Năm 2011, chưa đầy 10 năm sau khi giành được độc lập, Timor Leste đã nộp đơn xin gia nhập ASEAN, bước những bước đầu tiên trên hành trình hội nhập sâu sắc hơn, hòa vào dòng chảy chung của khu vực Đông Nam Á. Vào thời điểm đó, một quốc gia non trẻ đang trải qua những gian khó xây dựng đất nước sau ngày độc lập, chủ trương gia nhập ASEAN đã trở thành động lực và là “ngọn hải đăng” dẫn đường để Timor Leste tiếp tục củng cố nền hòa bình, thúc đẩy cải cách.
Tổng thống Timor Leste Jose Ramos-Horta từng nhiều lần khẳng định, tham gia ASEAN là ưu tiên hàng đầu, là cánh cửa mở ra những cơ hội thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, củng cố quan hệ ngoại giao với các quốc gia trong khu vực và bảo đảm sự phát triển ổn định, thịnh vượng, lâu dài của đất nước. Tư cách thành viên chính thức của ASEAN được coi là “tấm hộ chiếu vàng” để Timor Leste tham gia chuỗi cung ứng khu vực, tiếp cận thị trường sôi động hơn 600 triệu dân.
Theo Phó Tổng Thư ký ASEAN Satvinder Singh, từ năm 2015 đến 2024, Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của ASEAN tăng trưởng bình quân 5,1%/năm - con số ấn tượng trong giai đoạn nền kinh tế thế giới bị bủa vây bởi hàng loạt thách thức, nhất là đại dịch Covid-19. Trong bối cảnh làn sóng bảo hộ ngày càng lan rộng làm chao đảo nền kinh tế toàn cầu, với cam kết duy trì thương mại đa phương tự do và công bằng, Hiệp hội đã trở thành “bến đỗ bình yên” của các nước thành viên.
Gia nhập ASEAN cũng mở ra cánh cửa để Timor Leste tham gia mạng lưới thương mại rộng lớn của ASEAN với các đối tác lớn như Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản, Ấn Độ, Australia, New Zealand... Giới phân tích nhận định, nếu nắm bắt tốt cơ hội, đây sẽ là “cơ hội vàng” cho Timor Leste tăng cường sản xuất trong nước, đa dạng hóa nền kinh tế, tham gia các chuỗi cung ứng khu vực, xuất khẩu hàng hóa ra thị trường toàn cầu, thúc đẩy tăng trưởng bền vững.
Trong gần 60 năm hình thành và phát triển, với tinh thần đoàn kết và tầm nhìn chiến lược dài hạn, ASEAN đã trở thành một mô hình hợp tác đa phương hiệu quả, có ảnh hưởng ngày càng cao trên trường quốc tế. Hiệp hội cũng tiếp tục phát huy vai trò trung tâm trong định hình và dẫn dắt các tiến trình khu vực. Vì vậy, tham gia ASEAN mang lại cơ hội để Timor Leste góp tiếng nói vào quá trình bàn thảo một loạt vấn đề địa chính trị và kinh tế cấp bách, có ý nghĩa quan trọng trong việc xây dựng tương lai cho khu vực Đông Nam Á.
Tổng Thư ký ASEAN Kao Kim Hourn nhấn mạnh, việc kết nạp Timor Leste khẳng định các giá trị cốt lõi của ASEAN, trong một thế giới ngày càng phức tạp và bất định, đây là minh chứng cho thấy sức sống, sự đoàn kết và tầm ảnh hưởng của Hiệp hội. Bên cạnh đó, với hơn 70% dân số dưới 35 tuổi cùng nguồn nhân lực dồi dào, Timor Leste sẽ tiếp thêm sức mạnh cho tương lai chung của ASEAN. Gia nhập ASEAN là thành quả ngọt ngào của Timor Leste, khởi đầu cho một chương mới trong hành trình phát triển toàn diện kinh tế-xã hội, hội nhập sâu sắc vào khu vực và thế giới.
