Từ tư duy địa bàn đến tư duy sản phẩm trong phát triển du lịch

Việc sắp xếp lại địa giới hành chính các địa phương trong năm 2025 tạo ra những thay đổi không nhỏ về không gian địa lý, tiềm năng phát triển du lịch.

Thứ Năm, ngày 05/03/2026 - 07:16

Phố cổ Hà Nội lên đèn lúc hoàng hôn. Đây là một trong những điểm đến thu hút đông đảo du khách trong nước và quốc tế ghé thăm. (Ảnh: THÀNH ĐẠT)

Từ thực tế này, nhiều địa phương triển khai các hoạt động khảo sát, lấy ý kiến chuyên gia, doanh nghiệp nhằm định vị lại tài nguyên, thế mạnh để phát triển các sản phẩm trên địa bàn.

Đây là việc làm cần thiết để thích ứng không gian du lịch mới, điển hình như hàng loạt xã, phường của Hà Nội triển khai khảo sát để nắm rõ tài nguyên, phát triển sản phẩm. Thành phố cũng mong muốn mỗi xã, phường sẽ có một sản phẩm du lịch thế mạnh.

Tuy nhiên, khi nhìn sâu hơn vào vấn đề, ta sẽ thấy những bất cập nảy sinh. Nếu ở cấp tỉnh, thành phố, việc hợp nhất tạo ra dư địa mới cho các địa phương, thì ở cấp xã, phường, không gian thu hẹp hơn so với đơn vị hành chính quận, huyện (cũ), nhưng lại mở rộng so với đơn vị hành chính xã, phường trước đây. Điều này dẫn đến có những xã, phường có tài nguyên du lịch “đậm đặc” hơn. Ngược lại, có những xã, phường, tiềm năng du lịch lại suy giảm, do không có danh thắng, di sản hay hạn chế về hạ tầng, cơ sở lưu trú.

Với việc phát triển sản phẩm du lịch, lâu nay tồn tại song song hai quan điểm tiếp cận: Tư duy địa bàn và tư duy sản phẩm. Chính quyền các địa phương thường chú trọng đến tư duy địa bàn, tức là chú trọng đến những thứ mà địa phương mình có và mong muốn xây dựng sản phẩm trong phạm vi đó. Đây cũng là nguyên nhân dẫn đến nhiều địa phương kém năng động trong liên kết phát triển du lịch. Trong khi đó, các hãng lữ hành lại coi trọng tư duy sản phẩm. Để phục vụ cho nhu cầu của khách du lịch, các hãng lữ hành luôn chọn những điểm đến, cơ sở lưu trú... tốt nhất để tạo nên một tour, tuyến du lịch mà không quá chú trọng nó nằm ở địa phương nào.

Sự thay đổi hành chính khiến tài nguyên du lịch thay đổi, ở nhiều xã, phường, tài nguyên du lịch bị hạn chế. Đây là lúc cần thay đổi mạnh mẽ hơn nữa tư duy phát triển du lịch, đó là đẩy mạnh tư duy về sản phẩm, tăng cường liên kết với các địa phương lân cận thay vì mỗi địa phương phát triển sản phẩm độc lập.

Trở lại với trường hợp Hà Nội, quận Hoàn Kiếm (cũ) từng xây dựng nền tảng số hóa mạnh phục vụ phát triển du lịch, nhất là các app về ẩm thực, du lịch Hoàn Kiếm. Quận Hoàn Kiếm (cũ) hiện giờ là phường Hoàn Kiếm, với đặc trưng là khu phố cổ; và phường Cửa Nam, với tiềm năng du lịch nổi bật từ khu phố cũ. Dù có những khác biệt, nhưng phố cổ-phố cũ vẫn là một mạch chảy liên tục của sự phát triển đô thị và có sức hấp dẫn mạnh mẽ về văn hóa, kiến trúc, ẩm thực... với khách trong nước và quốc tế. Thật đáng tiếc, một số app về du lịch rất mạnh của quận Hoàn Kiếm (cũ) hiện giờ lại bị bỏ quên. Đây chính là một điển hình cho thấy, dù thay đổi địa giới hành chính, nhưng những thành quả phát triển du lịch của cấp quận, huyện cũ vẫn cần được kế thừa, phát huy. Đây cũng là điển hình cho thấy việc cần thiết phải liên kết trong bối cảnh mới.

Vấn đề tương tự cũng đang xảy ra ở một số địa phương khác khi xã, phường mới đang tìm giải pháp xây dựng các sản phẩm “nội bộ”. Việc thay đổi địa giới hành chính nên được coi là cơ hội để thay đổi hẳn tư duy làm du lịch, hướng đến tư duy sản phẩm, để tạo ra những sản phẩm tốt nhất. Để làm được điều này, cần sự phối hợp chặt chẽ hơn nữa giữa cơ quan chuyên môn về du lịch của các tỉnh, thành phố với các xã, phường để xác định rõ tài nguyên, thế mạnh. Song song với đó, cởi bỏ tư duy “dàn hàng ngang” trong làm du lịch mà không đánh giá đúng điểm mạnh, điểm yếu của mình.

GIANG NAM