“Trò chuyện với hội họa” - yêu để hiểu và hiểu để yêu

Cuốn sách “Trò chuyện với hội họa” vừa ra đời nhân kỷ niệm 20 năm ngày thành lập Gallery39, như kỷ niệm đẹp trong hành trình một người họa sĩ không chỉ vẽ cho mình mà còn luôn hướng lòng “yêu để hiểu và hiểu để yêu”.

Họa sĩ Lê Thiết Cương và hoa hậu Việt Nam 2010 Ngọc Hân tại lễ ra mắt sách.
Họa sĩ Lê Thiết Cương và hoa hậu Việt Nam 2010 Ngọc Hân tại lễ ra mắt sách.

1. Sau cuốn sách “Nhà và người” phát hành tháng 8/2024, mới đây, họa sĩ Lê Thiết Cương giới thiệu tới bạn đọc và công chúng yêu nghệ thuật ấn phẩm “Trò chuyện với hội họa”, do NXB Hội Nhà văn ấn hành. Đây là cuốn sách thứ hai trong bộ 4 cuốn mà họa sĩ sẽ hoàn thành xuất bản trong thời gian tới. Năm 2026 sẽ có cuốn thứ ba “Trong hạt thóc có hạt gạo” và cuốn thứ tư về nhiếp ảnh.

“Tôi muốn trò chuyện với tôi về tác phẩm đó”, họa sĩ Lê Thiết Cương mở đầu buổi ra mắt cuốn sách thứ hai của mình bằng cách trả lời những câu hỏi của người dẫn chương trình - hoa hậu 2010 Ngọc Hân. “Khi đi xem triển lãm hoặc đến gặp họa sĩ, đi bảo tàng, anh chia sẻ mình luôn có nhu cầu viết. Bởi với Lê Thiết Cương, khởi đầu của việc viết chính là trò chuyện với mình. Cũng như bao người viết, anh mong muốn tìm, phát hiện xem tác phẩm hội họa ấy, triển lãm ấy có gì đặc biệt. Và khi những bài viết ấy được đăng báo, được xuất bản trong một cuốn sách thì việc “trò chuyện” ấy như niềm vui được nhân đôi.

Viết như một thôi thúc tự thân, và với một người khó tính, thậm chí lúc nóng nảy có thể nói những câu người khác khó nghe thì viết cũng là một cách để giải bày, lý giải, phân tích bằng lý trí vẻ đẹp của một bức tranh, một tác phẩm gốm hay điêu khắc… chứ không dừng lại ở mức độ cảm nhận. Lê Thiết Cương cũng mong muốn viết nên những chuyện “ngoại truyện”, khi trong nghiệp hội họa, anh đã trải nghiệm hầu hết các chất liệu bột mầu, sơn dầu, sơn mài… đủ để hiểu và lý giải tới người đọc thế nào là vóc, là hom, là thí, là bó, thế nào là sơn then, cánh gián, thế nào là thiếp vàng, thiếp bạc, gắn trứng… Những kiến thức nền ấy đủ để tạo ra sự cần thiết, khác biệt, làm nên sự khác nhau giữa một họa sĩ viết phê bình và một nhà phê bình chuyên nghiệp.

2. Hai chương đầu cuốn sách “Trò chuyện với hội họa”, Lê Thiết Cương gọi tên các họa sĩ tên tuổi của nền hội họa nước nhà, từ bộ tứ Nghiêm Liên Sáng Phái đến các họa sĩ Đào Đức, Lưu Công Nhân, Linh Chi, Trần Lưu Hậu… đến lứa họa sĩ tiếp nối Khóa kháng chiến như Lý Trực Sơn, Trịnh Thái, Nguyễn Hải, Nguyễn Quốc Thái..., rồi đến thế hệ họa sĩ Đổi mới: Đỗ Sơn, Đào Hải Phong, Hoàng Phượng Vỹ, Hà Trí Hiếu, Đinh Ý Nhi, Phan Phương Đông… và Hậu đổi mới: Lê Kinh Tài, Trương Tiến Trà, Đinh Thị Thắm Poong, Lập Phương… thông qua những tác phẩm tiêu biểu. Anh đưa câu chuyện của sơn mài khi nói về bức tranh “Vườn xuân Trung Nam Bắc” của họa sĩ Nguyễn Gia Trí - như một dòng hợp xướng của nét: nét đứt, nét liền, to nhỏ, nét then, nét son, nét vàng hòa quyện, uốn lượn, bay bổng, phóng khoáng; đưa câu chuyện về nét của họa sĩ Lưu Công Nhân lúc khoan lúc nhặt, lúc đậm khi nhạt, lúc thì ào ạt, khi thì tĩnh lặng; Đào Hải Phong - người kể những câu chuyện bằng mầu, “thái quá mầu cũng là để cân bằng với toàn bộ những gì mà anh ấy không thái quá”…

3. “Trò chuyện với hội họa” không dừng lại ở những họa sĩ thành danh, Lê Thiết Cương hướng con mắt của mình tới những họa sĩ trẻ, với những tác phẩm đầu tiên, triển lãm đầu tiên, khi chưa ai biết đến họ. Đó là Lê Ngọc Thuận với ý tưởng xuyên suốt về cách tạo hình hiện đại trên nền văn hóa truyền thống của người Cơ Tu, Tây Giang, Quảng Nam; Lê Minh Trí với những điêu khắc con giống “bằng cách tạo hình, tạo khối theo kiểu gợi, không sa vào chi tiết, khối chuyển êm, căng mọng”. Những gợi mở ban đầu ấy của họa sĩ Lê Thiết Cương đủ cho các nghệ sĩ trẻ nhìn thấy mình rõ hơn, để công chúng hiểu hơn về những họa sĩ trẻ ngày nay, con đường họ đang đi và những đóng góp, nhiều khi khá âm thầm trong dòng chảy mỹ thuật hiện đại.

Xuất phát từ sự “cảm” nhưng có lẽ, với nghĩa vụ của một người viết - họa sĩ trong nghề khi xem tranh, cần đưa ra những góc nhìn khác, Lê Thiết Cương đã “Trò chuyện với hội họa” bằng thái độ khiêm nhường. Quá trình đó anh được học, được hiểu về sơn mài của Nguyễn Gia Trí, hiểu về tranh thủy mặc của Lưu Công Nhân, hiểu cách vẽ bột mầu - vẽ như không vẽ của Trần Trung Tín… Có nghĩa là anh học được các bậc thầy. “Đương nhiên lúc đầu tôi phải rung bần bật ở trong lòng thì tôi mới viết được. Sau khi phân tích thì mình học được từ các bậc thầy. Mình biết rằng mình học thôi chứ không làm được. 40 bức tranh trong triển lãm này biểu thị sự trân trọng của Lê Thiết Cương với tài năng của các họa sĩ khác. Mình phải yêu để hiểu và hiểu để yêu!”, anh nói.

Có thể nói “Trò chuyện với hội họa” của Lê Thiết Cương vừa thẳng thắn, chân thành, vừa có quá khứ, vừa có hiện tại, giống như một gạch nối liền mạch khi tái hiện dòng chảy hội họa hiện đại nước nhà.

Có thể bạn quan tâm

Ảnh: NGUYỄN NAM

Hết Tết, lại nhớ khói chiều cuối năm

Những chiều cuối năm ấy luôn đến chầm chậm, không báo trước, chỉ bằng lớp nắng mỏng tang trên mái ngói và tiếng chổi quét sân nghe rõ từng nhịp. Chạm đến chiều ba mươi, trong tôi lại dâng lên một cảm giác vừa hồi hộp, vừa bình yên như làn khói mỏng bay từ gian bếp.

Lễ hội áo dài đã trở thành thường niên tại Hà Nội. Ảnh: KHIẾU MINH

Nhớ tà áo dài thời gian khó

Bạn bè các nước đến thăm Việt Nam, rất mê vẻ đẹp của tà áo dài, và trong từ điển văn hóa, họ để nguyên từ Aodai, thể hiện sự trân trọng áo dài - nét độc đáo của văn hóa Việt Nam.

Tác phẩm của họa sĩ Giang Phong.

Những mảng màu phi thực

Sử dụng chất liệu sơn dầu hoặc acrylic nhưng nhiều bức tranh của Giang Phong lại toát lên vẻ màu của sơn mài.

Nhiều hoạt động nổi bật cho Ngày thơ

Nhiều hoạt động nổi bật cho Ngày thơ

Với chủ đề “Tiếng gọi đô thị mới”, Ngày thơ Việt Nam năm 2026 tại Thành phố Hồ Chí Minh sẽ diễn ra trong ba ngày (ngày 27, 28/2 và 1/3, nhằm ngày 11,12 và 13 tháng Giêng).

Ngày xuân ra phố mua cây

Ngày xuân ra phố mua cây

Ngày bé, có lần tôi hỏi mẹ: “Mẹ ơi, vườn nhà mình rộng thế, sao mẹ không trồng lấy một khóm hoa”. Mẹ tôi ngần ngừ rồi bảo: “Mẹ không biết nữa, mẹ chỉ muốn trồng gì đó để cả nhà được ăn no”.

Bên dòng Oka của Yesenin

Bên dòng Oka của Yesenin

Trong hình dung của tôi, không thể ở tận thế kỷ 21 mà trên đời vẫn còn tồn tại một ngôi làng cũ xưa như Konstantinovo. Thế mà có thật. Nó xưa cũ thật sự và vì xưa cũ, cảm giác như trong những cơn gió lạnh vẫn thấy bóng Sergey Yesenin chạy trên những lối mòn.

Nghệ sĩ Việt: Giữ lửa đam mê, bứt phá năm mới

Tết là thời điểm để nhìn lại chặng đường một năm đã qua và mở ra những kỳ vọng cho năm mới. Trong không khí đón Xuân, các nghệ sĩ đã có những chia sẻ với Thời Nay về hành trình đã trải qua, những dấu ấn đáng nhớ, đồng thời hé lộ những kế hoạch đang ấp ủ cho dịp Tết cũng như chặng đường phía trước.

Nghệ nhân Kim Mạnh giới thiệu các sản phẩm của mình.

Giữ nét thiêng trên mặt nạ Khmer

Ông bảo, một trong những thử thách lớn nhất khi làm mặt nạ là vẽ mắt các nhân vật, sao cho vừa sinh động, vừa có hồn. Suốt bao năm qua, mỗi lần sáng tạo ra một chiếc mặt nạ mới, ông đều thấy say mê và hào hứng. Chính nhiệt huyết đó đã neo chân ông với nghề đến tận bây giờ.

Trong năm 2025 đã có hàng nghìn lượt du khách đến với làng dệt đũi Nam Cao.

Hồi sinh đũi Nam Cao từ sự tôn trọng thiên nhiên và bản sắc

Hành trình của nhà thiết kế Lương Thanh Hạnh với làng dệt đũi Nam Cao (Hưng Yên) là minh chứng cho cách một làng nghề truyền thống có thể phát triển chuyên nghiệp, hội nhập quốc tế từ chuỗi giá trị thủ công, sinh thái và nhân văn, nơi con người, văn hóa và thiên nhiên cùng song hành.

Minh họa: KIM DUẨN

Màu của Tết

Mùi của Tết thường đến khi gian bếp thơm mùi bánh chưng sôi ùng ục, khi những chiếc áo cũ mẹ mang ra phơi vẫn vương mùi băng phiến, khi mùi trầm ngan ngát theo gió thổi qua mỗi gian nhà. Khi ấy, Tết đã cận kề. Nhưng màu của Tết thì đến sớm hơn nhiều…

“Thiền sư dí dỏm” giao lưu cùng độc giả Việt Nam

“Thiền sư dí dỏm” giao lưu cùng độc giả Việt Nam

Công ty First News - Trí Việt vừa tổ chức buổi giao lưu “Mở cửa trái tim” cùng thiền sư Ajahn Brahm tại Đường sách Thành phố Hồ Chí Minh. Buổi giao lưu đầu tiên với độc giả Việt Nam được đặt theo tên quyển sách đầu tay của Ajahn Brahm, cũng là quyển sách bán chạy nhất của ông.

Họa sĩ Trần Thùy Linh với cuốn sách "Chuyện cây chuyện đời".

“Thiên nhiên là bác sĩ chữa lành”

Là họa sĩ chuyên vẽ hoa khổ lớn và tranh thiên nhiên, họa sĩ Trần Thùy Linh còn sáng tác rất nhiều tản văn. Vì cảm thấy “mắc nợ với thiên nhiên” - một món nợ ngọt ngào, quyến rũ, mới đây, chị ra mắt tản văn “Chuyện cây chuyện đời” (NXB Văn học).

Các đại biểu nêu lên nhiều giải pháp xoay quanh việc phát triển bản sắc nhạc Việt trong kỷ nguyên AI.

Giữ bản sắc nhạc Việt trong thời đại AI

Tại hội thảo khoa học quốc gia “Bản sắc âm nhạc Việt trong kỷ nguyên AI” do Trường đại học Văn Hiến vừa tổ chức, nhiều ý kiến cho rằng, thay vì lo bị thay thế, việc hội đủ nền tảng tri thức và bản lĩnh văn hóa sẽ giúp con người chủ động biến công nghệ thành công cụ hỗ trợ hữu ích cho quá trình sáng tạo nghệ thuật.

Ảnh: BẢO LONG

Những ngày hội chào Tết đón xuân

Tại Thủ đô và nhiều nơi khắp trên cả nước đã có những ngày “hội chào Tết” để khởi động đón Xuân. Sự kiện đáng kể đầu tiên là Hội Xuân Bính Ngọ 2026 vừa được khai trương cuối tuần qua tại Trung tâm Triển lãm Văn hóa Nghệ thuật Việt Nam (số 2 Hoa Lư, Hai Bà Trưng, Hà Nội).

Tiến sĩ Hoàng Thị Hồng Hà được trao tặng danh hiệu “Sứ giả tiếng Việt ở nước ngoài năm 2025”.

“Sứ giả tiếng Việt” ở Pháp

Sống và làm việc tại Pháp nhiều năm, TS Hoàng Thị Hồng Hà - nhà dân tộc học, điều phối viên nhiều dự án văn hóa - luôn mang theo bên mình một hành trang đặc biệt: Tiếng Việt.

Anh Hiển (hàng dưới) chụp hình lưu niệm cùng du khách tại homestay của mình.

Chuyện của Hiển

Ngồi ngẫm lại chuyện gần 10 năm trước, Dương Vĩnh Hiển, chủ homestay HT Ánh Trung tại Làng Văn hóa Du lịch Cộng đồng Dân tộc H'Mông (xã Mèo Vạc, tỉnh Tuyên Quang) vẫn thấy mình “Sao liều thế!”.

Chợ Tết. Ảnh: NGUYỆT ANH

Chợ tháng Chạp

Chợ tháng Chạp không giống bất kỳ phiên chợ nào trong năm. Ngay từ tinh mơ, khi sương còn lẫn vào mùi rơm ẩm và khói bếp, những con đường dẫn về chợ đã lấp ló bóng người.

Các đại biểu cắt băng khai mạc triển lãm "Ngựa Xuân". Ảnh: KHIẾU MINH

“Ngựa Xuân” khơi mỹ cảm

Diễn ra từ ngày 2 đến 7/2 tại trụ sở Báo Nhân Dân (Hà Nội), triển lãm tranh mang tên “Ngựa Xuân” đang thu hút sự quan tâm của đông đảo công chúng yêu hội họa khi quy tụ 31 tác phẩm của 20 họa sĩ tên tuổi từ bắc vào nam.

Sách Tết hay cho trẻ

Sách Tết hay cho trẻ

NXB Kim Đồng vừa ra mắt một số ấn phẩm đặc sắc dành cho thiếu nhi với đa dạng thể loại như tuyển tập thơ văn, tranh truyện, sách tương tác… giúp bạn đọc nhí thêm hiểu về phong tục đón Tết trên khắp mọi miền Tổ quốc.

Chương trình âm nhạc đánh dấu chặng đường âm nhạc 30 năm của nhạc sĩ Đỗ Bảo.

Nạp năng lượng cho những hành trình lớn

Công nghệ đang mở ra nhiều cánh cửa cho các hoạt động nghệ thuật, đặc biệt là âm nhạc. Nhiều nghệ sĩ trẻ đang xem các nền tảng công nghệ số như một môi trường để chinh phục thử thách bao gồm phát triển sản phẩm và gầy dựng tên tuổi.

Các sự kiện tại triển lãm “Báo xuân tiến bước thời đại số” thu hút sự quan tâm của nhiều người dân và du khách.

Xuân về trên bìa báo

Diễn ra từ ngày 28/1 đến hết ngày 1/2, triển lãm “Báo xuân tiến bước thời đại số” tại Đường sách Thành phố Hồ Chí Minh đã thu hút đông đảo người dân và du khách.

Nghệ nhân Nguyễn Đăng Chế giới thiệu với tác giả bài viết bộ sưu tập tranh dân gian Đông Hồ.

Người đảng viên 70 năm tuổi Đảng giữ nghề làng

Đang hướng dẫn chúng tôi tham quan nhà trưng bày, Nghệ nhân Ưu tú Nguyễn Đăng Chế chợt dừng lại trước một bức ảnh. Ông lặng đi, ánh mắt sáng lên. Lâu sau ông thầm thì: “Bức ảnh này chụp ngày tôi nhận Huy hiệu 65 năm tuổi Đảng.

Còn chút phong hương

Còn chút phong hương

Hơn 250 trang sách trong tập “Còn chút phong hương” (tập ký sự và tạp bút của Yên Mã Sơn, NXB Thuận Hóa), người đọc nghe nồng nàn dư vị, của trời đất và con người quê hương đất nước, của một thời phôi pha.