KHƠI DẬY

Thương hiệu Thành phố sáng tạo cần vun đắp nhiều hơn

Để phát triển công nghiệp văn hóa ở Hà Nội, khẳng định Thành phố sáng tạo, phát triển hướng đến tương lai Thủ đô “Văn hiến - Văn minh - Hiện đại - Hạnh phúc”, thì vai trò của nguồn lực văn hóa cần được đánh giá đúng. Hơn thế, cần được kích hoạt mạnh mẽ hơn.

Tại nhiều công trình mang đậm dấu ấn giao thoa, tiếp biến văn hóa, còn ít hoạt động mới hướng đến giới trẻ. Ảnh: DƯƠNG XUÂN
Tại nhiều công trình mang đậm dấu ấn giao thoa, tiếp biến văn hóa, còn ít hoạt động mới hướng đến giới trẻ. Ảnh: DƯƠNG XUÂN

Ngày 17/3/2026, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 02-NQ/TW về xây dựng và phát triển Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới. Nghị quyết đã “Đặt văn hóa ở vị trí trung tâm của chiến lược phát triển kinh tế - xã hội. Trong đó, có thể khẳng định: “Văn hiến - Bản sắc - Sáng tạo” là giá trị cốt lõi xuyên suốt, là nguồn lực nội sinh và sức mạnh mềm, nền tảng hình thành bản lĩnh, trí tuệ và động lực phát triển”. Đây là gợi mở lớn cho văn hóa Hà Nội phát huy các thế mạnh sáng tạo để phát triển.

Nguồn lực di sản phát triển tương lai

Tài nguyên văn hóa của Hà Nội rất lớn và có chiều sâu. Bên cạnh các di tích được xếp hạng, Hà Nội có khu phố cổ, có các công trình xây dựng trong thời thuộc Pháp mang giá trị lịch sử, mỹ thuật và nghệ thuật kiến trúc.

Cùng với đó, vẫn đang bảo lưu “hồn cốt” lắng đọng của di sản văn hóa phi vật thể về nếp sống, cách sống, nhịp sống đô thị được người Hà Nội kết tinh qua nhiều thế hệ và chậm rãi thăng hoa theo cách “thoang thoảng hoa nhài” vì tin chắc rằng “hữu xạ (sẽ) tự nhiên hương”. Các di sản đó còn định hình bản sắc văn hóa Thăng Long - Hà Nội.

Bên cạnh đó, Hà Nội còn có nhiều làng nghề, làng có nghề cổ truyền. Văn hóa ẩm thực Thăng Long - Hà Nội đã nổi tiếng từ lâu. Khối di sản tư liệu Hán Nôm phong phú của Hà Nội cho những thông tin về thời quân chủ cùng với khối tư liệu tiếng Pháp đồ sộ cho hình dung rõ nét về lịch sử Việt Nam và Hà Nội trong thời cận đại.

132.jpg
Kiến tạo hoạt động du lịch, trải nghiệm, giáo dục tại các lễ hội vẫn còn là câu hỏi lớn. Ảnh: QUANG HƯNG

Ngày 31/10/2019, Hà Nội vào danh sách Mạng lưới các thành phố sáng tạo của UNESCO với định danh “Thành phố sáng tạo về thiết kế”, tạo nên kỳ vọng về một hình ảnh mới của Hà Nội khi các lĩnh vực sáng tạo văn hóa ngày càng được tạo điều kiện phát triển. Với nguồn tài nguyên văn hóa phong phú, Hà Nội được kỳ vọng khai thác những thế mạnh tiềm năng thông qua các hoạt động sáng tạo để biến thành lợi ích kinh tế, phát triển cộng đồng.

Ở các di tích tiêu biểu của Hà Nội đã có những chuyển động tích cực theo hướng này. TS Lê Xuân Kiêu, Giám đốc Trung tâm hoạt động văn hóa khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám cho biết, không gian sáng tạo tại đây được tổ chức theo hướng vừa gìn giữ sự trang nghiêm, vừa tăng tính tương tác để tiếp cận công chúng đương đại. Kết quả bước đầu cho thấy tiềm năng lớn trong việc hình thành một hệ sinh thái sáng tạo gắn với di sản. Thời gian tới, Trung tâm sẽ đẩy mạnh hợp tác với các tổ chức, cá nhân hoạt động trong lĩnh vực sáng tạo nhằm từng bước trở thành một không gian sáng tạo đặc trưng của Thủ đô.

Tại Di tích Nhà tù Hỏa Lò, đội ngũ quản lý đã mạnh dạn đổi mới phương pháp tiếp cận trong thiết kế những chương trình “Đêm thiêng liêng”. Các trưng bày chuyên đề không chỉ tái hiện hào khí của một thời bi hùng, mà còn định vị lại hình ảnh Di tích Nhà tù Hỏa Lò là một thương hiệu văn hóa gần gũi, xây dựng di tích thành không gian kể chuyện sống động, có cảm xúc mạnh mẽ, có sức gợi suy ngẫm.

Các sản phẩm mang ấn tượng đặc thù của Tại Di tích Nhà tù Hỏa Lò như trà lá bàng, bánh lá bàng, những món đồ lưu niệm cũng được sáng tạo để du khách ghi nhớ dù chỉ một lần thăm di tích.

Chờ bước sáng tạo mạnh mẽ hơn

Nhưng theo nhà nghiên cứu Nguyễn Thế Sơn, giảng viên Trường Khoa học liên ngành và nghệ thuật, Đại học Quốc gia Hà Nội: Khu vực các di sản công nghiệp ở Hà Nội đã bị chuyển đổi sang nhiều mục đích khác nên mất đi tiềm năng rất có giá trị để trở thành các không gian nghệ thuật theo những kinh nghiêm quốc tế. Còn các không gian di sản truyền thống như những di tích hay các biệt thự cổ nếu được tận dụng hợp lý lại có nhiều tiềm năng và khả thi hơn.

Chỉ khi có cộng đồng sáng tạo được tạo điều kiện phát triển đa dạng tài năng của mình thì mới có thành phố sáng tạo đúng nghĩa. Từ năm 2021, Hà Nội tổ chức Lễ hội Thiết kế sáng tạo. Năm nay 2026, Lễ hội chuyển dịch từ “Tổ chức lễ hội” sang “Xây dựng hệ sinh thái sáng tạo đô thị” với tư duy liên ngành - kết nối, hướng tới các trải nghiệm đa giác quan, các hình thức nghệ thuật mới và không gian tương tác mang tính quốc tế. Nhưng câu hỏi “Thế hệ trẻ có thể tham gia vào “sáng tạo” cho Hà Nội như thế nào?” vẫn còn bỏ ngỏ. Vì thế, vẫn cần cơ chế mở với những chính sách khuyến khích cho các không gian sáng tạo của người trẻ.

Hà Nội đã có những quyết sách phát triển, đầu tư vào các ngành công nghiệp văn hóa để khẳng định thương hiệu Thành phố sáng tạo của mình. Tuy nhiên, chính sách cần đủ rộng và đủ mạnh để hệ sinh thái sáng tạo có điều kiện phát triển thuận lợi trong tương lai.

Có thể bạn quan tâm

Nhà văn Nguyễn Nhật Ánh trong buổi giao lưu, tặng chữ ký bạn đọc tại Hà Nội.

Khi nghề viết trở thành một cách sống

Nguyễn Nhật Ánh nhiều năm qua cũng sống khá lặng lẽ. Ông kín đáo, gần như để tác phẩm làm công việc của nó. Nhưng chính sự lặng lẽ ấy lại khiến một điều trở nên rõ hơn: Giá trị của một nhà văn rốt cuộc không chỉ nằm ở mức độ xuất hiện của họ trong đời sống công chúng, mà quan trọng hơn ở những gì họ để lại trong đời sống của người đọc.

Thử nghiệm vở diễn đầu tiên của dàn khí nhạc bản địa Đông Nam Á

Thử nghiệm vở diễn đầu tiên của dàn khí nhạc bản địa Đông Nam Á

Từ tháng 9, Dàn khí nhạc bản địa Đông Nam Á S.E.A Sound trình diễn thử nghiệm vở diễn đầu tiên mang tên “Thức“ tại Alluvium Centre (đường Đinh Tiên Hoàng, Ninh Bình). Khán giả có thể đăng ký thưởng thức miễn phí qua fanpage của dàn nhạc. “Thức“ là một trải nghiệm âm nhạc hoàn toàn mới, khí nhạc bản địa nhưng không hòa tấu dân ca, không hòa âm phối khí, không lời.

Những câu thơ “nợ màu nhớ nhung”

Những câu thơ “nợ màu nhớ nhung”

Nhà thơ Trương Minh Hiếu vừa cho xuất bản tập thơ lục bát “Thả gió qua sông” (NXB Văn học). Tôi tò mò: “Thả gió qua sông” là gì và Hiếu muốn nói gì với việc thả gió qua sông?

GS Anthony Burke thảo luận trực tiếp với nhà thiết kế Vũ Thảo của Kilomet 109, đại diện Trúc Chỉ và đại diện Vụn Art.

Thiết kế Việt lan tỏa trên kênh truyền hình Australia

1. Trong bối cảnh toàn cầu hóa và bùng nổ công nghệ, câu hỏi “Thiết kế để làm gì?” không còn gói gọn trong tính thẩm mỹ hay công năng đơn thuần. Câu trả lời vừa được khắc họa qua lăng kính của GS, kiến trúc sư Anthony Burke (Australia) cùng một số nghệ sĩ, nhà sáng tạo Việt Nam.

Đồng bào đón Tết Độc lập tại Làng Văn hóa, Du lịch các dân tộc Việt Nam. Ảnh: ANH QUÂN

Lan tỏa sức mạnh nội sinh văn hóa

Một tuần đón Tết Độc lập vừa đi qua, để lại nhiều thông tin quan trọng về các hoạt động văn nghệ tại nhiều nơi trên mọi miền đất nước, vừa góp phần đưa di sản và lan tỏa niềm tự hào dân tộc trong thế hệ trẻ, vừa thu hút bạn bè quốc tế đến du lịch, tham quan.

Cụ già đầu ngõ

Cụ già đầu ngõ

Bà già ngồi trước ngõ gần như suốt ngày. Sáng cũng thấy bà, chiều cũng thấy bà, có hôm tôi đi về quá mười giờ đêm vẫn thấy cái dáng nhỏ thó ấy ngồi trên chiếc ghế nhựa thấp, trước mặt là túi len, lúc nào bà cũng đan len. Tôi vẫn nghĩ nó là thói quen luôn chân luôn tay của lớp người thế hệ trước.

Các liveshow tầm trung thường rất khó để có doanh thu từ tiền bán vé và trông chờ phần lớn ở nhà tài trợ.

Nghệ sĩ Việt chật vật làm liveshow

Ở Việt Nam, để thực hiện một liveshow tầm trung trong một sân khấu ngoài trời hoặc nhà hát khoảng 600-1.000 chỗ ngồi thì tổng kinh phí đầu tư của nghệ sĩ hay nhà sản xuất dao động khoảng 3 đến 5 tỷ đồng. Đây là con số gần như là thách thức với bất kỳ nghệ sĩ nào nếu như không có nhà tài trợ hay nhãn hàng đồng hành.

Đại sứ Đỗ Hùng Việt, Trưởng Phái đoàn thường trực Việt Nam tại Liên hợp quốc, phát biểu giới thiệu nghị quyết.

Việt Nam khởi xướng Thập kỷ quốc tế về Văn hóa

Ngày 4/9, Đại hội đồng Liên hợp quốc khóa 80 đã thông qua Nghị quyết phát động “Thập kỷ quốc tế về Văn hóa vì Phát triển bền vững”, tuyên bố giai đoạn 2027-2036 là Thập kỷ quốc tế về Văn hóa vì Phát triển bền vững.

Nghệ sĩ Phạm Hồng Định (đứng đầu hàng) hướng dẫn các chị em văn nghệ cơ sở trong một chương trình tập huấn.

Giữ lửa văn nghệ trong nhân dân

Không chọn ánh đèn sân khấu làm nơi duy nhất để gửi gắm đam mê, biên đạo múa Phạm Hồng Định - Trưởng phòng Nghiệp vụ Văn hóa, Trung tâm Văn hóa tỉnh Ninh Bình lại dành nhiều tâm huyết cho những chuyến đi về cơ sở. Ở đó, chị gặp những người dân yêu văn nghệ, những câu lạc bộ say mê nghệ thuật truyền thống và những lớp học giản dị nhưng đầy ắp niềm vui.

Hồn Tổ quốc khắc nên hình đất nước

Hồn Tổ quốc khắc nên hình đất nước

Sau 30 phút ngồi cabin cáp treo, chúng tôi lên tới “nóc nhà Đông Dương”. Ngắm nhìn và chụp ảnh mãn nguyện, chúng tôi lục tục giục nhau “xuống núi”. Ông Kim Lãm, người “tổ chức” nhóm lên đỉnh Phan Xi Phăng, xua tay vội vã: “Hôm nay là thứ 6. Điều đặc biệt sắp xảy ra”…

Lễ nhảy lửa đã được đông đảo du khách, người dân các địa phương tìm đến chiêm ngưỡng. Ảnh: THÀNH ĐẠT

Gần nửa thế kỷ tận hiến cho văn hóa sơn cước

Những gì TS Trần Hữu Sơn nói, với tôi, đó hầu hết là những câu chuyện riêng có, lạ lùng mà cảm động về tấm lòng son sắt với di sản văn hóa vùng cao của một chuyên gia uy tín, từng phụ trách ngành văn hóa tỉnh Lào Cai, nguyên Phó Chủ tịch Hội Văn nghệ Dân gian Việt Nam, người được Chính phủ Cộng hòa Pháp trao tặng Huân chương Hiệp sĩ Cành cọ Hàn lâm trong lĩnh vực giáo dục, khoa học và văn hóa nghệ thuật.

Nhà thơ Quách Tấn.

Ba cánh chim bằng miền phố biển

Nha Trang một thời có ba nhân vật văn chương nổi tiếng sống và sáng tác, dâng đời những tác phẩm văn chương tràn đầy giá trị cảm xúc, đó là thi nhân Quách Tấn, Giang Nam và nhà văn Võ Hồng. Họ thật sự là những cánh chim sải cánh rộng trên bầu trời văn chương xứ Việt. Thật may mắn tôi được gặp cả ba con người ấy lúc sinh thời.

Ca sĩ Noo Phước Thịnh biểu diễn tại chương trình “Tổ quốc trong tim”. Ảnh: THÀNH ĐẠT

“Âm nhạc - phương tiện hữu hiệu lan tỏa vẻ đẹp Việt Nam”

Hơn một tuần sau đêm nhạc “Tổ quốc trong tim”, những dư âm và cảm xúc vẫn vẹn nguyên trong ca sĩ Noo Phước Thịnh. Trong không khí kỷ niệm 81 năm Ngày lập nước 2/9, anh chia sẻ về vai trò của âm nhạc, trách nhiệm người nghệ sĩ trong lan tỏa hình ảnh đất nước và con người Việt Nam.

Nhận thức mới về “tài sản số”

Nhận thức mới về “tài sản số”

Trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh quá trình chuyển đổi số quốc gia và bước vào giai đoạn tăng tốc phát triển kinh tế số, các yếu tố như dữ liệu số và tài sản số đang từng bước trở thành nguồn lực chiến lược. Dù vậy, khái niệm “tài sản số” hiện vẫn còn tương đối mới mẻ, dễ bị nhầm lẫn hoặc đồng nhất với tiền mã hóa đơn thuần. Sự thiếu hụt về thông tin đa chiều khiến không ít người tiếp cận lĩnh vực này với tư duy phong trào, tiềm ẩn nhiều rủi ro về pháp lý và tài chính.

Họa sĩ Nguyễn Bỉnh Sơn bên tác phẩm của mình.

“Lạ hóa” cây đa từ sơn mài truyền thống

Chắc tay với kỹ thuật sơn mài truyền thống, Nguyễn Bỉnh Sơn luôn hướng đến tìm tòi cách tạo hình, biểu đạt với những gam màu phá cách, khai thác tính mới lạ, độc đáo cho nghệ thuật sơn mài. Những cây đa của anh đủ màu sắc nhưng vẫn mang đến người xem sự đồng điệu hay đi xa hơn với những khung cảnh thiên nhiên mang tính biểu tượng.

Nơi nơi sáng đèn dịp lễ

Nơi nơi sáng đèn dịp lễ

Những ngày cuối tuần qua, chào mừng 81 năm độc lập, khắp ba miền cùng lúc diễn ra các sự kiện văn hóa, thể thao và du lịch. Tại Hải Phòng chiều tối thứ sáu (28/8), Lễ khai mạc Phố đi bộ, ẩm thực và các hoạt động phát triển kinh tế ban đêm diễn ra tại khu vực Dải vườn hoa Trung tâm và Nhà hát thành phố. Chương trình sẽ diễn ra vào tối thứ 6 và thứ 7 hàng tuần, mang đến cho người dân, du khách những trải nghiệm đặc sắc khi đến với thành phố Cảng.

Các biển hiệu mang nhiều thứ tiếng trên một tòa nhà. Ảnh: K.MINH

Giữ tên tiếng Việt thế nào trong Hà Nội đô thị hóa và hội nhập?

Ngôn ngữ quốc tế đã trở thành một thành tố đáng kể trong cách đặt tên các không gian ở mới của Hà Nội. Nhưng phía sau những cái tên ấy không chỉ là câu chuyện về tiếng Anh hay tiếng Việt. Đó còn là câu chuyện về cách một thành phố đang mở rộng, thay đổi và tạo ra những lớp địa danh mới.

Các em thiếu nhi tham gia chương trình “Trở về thời khắc thiêng liêng” tại Hội trường Thống Nhất. Ảnh: KHÁNH HIỆP

Chạm vào lịch sử

Công nghệ cùng cách trình chiếu, sắp đặt, trưng bày sáng tạo đã đưa khách thưởng lãm hòa vào những thời khắc đáng nhớ của lịch sử.

Thịt luộc mắm tép. Ảnh: SONG ANH

Mắm tép

Mâm cơm có thêm bát mắm tép. Vị ngọt thanh xen lẫn chua nhẹ vừa chạm đầu lưỡi. Đĩa rau muống luộc xanh mướt, bốc lên làn khói mỏng.

Nhóm bạn văn trẻ Gia Lai trong lần ra mắt sách của nhà thơ Lê Vi Thủy.

Tình bằng hữu trợ lực trên đường văn

Trong các nhóm bạn văn chương, ngoài việc chia sẻ những thông tin hữu ích cùng nhau còn là việc giúp nhau, xây dựng, góp ý để có thể có những kỹ thuật viết tốt hơn cũng như có những bài viết hay hơn. Người đi trước sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm, động viên những cây bút mới, tạo nên một môi trường sáng tạo lành mạnh, nơi tài năng được khích lệ và lòng yêu văn học được nuôi dưỡng.