Làm thực chất để Ngày sách không là phong trào nhất thời

Trên cả nước đang diễn ra các hoạt động sôi nổi hưởng ứng Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam 21/4. Đây cũng là dịp để nhìn lại những nỗ lực bền bỉ của các cấp ngành, đơn vị xuất bản trong việc nuôi dưỡng thói quen đọc trong cộng đồng, nhất là thế hệ trẻ.

Bà Vũ Thị Quỳnh Liên trong lễ ra mắt Tủ sách thanh niên.
Bà Vũ Thị Quỳnh Liên trong lễ ra mắt Tủ sách thanh niên.

Bà Vũ Thị Quỳnh Liên - Phó Giám đốc, Tổng Biên tập NXB Kim Đồng chia sẻ với Thời Nay.

Phóng viên (PV): Việc tìm những tác phẩm có giá trị để giới thiệu tới bạn đọc là nhiệm vụ hết sức quan trọng của các NXB. Bà có thể chia sẻ những tiêu chí cụ thể của NXB Kim Đồng trong việc này?

Bà Vũ Thị Quỳnh Liên: Lựa chọn các tác phẩm để xuất bản, chúng tôi luôn mong muốn mang đến cho bạn đọc trẻ những tác phẩm có giá trị về nội dung, đẹp và phong phú về hình thức, nhưng đồng thời cũng phải khiến bạn đọc thích thú, tò mò và tiếp tục khơi gợi trí tưởng tượng và niềm vui đọc sách.

PV: NXB thường xuyên tổ chức các cuộc thi sáng tác văn học cho thiếu nhi. Bà đánh giá hiệu quả từ các cuộc thi này?

Bà Vũ Thị Quỳnh Liên: Các cuộc thi, cuộc vận động sáng tác là một kênh quan trọng để phát hiện tác giả mới, tìm kiếm tác phẩm mới, bổ sung nguồn bản thảo chất lượng.

Cuộc vận động sáng tác cho thiếu nhi Giải thưởng Văn học Kim Đồng lần thứ nhất (2023-2025) đã thu hút hơn 600 tác phẩm dự thi và 11 tác phẩm xuất sắc đã được trao giải. Các tác phẩm được xuất bản đã nhận được nhiều phản hồi tích cực từ độc giả. Trong năm 2025, NXB Kim Đồng tiếp tục phát động Giải thưởng lần thứ hai (2025-2027), mở rộng thêm hệ thống giải dành cho độc giả trẻ. Chúng tôi NXB cũng đang phối hợp cùng Viện Pháp tại Việt Nam và Phái đoàn Wallonie-Bruxelles tại Việt Nam phối hợp tổ chức Cuộc thi Sáng tác Truyện tranh nhằm tìm kiếm tác giả, họa sĩ truyện tranh Việt Nam, góp phần phát triển truyện tranh Việt. Năm nay là năm thứ 3 cuộc thi được tổ chức và chủ đề của năm nay cũng rất thời sự: TIN GIẢ!

Các cuộc thi đã tạo ra môi trường sáng tạo tích cực, góp phần nuôi dưỡng lực lượng sáng tác mới, khơi mở tiềm năng của truyện tranh Việt Nam. Nhiều cuộc hội thảo, giao lưu các tác giả trong và ngoài nước cũng góp phần tạo ra không gian sáng tạo, chia sẻ kinh nghiệm hữu ích.

172.jpg
Cần nhiều hình thức sinh hoạt với sách như các trò chơi, đố vui, hỏi đáp... nhằm hấp dẫn các bạn đọc nhỏ.

PV: Từ thực tiễn triển khai Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam, theo bà, các NXB và cộng đồng cần làm gì để ngày hội này thật sự lan tỏa sâu rộng và bền vững?

Bà Vũ Thị Quỳnh Liên: Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam là một chủ trương đúng đắn, tạo ra hiệu ứng tích cực trong xã hội những năm qua. Rõ ràng lượng bạn đọc đến với hội sách đông hơn và các hoạt động đọc sách trong cộng đồng cũng sôi nổi hơn.

Theo tôi, muốn khuyến đọc hiệu quả, trước hết phải có nhiều sách hay, thú vị phù hợp với từng lứa tuổi, từng nhóm độc giả, có giá trị tư tưởng và nghệ thuật, đồng thời được làm với hình thức đẹp, mới mẻ, hấp dẫn. Song song với đó, các NXB cần tổ chức nhiều hơn các hoạt động trải nghiệm, giao lưu, tương tác, khuyến đọc trong khuôn khổ các hội sách, trong trường học, thư viện, nhà sách và trên môi trường số.

Về phía cộng đồng, yếu tố quan trọng nhất là sự tham gia thực chất. Muốn đây không chỉ là phong trào nhất thời, cần có sự vào cuộc của gia đình, nhà trường, thư viện, các tổ chức xã hội và nhận thức của chính bản thân người đọc. Với trẻ em, cha mẹ và thầy cô là những người có vai trò đặc biệt quan trọng trong việc hình thành thói quen đọc. Khi người lớn coi việc đọc là một phần của đời sống gia đình, đời sống học đường; khi trẻ em được sống trong môi trường có sách, được trò chuyện về sách, được khuyến khích chia sẻ cảm nhận sau khi đọc, thì văn hóa đọc mới có thể đi sâu và bền vững.

Khi việc đọc thực chất trở thành mục tiêu, Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam sẽ trở thành ngày hội thường niên, là động lực để xây dựng xã hội học tập, tinh thần “học tập suốt đời”, phát triển con người, góp phần vào mục tiêu “bồi đắp nền tảng tri thức quốc gia, tạo lập giá trị xã hội”. Đây chính là định hướng trong Chỉ thị 04-CT/TW ngày 17/3/2026 của Ban Bí thư về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với hoạt động xuất bản trong tình hình mới.

PV: Xin trân trọng cảm ơn bà!

Có thể bạn quan tâm

Thi sĩ “vẽ bóng mình trên vết sẹo bong da”

Thi sĩ “vẽ bóng mình trên vết sẹo bong da”

Thi sĩ Đinh Minh Thiện vừa trình làng tập thơ thứ tư: “Bản giao hưởng tháng Tư” (NXB Hội Nhà văn). Ở tập thơ này, nhãn quan của một họa sĩ đối thoại không hồi kết với chiều sâu tĩnh tại của một tâm hồn hướng Phật.

Đoàn văn nghệ sĩ đi thực tế sáng tác ở Pù Luông.

Nét truyền thống mở lối du lịch cộng đồng

Giữa trùng điệp núi rừng miền tây xứ Thanh, thôn Bản Báng - vùng đệm thuộc Khu Bảo tồn thiên nhiên Pù Luông (xã Pù Luông) là điểm sáng mới của du lịch cộng đồng. Không chạy theo số lượng và phát triển nóng, người dân Bản Báng chọn cho mình hướng đi chậm nhưng chắc chắn, với điểm tựa là những giá trị bản địa đặc sắc.

Một tác phẩm của Vua Hàm Nghi.

Xem tranh của Vua Hàm Nghi

Trong chiều 18/4 vừa qua, tại Thủ đô đã diễn ra một hội thảo. Đó là hội thảo “Kết nối, phát huy di sản văn hóa gắn với phát triển công nghiệp văn hóa trong kỷ nguyên mới”, do Hiệp hội Phát triển Công nghiệp văn hóa Việt Nam tổ chức, thu hút được sự tham gia đông đảo của nhiều chuyên gia.

Cần có chính sách động viên kịp thời những chủ thể đang nắm giữ và lan tỏa bản sắc văn hóa.

Giữ bản sắc phải từ người giữ lửa

Nhân ngày Văn hóa các dân tộc Việt Nam (19/4), nhìn lại chặng đường bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc thiểu số (DTTS) có thể thấy, để di sản thật sự “sống” bền lâu, vẫn cần thêm những chính sách sát thực tiễn và sự tiếp sức đúng chỗ cho nghệ nhân.

Thú vui đàm đạo. Ảnh: SONG ANH

Người ở phố Hàng

Hà Nội ba sáu phố phường - khu vực các phố Hàng được coi là trung tâm kẻ chợ, nơi sầm uất, phát triển phong phú nhất của Hà thành, tạo nên nền tảng văn hóa, nhịp đập cho trái tim Thăng Long từ thuở những xa xôi lịch sử.

Sáng tạo văn chương cần những trải nghiệm thực tế để thấm được hơi thở đời sống. Ảnh: Các tác giả đi thực tế tại khu vực biên giới Tây Nguyên.

Ma trận văn chương AI

Văn học không nằm ngoài ma trận AI. Ngày càng có nhiều người tận dụng AI để sáng tác văn chương. Hàng loạt tác phẩm in báo, xuất bản sách thậm chí tham dự các cuộc thi bị độc giả lẫn người trong nghề tố cáo. Thậm chí cả công trình nghiên cứu văn học hay sách định hướng đề thi cũng… AI nốt. Hiện trạng này ngày càng đáng báo động!

Đặt người viết vào trọng tâm của sáng tạo

Đặt người viết vào trọng tâm của sáng tạo

Hướng đến giá trị cốt lõi của văn chương, các chuyên gia và nhà văn đều nhấn mạnh: Con người phải được đặt vào vị trí trung tâm trong quá trình sáng tạo. Theo đó, trí tuệ nhân tạo (AI) chỉ giữ vai trò công cụ hỗ trợ đi kèm sự minh bạch, trách nhiệm và năng lực kiểm soát.

AI giúp bạn đọc mở rộng không gian tiếp cận tác phẩm nhưng cũng đối diện nhiều nguy cơ.

Hoàn thiện khung pháp lý đủ mạnh

Qua những gì nhóm tác giả đã phản ánh, chia sẻ trong chuyên đề này, có thể thấy vấn đề vì thế không còn dừng lại ở chuyện công nghệ mạnh đến đâu, mà là pháp luật, thể chế và đạo đức nghề nghiệp có theo kịp hay không?

Không quên “Những người ta gặp“

Không quên “Những người ta gặp“

Ngày 15/4, Triển lãm “Những người ta gặp” của nghệ sĩ nhiếp ảnh, nhà báo Vũ Anh Tuấn đã khai mạc tại Nhà triển lãm 45 Tràng Tiền, Hà Nội, đón nhiều nghệ sĩ nhiếp ảnh và người yêu nghệ thuật đến tham quan.

Những “mảnh vữa“ của ngôi nhà hy vọng

Những “mảnh vữa“ của ngôi nhà hy vọng

Kỷ niệm 43 năm Ngày Người khuyết tật Việt Nam, tại làng lụa Vạn Phúc (Hà Đông, Hà Nội), doanh nghiệp xã hội Vụn Art đã khởi công cơ sở hỗ trợ nghề thủ công cho người khuyết tật.

Chiếc máy ép mía chạy sức trâu của ông ngoại nằm yên sau nhiều năm không sử dụng.

Mùi mật mía năm xưa

Dưới mái hiên cũ kỹ của căn nhà ngoại, tôi vẫn thường ngồi lặng im, nhìn ra cánh đồng sau hè. Nơi ấy, cỏ voi, cỏ dại đã che khuất. Nhưng chỉ cần cơn gió nhẹ thổi qua làm lay động vạt cỏ xanh, tôi lại thấy thấp thoáng hai khối sắt sần sùi còn sót lại của chiếc máy ép mía ông ngoại từng dùng.

Minh họa: TRẦN XUÂN BÌNH

Nỗi nhớ sông Đà

Tháng ba dương lịch năm con Ngựa. Mùa xuân đang chín ửng. Ban ngày nhiệt kế chỉ 25 nhưng đêm tụt xuống 17 độ, vẫn đủ lạnh với một cựu sĩ quan già, là chính tôi.

Chuyên đề: Chống AI lũng đoạn văn chương

Chuyên đề: Chống AI lũng đoạn văn chương

Không còn là chuyện có nên hay không sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong sáng tác văn học nữa, mà thực tế đang đặt ra yêu cầu ứng phó với việc lợi dụng, lạm dụng AI để tạo nên những sản phẩm mang tên tác giả cụ thể nhưng không thấm mồ hôi của lao động nghề nghiệp, không “đóng dấu” được bản sắc của người viết.

Những câu thơ lay gọi

Những câu thơ lay gọi

Quê hương bắt đầu từ mùi điền dã hoai nồng, thấm thía vào máu thịt, khiến kẻ thiên di dù đi đến chân trời viễn mộng nào cũng thấy tâm hồn mình chơi vơi thiếu vắng một khoảng bình yên. Mỗi tấc đất ta đi qua đều viết nên một trang sử của tâm trạng, nơi cái bình thường nhất khi xa lại trở nên bồi hồi.

Ca sĩ Tùng Dương cùng đĩa than "The Voice - Timeless". Ảnh: NVCC

Đĩa than, cuộc chơi của sự cầu toàn

Giữa thời đại âm nhạc số lên ngôi, đĩa than không còn phổ biến nhưng lại trở thành lựa chọn của những nghệ sĩ theo đuổi chuẩn mực cao nhất. Với các ca sĩ Phạm Thu Hà, Tùng Dương hay Hoàng Quyên, mỗi album vinyl là một hành trình công phu, tốn kém nhưng giàu tính lựa chọn.

Nhạc, triết, tranh và phim đầu hè

Nhạc, triết, tranh và phim đầu hè

Vừa qua, nữ nhạc trưởng người Pháp Zahia Ziouani đến Việt Nam biểu diễn cùng Dàn nhạc Giao hưởng Việt Nam (miền bắc - VNSO) và Dàn nhạc Giao hưởng Thành phố Hồ Chí Minh (HBSO). Chỉ huy dàn nhạc, luôn là việc hiếm hoi dành cho phụ nữ.

35 năm một chiếc nôi văn trẻ

35 năm một chiếc nôi văn trẻ

Sáng 12/4, tại trụ sở Hội Liên hiệp Văn học Nghệ thuật Hà Nội đã diễn ra lễ kỷ niệm 35 ngày thành lập Câu lạc bộ (CLB) Văn học trẻ Hà Nội. CLB thành lập năm 1991, tập hợp nhiều cây bút trẻ đang sống và công tác tại Hà Nội.

Lan tỏa tự hào A80 (Hà Nội, 2025). Ảnh: VŨ ANH TUẤN

“Những người ta gặp” như may mắn trong đời

“Mỗi người chúng ta, suốt cả cuộc đời sẽ chứng kiến nhiều việc lớn nhỏ trong cuộc sống, được tiếp xúc, được gặp gỡ nhiều người khác nhau, để rồi có lúc những ký ức xưa trở lại tâm trí ta thật bất ngờ. Với tôi cũng vậy.

Tại nhiều công trình mang đậm dấu ấn giao thoa, tiếp biến văn hóa, còn ít hoạt động mới hướng đến giới trẻ. Ảnh: DƯƠNG XUÂN

Thương hiệu Thành phố sáng tạo cần vun đắp nhiều hơn

Để phát triển công nghiệp văn hóa ở Hà Nội, khẳng định Thành phố sáng tạo, phát triển hướng đến tương lai Thủ đô “Văn hiến - Văn minh - Hiện đại - Hạnh phúc”, thì vai trò của nguồn lực văn hóa cần được đánh giá đúng. Hơn thế, cần được kích hoạt mạnh mẽ hơn.

Người lao công. Ảnh: NAM NGUYỄN

Người dọn villa Tây

Chị Lê Thị Tịnh, ngụ làng rau Trà Quế (phường Hội An Tây, thành phố Đà Nẵng) là một người làm nghề tạp vụ theo giờ cho những căn villa mà khách nước ngoài thuê ở phố Hội.

“Tả phù” (tượng ngựa bên tả trong đình làng), tranh của Nguyễn Tuấn Cường bằng sơn mài trên vóc gỗ (110 x 80cm, 2026).

Độc đáo sơn mài trên vóc kính, sắt, nhựa

Chỉ với 14 tác phẩm sơn mài cổ trên vóc gỗ - khổ trung bình của họa sĩ Nguyễn Tuấn Cường và 4 tác phẩm “cách tân” sơn mài khổ nhỏ trên vóc bằng kính, nhựa-plastic và… sắt nữa của nữ họa sĩ Việt kiều Phi Phi Oanh, triển lãm “Hội hè miên man” tại gallery 30 Quang Trung (Hà Nội) đã đem lại “một không gian nghịch lý thị giác”.

Một cảnh trong vở diễn.

Đối thoại Đông - Tây trên sân khấu Việt

Vở kịch "Pygmalion" vừa được Trường đại học Sân khấu và Điện ảnh Hà Nội dàn dựng để tham dự Liên hoan các trường đào tạo Sân khấu châu Á lần thứ VIII - 2026 (ATEC) diễn ra tại Trung Quốc vào tháng 5 tới.

Minh họa: NGUYỄN VĂN ĐỨC

Vườn sau quán

Năm giờ sáng chợ đã tấp nập. Hằng kéo xe đẩy vào chỗ ngồi quen thuộc, gần cột điện, sát vỉa hè. Chị mở bao tải ra, từng bó đậu bắp xanh mướt xếp lên miếng bạt. Trái non, tươi, còn đọng sương. Hằng ngồi xuống chiếc ghế nhựa thấp, lưng còn mỏi từ hôm qua làm vườn. Ngón tay chai sần, đen nhẻm sau mấy tháng bới đất.

Ông Hùng và cộng sự đặt mục tiêu kiến tạo nhiều chương trình trải nghiệm văn hóa cho du khách.

Làm du lịch là kiến tạo văn hóa

Ông Hùng điềm đạm, nụ cười thân thiện giữa nhịp sống sôi động của thành phố. Chúng tôi nói về những thành quả và dự định phát triển du lịch, nhưng vượt lên trên những con số và dự án là những suy tư về văn hóa.

"Miền giao hòa" (80x100cm, sơn mài, năm 2026) của họa sĩ Nguyễn Nghĩa Dậu, giảng viên Khoa Đồ họa.

Mùa sáng tạo mới

Đã thành thông lệ, sau tháng Giêng, các giảng viên Trường đại học Mỹ thuật Việt Nam lại tổ chức một gặp gỡ nghề nghiệp tại triển lãm Xuân trong khuôn viên nhà trường, cùng công bố những sáng tác mới nhất.