngày 25/10/2017 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XII về tăng cường công tác bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân trong tình hình mới…

Thời gian qua, ngành y tế đang chuyển mạnh từ tư duy tập trung “khám, chữa bệnh” sang “chủ động phòng bệnh”, “phòng bệnh từ sớm, từ xa, từ cơ sở”, chú trọng bảo vệ, chăm sóc, nâng cao sức khỏe toàn diện, liên tục theo vòng đời.

Chia sẻ về những điểm nổi bật của Luật Phòng bệnh, Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Liên Hương cho biết: Luật Phòng bệnh gồm 6 Chương, 46 Điều, được xây dựng trên cơ sở kế thừa, sửa đổi, bổ sung và phát triển các quy định còn phù hợp của Luật Phòng, chống bệnh truyền nhiễm.

Luật được ban hành với mục tiêu hoàn thiện cơ sở pháp lý về phòng bệnh, góp phần nâng cao sức khỏe thể chất và tinh thần, tầm vóc, tuổi thọ và chất lượng cuộc sống của người Việt Nam. Luật quy định toàn diện các nội dung liên quan đến phòng, chống bệnh truyền nhiễm; phòng, chống bệnh không lây nhiễm; phòng, chống rối loạn tâm thần; dinh dưỡng trong phòng bệnh; cũng như các điều kiện bảo đảm để triển khai hiệu quả công tác phòng bệnh. Luật áp dụng đối với các cơ quan, tổ chức, cá nhân trong nước và nước ngoài hoạt động tại Việt Nam, thể hiện tính bao quát, thống nhất và phù hợp với thông lệ quốc tế.

Đáng chú ý, Luật kế thừa năm điều liên quan đến phạm vi điều chỉnh, giải thích từ ngữ và chế độ dự trữ quốc gia về thuốc, vaccine, sinh phẩm y tế; sửa đổi 38 điều về các quy định chung và biện pháp phòng, chống bệnh truyền nhiễm như giám sát an toàn sinh học, sử dụng vaccine, kiểm dịch y tế biên giới, khai báo và báo cáo dịch, các biện pháp bảo vệ cá nhân, tổ chức cách ly y tế…

Mặt khác, Luật bổ sung mới 17 điều quan trọng về an ninh sinh học trong xét nghiệm, phát triển dịch vụ phòng bệnh, nghiên cứu-ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong phòng bệnh; phòng, chống bệnh không lây nhiễm, rối loạn tâm thần và dinh dưỡng trong phòng bệnh. Một trong những nội dung bổ sung mới so với quy định hiện hành là phòng, chống bệnh không lây nhiễm như: Quy định các biện pháp phòng, chống bệnh, các yếu tố nguy cơ gây bệnh; phát hiện sớm, dự phòng bệnh và quản lý bệnh tại cộng đồng.

Luật Phòng bệnh cũng bổ sung quy định người dân được hưởng chính sách khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí ít nhất mỗi năm một lần theo nhóm đối tượng và lộ trình ưu tiên để hiện thực hóa Nghị quyết số 72-NQ/TW của Bộ Chính trị, trong đó có nêu rõ mục tiêu: “Từ năm 2026, người dân được khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí ít nhất mỗi năm một lần”.

Luật cũng quy định các yếu tố nguy cơ, phát hiện sớm và các biện pháp phòng ngừa mắc rối loạn sức khỏe tâm thần; quyền và trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân trong phòng, chống rối loạn sức khỏe tâm thần; quy định về nguyên tắc thực hiện dinh dưỡng trong phòng bệnh, trong đó nhấn mạnh phải được thực hiện trong suốt vòng đời, chú trọng dinh dưỡng 1.000 ngày đầu đời từ khi mang thai đến trẻ 24 tháng tuổi.

Luật cũng thiết lập cơ chế tài chính bền vững cho phòng bệnh, trong đó ngân sách nhà nước bảo đảm kinh phí thường xuyên và chỉ đầu tư cho y tế dự phòng; thành lập Quỹ phòng bệnh nhằm tạo nguồn lực ổn định, lâu dài cho các hoạt động phòng bệnh…, đồng thời đưa ra nhiều ưu đãi cho nhân lực làm công tác phòng bệnh, nhất là tại tuyến y tế cơ sở và y tế dự phòng; khuyến khích khu vực công lập tham gia cung ứng dịch vụ phòng bệnh; cho phép cơ sở y tế dự phòng được quyết định mức thu nhập tăng thêm từ nguồn thu hợp pháp; nhiều chính sách ưu tiên được thiết kế riêng cho khu vực biên giới, hải đảo, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi và vùng đặc biệt khó khăn…

Thứ trưởng Nguyễn Thị Liên Hương khẳng định, Luật Phòng bệnh đã chuyển mạnh từ tư duy tập trung “khám, chữa bệnh” sang “chủ động phòng bệnh”, “phòng bệnh từ sớm, từ xa, từ cơ sở”, chú trọng bảo vệ, chăm sóc, nâng cao sức khỏe toàn diện, liên tục theo vòng đời. Để Luật Phòng bệnh sớm đi vào cuộc sống, hiện Bộ Y tế đang khẩn trương phối hợp các bộ, ngành liên quan xây dựng, hoàn thiện các văn bản quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành Luật; đồng thời, đẩy mạnh công tác truyền thông để người dân hiểu rõ quyền lợi và trách nhiệm trong việc chủ động phòng bệnh. Qua đó, hướng tới xây dựng một hệ thống y tế bền vững, công bằng và hiệu quả, lấy sức khỏe của nhân dân làm thước đo thành công của ngành Y tế Việt Nam trong kỷ nguyên mới.

Có thể bạn quan tâm

(Ảnh minh họa: Cục Dân số)

Giảm gánh nặng sinh và nuôi con để ứng phó mức sinh thấp

Để đưa mức sinh trở lại ngưỡng thay thế, việc khuyến khích các gia đình sinh đủ hai con cần đi cùng những chính sách hỗ trợ cụ thể. Từ mở rộng thời gian nghỉ thai sản đến xây dựng môi trường thuận lợi cho việc chăm sóc, nuôi dạy trẻ, chính sách dân số đang chuyển hướng nhằm giải quyết những áp lực cho người trẻ.

Thứ trưởng Y tế Đỗ Xuân Tuyên trao giải tập thể. (Ảnh: Cục Dân số)

Gần 95 nghìn người tham gia cuộc thi tìm hiểu về mất cân bằng giới tính khi sinh

Sau một tháng triển khai trên nền tảng số, cuộc thi tìm hiểu về mất cân bằng giới tính khi sinh do Cục Dân số, Bộ Y tế tổ chức đã thu hút 94.752 người tham gia từ 34 tỉnh, thành phố, với hơn 86.700 bài thi hợp lệ, góp phần lan tỏa thông điệp bình đẳng giới và nâng cao giá trị của trẻ em gái trong cộng đồng.

Ê-kíp các bác sĩ Bệnh viện Nội tiết Trung ương thực hiện phẫu thuật cho bệnh nhân. (Ảnh: THÚY QUỲNH)

Vét hạch cổ chọn lọc dựa trên bản đồ hạch, giảm nguy cơ biến chứng cho người bệnh ung thư tuyến giáp

Kỹ thuật vét hạch cổ chọn lọc dựa trên bản đồ hạch giúp bác sĩ lấy đủ mô hạch trong khoang cần đánh giá, hỗ trợ phát hiện ổ di căn kích thước rất nhỏ, đồng thời hạn chế những can thiệp không cần thiết. Qua đó, người bệnh mắc tuyến giáp được kiểm soát tổn thương hiệu quả, giảm nguy cơ biến chứng và bảo đảm an toàn sau phẫu thuật.

Trong phòng mổ của Bệnh viện E, các ê kíp phẫu thuật đã dành phút trang nghiêm để nói lời tiễn biệt và tri ân người bệnh. (Ảnh: BVCC)

Sáu cuộc đời được trao cơ hội sống từ một người hiến tạng

Từ một người bệnh không may qua đời sau khi chết não do đuối nước, nghĩa cử hiến tạng của gia đình đã mở ra cơ hội sống cho 6 người bệnh ở cả ba miền. Trái tim, gan, 2 quả thận và 2 giác mạc được kịp thời đưa đến các bệnh viện để ghép, tiếp nối sự sống và hoàn thành tâm nguyện của người đã khuất.

Bác sĩ thăm khám người bệnh sau 48 giờ nhập viện. (Ảnh: Bệnh viện cung cấp)

Tây Ninh: Cứu sống người phụ nữ trẻ bị sét đánh

Trở về nhà giữa cơn mưa giông dữ dội, cô gái trẻ bất ngờ bị sét đánh ngã gục xuống đường, rơi vào tình trạng nguy kịch với rối loạn nhịp tim và nhiều tổn thương trên cơ thể. Hơn 48 giờ giành giật sự sống tại Phòng Hồi sức tích cực (ICU), các bác sĩ đã thành công giúp cô vượt qua cơn nguy kịch.

Đoàn công tác Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 tham quan Phòng thí nghiệm của Trung tâm Nghiên cứu Công nghệ Y sinh và Cấy ghép (NIFE), Hannover. (Ảnh: BVCC)

Mở rộng hợp tác chuyên sâu về chấn thương chỉnh hình giữa Việt Nam và Đức

Vừa qua, tại thành phố Hannover (Cộng hòa Liên bang Đức), Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 và Bệnh viện DIAKOVERE Annastift đã ký Biên bản ghi nhớ hợp tác trong lĩnh vực chấn thương chỉnh hình, mở ra hướng hợp tác chuyên sâu về hội chẩn, đào tạo, nghiên cứu khoa học và tiếp nhận, chuyển giao các kỹ thuật tiên tiến.

Các bác sĩ Bệnh viện Bạch Mai cơ sở Ninh Bình triển khai can thiệp điện quang DSA. (Ảnh: THÀNH DƯƠNG)

Rút ngắn khoảng cách trong tiếp cận dịch vụ y tế chất lượng cao

Người dân được tiếp cận y tế chất lượng cao sớm hơn, thuận lợi hơn; người bệnh nặng có thêm cơ hội được cứu sống trong thời gian vàng; gia đình giảm chi phí khi không phải đi xa; năng lực y tế của cả khu vực cùng mạnh lên… Đó là những hiệu quả nhìn thấy được sau hơn ba tháng Bệnh viện Bạch Mai cơ sở Ninh Bình đi vào hoạt động.

Tra cứu thông tin thẻ bảo hiểm y tế bằng căn cước công dân gắn chip được triển khai tại 100% cơ sở khám, chữa bệnh bảo hiểm y tế ở thành phố Hải Phòng. (Ảnh: THANH NGA)

Xác thực bảo hiểm y tế bằng dữ liệu

Sau hơn một năm thực hiện Nghị định số 188/2025/NĐ-CP ngày 1/7/2025 của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Bảo hiểm y tế, bên cạnh kết quả đạt được đã phát sinh một số vướng mắc cần sớm được tháo gỡ...

(Ảnh minh họa: BVCC)

Trẻ mắc RSV, cúm mùa gia tăng khi giao mùa: Cảnh giác dấu hiệu suy hô hấp

Thời tiết chuyển mùa là thời điểm các bệnh lý hô hấp ở trẻ có nguy cơ gia tăng, trong đó virus hợp bào hô hấp (RSV) và cúm mùa có thể gây biến chứng viêm phổi, suy hô hấp. Từ những biểu hiện ban đầu giống cảm lạnh, bệnh có thể diễn tiến nhanh, đặc biệt ở trẻ sơ sinh, trẻ dưới 2 tuổi, trẻ sinh non và trẻ có bệnh lý nền.

[Video] Bộ Y tế sẽ mua sắm tập trung thuốc cấp quốc gia nhằm kiểm soát chi phí

[Video] Bộ Y tế sẽ mua sắm tập trung thuốc cấp quốc gia nhằm kiểm soát chi phí

Tại buổi Họp báo Chính phủ thường kỳ tháng 9 diễn ra vào ngày 3/10, Thứ trưởng Thường trực Bộ Y tế Vũ Mạnh Hà cho biết, Bộ Y tế đã nắm được thông tin về việc giá thiết bị y tế, giá thuốc trước khi nhập về Việt Nam đã được nâng so với nước ngoài; đồng thời phối hợp cung cấp thông tin theo yêu cầu của cơ quan chức năng.