Tìm hướng phát triển bền vững du lịch biển, đảo Quảng Ngãi

Du lịch biển, đảo Quảng Ngãi có nhiều tiềm năng trở thành trụ cột phát triển kinh tế- xã hội quan trọng. Tỉnh cần tạo ra sức mạnh tổng hợp, cân bằng lợi ích kinh tế-xã hội và môi trường để du lịch biển, đảo Quảng Ngãi phát triển bền vững, thích ứng với biến đổi khí hậu và khẳng định vị thế trong khu vực.

Đảo Lý Sơn, hạt nhân du lịch biển, đảo của tỉnh Quảng Ngãi.
Đảo Lý Sơn, hạt nhân du lịch biển, đảo của tỉnh Quảng Ngãi.

Theo Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Quảng Ngãi Bạch Thị Mân, nằm ở vùng Duyên hải Nam Trung Bộ, Quảng Ngãi là vùng đất hội tụ bề dày lịch sử, văn hóa lâu đời, nơi ghi dấu ba lớp văn hóa lớn: Văn hóa Sa Huỳnh, văn hóa Chăm-pa và văn hóa Việt.

Tài nguyên du lịch biển, đảo

Nền văn hóa Sa Huỳnh, một trong ba trung tâm văn hóa cổ của Việt Nam, được phát hiện lần đầu vào năm 1909 tại Long Thạnh (phường Phổ Thạnh), cùng nhiều di chỉ trải rộng ở các vùng ven biển và hải đảo.

Đây là kho tàng di sản khảo cổ biển quý hiếm, minh chứng cho quá trình hình thành và phát triển của cư dân cổ gắn với biển. Tiếp nối là lớp văn hóa Chăm-pa với hệ thống thành lũy và công trình đặc sắc như thành cổ Châu Sa, núi Thiên Bút…; những dấu tích này gợi mở về một thời kỳ hưng thịnh của cư dân biển miền trung, nơi giao thoa giữa văn hóa bản địa và văn minh biển.

Cuối cùng là di sản văn hóa Việt với các công trình tín ngưỡngtôn giáo ven biển và trên đảo, đi kèm là hệ thống lễ hội truyền thống gắn với đời sống ngư dân.

Tiêu biểu như Lễ khao lề thế lính Hoàng Sa, lễ tế đình, lễ vía thần Nam Hải, lễ hội cầu ngư, lễ hội đua thuyền tứ linh. Đáng chú ý, vùng cửa biển Quảng Ngãi còn sở hữu nhiều di tích tàu đắm gắn liền với hoạt động giao thương biển từ thế kỷ 16 đến 19.

Cùng với đó, các làng nghề truyền thống gắn với cộng đồng cư dân biển, đảo như nghề làm muối Sa Huỳnh, chế biến hải sản khô, làm mắm, làm gốm, đánh bắt hải sản, đan vá lưới… cũng phát triển.

Những giá trị này vừa mang ý nghĩa kinh tế, vừa tạo nên bản sắc riêng cho du lịch biển, đảo Quảng Ngãi. Không chỉ tích tụ trầm tích văn hóa, Quảng Ngãi còn được thiên nhiên ưu đãi nhiều cảnh quan đặc sắc, hội tụ đủ rừng-biển, đảo với hệ sinh thái phong phú, đa dạng.

Sau khi sáp nhập tỉnh, không gian tự nhiên của tỉnh Quảng Ngãi mới càng mở rộng, tạo nên một bức tranh toàn cảnh giàu tiềm năng, vừa phục vụ đời sống dân sinh, vừa là nền tảng quan trọng cho phát triển du lịch biển, đảo bền vững.

Nổi bật là đảo Lý Sơn, hạt nhân của du lịch biển, đảo Quảng Ngãi sở hữu cảnh quan núi lửa độc đáo hình thành từ hàng triệu năm trước, với những miệng núi lửa và trầm tích ba-dan kỳ vĩ, kết hợp cùng hệ sinh thái san hô, rong biển, thảm cỏ biển, bãi đá trầm tích.

Tất cả những lợi thế đó đã tạo cho Lý Sơn là điểm đến lý tưởng cho du lịch khám phá, du lịch mạo hiểm, du lịch địa chất, đồng thời gắn kết hài hòa với các hoạt động trải nghiệm văn hóa-lịch sử thông qua du lịch cộng đồng.

“Với vị trí chiến lược, tài nguyên du lịch đa dạng và bề dày văn hóa, lịch sử, tỉnh Quảng Ngãi đang đứng trước cơ hội lớn để phát triển du lịch biển, đảo gắn với bảo tồn di sản văn hóa, thiên nhiên, hướng tới mô hình kinh tế du lịch xanh và bền vững”, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Quảng Ngãi Bạch Thị Mân nhấn mạnh.

Cần xây dựng chiến lược dài hạn

Bên cạnh những thuận lợi về tiềm năng tài nguyên, giá trị văn hóa, đồng chí Bạch Thị Mân chia sẻ, công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa, thiên nhiên phục vụ phát triển du lịch biển, đảo tại Quảng Ngãi còn nhiều hạn chế, như: Hạ tầng du lịch chưa đồng bộ, chất lượng dịch vụ còn yếu; nguồn lực đầu tư còn quá ít ỏi; thiếu nguồn nhân lực chuyên môn và đội ngũ làm du lịch chất lượng cao...

Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Lê Chí Công, Trưởng Khoa Du lịch, Trường đại học Nha Trang, những điểm yếu của du lịch biển, đảo Quảng Ngãi là thiếu sản phẩm du lịch đặc trưng, ít trải nghiệm cao cấp mà chủ yếu là ngắm cảnh, tắm biển; các tour văn hóa, sinh thái, nghỉ dưỡng biển, đảo chưa được phát triển bài bản; hoạt động quảng bá du lịch còn yếu, hình ảnh điểm đến chưa được định vị rõ ràng trên thị trường quốc tế; thiếu chiến dịch truyền thông bài bản và hiện đại…

Cùng với đó, du lịch biển, đảo Quảng Ngãi còn đối mặt với nhiều thách thức, từ việc cạnh tranh các điểm đến biển nổi tiếng trong nước đến tác động của phát triển du lịch thiếu kiểm soát; thiếu sự đồng bộ trong quy hoạch du lịch và quản lý điểm đến, dễ dẫn đến phát triển manh mún, thiếu bền vững nếu không có tầm nhìn và giám sát sát sao.

Từ việc phân tích các điểm yếu và thách thức, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Lê Chí Công đề xuất nhiều giải pháp để Quảng Ngãi phát triển du lịch biển, đảo bền vững. Trong đó, cần áp dụng chiến lược quản lý và phát triển du lịch biển, đảo một cách chủ động, gắn với định hướng bền vững.

Trước hết, cần định vị rõ nét thương hiệu du lịch biển, đảo Quảng Ngãi với những giá trị khác biệt như văn hóa Sa Huỳnh, đặc sản ẩm thực và trải nghiệm cộng đồng, để tạo lợi thế cạnh tranh so với các điểm đến nổi tiếng khác. Về môi trường, áp dụng nghiêm các tiêu chuẩn quản lý rác thải, nước thải và kiểm soát sức chứa du lịch nhằm bảo vệ hệ sinh thái.

Tăng cường phối hợp giữa các cấp chính quyền, doanh nghiệp và cộng đồng để bảo đảm quy hoạch du lịch đồng bộ, có tầm nhìn dài hạn và được giám sát chặt chẽ, từ đó tránh tình trạng phát triển manh mún, thiếu bền vững, tạo hình ảnh điểm đến xanh-sạch-đẹp trong dài hạn.

“Việc khai thác lợi thế về tài nguyên biển, đảo cần gắn chặt với bảo tồn môi trường, giữ gìn bản sắc văn hóa địa phương và có sự tham gia của cộng đồng. Điều này đòi hỏi Quảng Ngãi cần xây dựng chiến lược phát triển du lịch dài hạn, đồng bộ với quy hoạch vùng Nam Trung Bộ và phù hợp với Chiến lược phát triển du lịch Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn 2045”, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Lê Chí Công chia sẻ.

Có thể bạn quan tâm

Thác Tà Puồng trong xanh, hùng vĩ giữa núi rừng Trường Sơn.

Vẻ đẹp hoang sơ nơi đại ngàn

Nằm trong không gian xanh rừng nguyên sinh phía đông dãy Trường Sơn, thác Tà Puồng trở thành điểm đến hấp dẫn nhờ vẻ đẹp hoang sơ và mô hình du lịch cộng đồng của đồng bào Bru-Vân Kiều. Không chỉ khai thác hiệu quả vẻ đẹp tự nhiên, mô hình này còn tạo sinh kế, nâng cao thu nhập và góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa địa phương.

Theo các già làng, mỗi món ăn đều chứa đựng ký ức của dân tộc mình.

Đánh thức hương vị đại ngàn

Lễ hội Ẩm thực truyền thống các dân tộc miền núi thành phố Huế tại xã A Lưới 2 đã níu chân du khách bởi những món ăn truyền thống của đồng bào Pa Cô, Tà Ôi, Cơ Tu... mở ra cơ hội để văn hóa ẩm thực vùng cao trở thành sản phẩm du lịch cộng đồng đặc trưng, góp phần gìn giữ bản sắc, nâng cao sinh kế cho người dân.

Chùa Phạm Thông ở làng cổ Đông Sơn, phường Hàm Rồng, tỉnh Thanh Hóa.

Hàm Rồng - một vùng di sản, danh thắng

“Thanh Hóa thắng địa là nơi/Rồng vờn hạt ngọc, hạc bơi chân thành”. Câu ca được cộng đồng lưu truyền, gợi mở, mời gọi du khách trải nghiệm một vùng di sản, danh thắng ở Hàm Rồng.

Khách du lịch nghe giới thiệu về hệ thống hang động Phong Nha-Kẻ Bàng.

Khám phá hang Sơn Đoòng thông qua công nghệ số

Tỉnh Quảng Trị vừa khai trương dịch vụ trải nghiệm khám phá hang động lớn nhất thế giới Sơn Đoòng thông qua công nghệ thực tế ảo (VR 5D). Đây là trải nghiệm độc đáo, hấp dẫn cho những người đam mê du lịch khám phá nhưng chưa có điều kiện trực tiếp đến các hang động ở Phong Nha-Kẻ Bàng.

Từng nhịp búa, thớ gỗ, tấm da tạo nên âm thanh vang vọng, gìn giữ hồn cốt văn hóa làng quê xứ Nghệ qua bao thế hệ.

Giữ nhịp trống giữa làng quê xứ Nghệ

Trong nhịp sống hiện đại, khi nhiều làng nghề truyền thống dần phai nhạt, ở xã Đại Đồng (tỉnh Nghệ An) vẫn có những con người lặng lẽ giữ lửa nghề làm trống da. Từng nhịp búa, thớ gỗ, tấm da tạo nên âm thanh vang vọng, góp phần gìn giữ hồn cốt văn hóa làng quê xứ Nghệ qua bao thế hệ.

Bà Nguyễn Thị Kiềm (bên trái) cùng nhóm thợ giữ nghề chằm nón lá Vân Thê.

Duyên dáng nón lá Vân Thê

Trong bối cảnh nhiều làng nghề truyền thống đối mặt với nguy cơ thất truyền, nghề chằm nón lá Vân Thê vẫn được người dân nơi đây nỗ lực giữ gìn, phát huy. Trải qua bao thăng trầm, du lịch làng nghề đã có đóng góp quan trọng vào việc bảo tồn, tiếp nối giá trị của nghề chằm nón xưa.

Vùng biển Cổ Thạch (xã Liên Hương) với nhiều thuyền thúng tạo nên cảnh đẹp hoang sơ.

Vẻ đẹp hoang sơ vùng biển Cổ Thạch

Nằm ở khu vực phía đông bắc tỉnh Lâm Đồng, xã Liên Hương có danh thắng quốc gia kế bên bãi biển hoang sơ, rực rỡ với những viên đá đầy màu sắc, tạo nên vẻ đẹp huyền ảo. Trong quần thể du lịch của xã còn có di tích lịch sử-văn hóa giúp nơi đây có tiềm năng trở thành thiên đường trải nghiệm.

Một đoạn tường thành cổ Diên Khánh

Phát huy giá trị di sản thành cổ Diên Khánh

Được công nhận là di tích lịch sử cấp Quốc gia từ năm 1988, trong định hướng phát triển, thành cổ Diên Khánh (Khánh Hòa), sẽ trở thành một điểm nhấn quan trọng trong hệ thống di tích lịch sử, văn hóa địa phương.

Việc tổ chức những chương trình văn hóa-du lịch đặc sắc thu hút lượng khách trong nước và quốc tế đến Gia Lai.

Bản sắc cộng đồng tạo sức bật cho du lịch Gia Lai

Sau sáp nhập, Gia Lai trở thành vùng đất hội tụ độc đáo, nơi núi rừng Tây Nguyên hùng vĩ giao hòa cùng biển xanh miền trung khoáng đạt. Sự kết hợp ấy đã tạo nên lợi thế riêng biệt, giúp ngành du lịch khẳng định vai trò kinh tế mũi nhọn với những câu chuyện văn hóa, bản sắc và sự đồng hành bền chặt của cộng đồng địa phương.

Phút lắng đọng ở không gian sách cũ Cội Nguồn.

Làm mới cho sách cũ

Lật lại từng trang sách cũ, hình ảnh vùng đất học xứ Huế hiện lên trong dáng vẻ nhẹ nhàng, sâu lắng. Không gian sách Cội Nguồn, phường Thuận Hóa, thành phố Huế của bạn trẻ Nguyễn Thị Mỹ Hằng (27 tuổi) như cánh chim mang theo tri thức nhuốm mầu thời gian.

Đền thờ Vua Hàm Nghi và các tướng sĩ Cần Vương ở Cam Lộ.

Phát triển du lịch ở vùng đất cách mạng

Xã Cam Lộ, tỉnh Quảng Trị được thiên nhiên ưu ái ban tặng khí hậu ôn hòa, cũng là nơi hội tụ của những tầng nấc văn hóa, lịch sử trầm mặc. Từ “Kinh đô kháng chiến” với thành Tân Sở vang bóng một thời, đến những giếng cổ nghìn năm và vườn chè cổ thụ độc đáo.

Nhà vườn Xuân Đài ở làng Thủy Biều.

Giữ khoảng rỗng cho đô thị Huế

Khái niệm rỗng và mở xoay quanh những làng cổ của thành phố Huế đã nhiều lần được các chuyên gia, nhà nghiên cứu tiến hành thảo luận, đánh giá. Với một thành phố đặc biệt như Huế, giá trị văn hóa, lịch sử đang cùng tồn tại, vừa tách biệt vừa gắn kết với quá trình đô thị hóa.

Không gian linh thiêng của đêm hội âm công bên ánh lửa bập bùng.

Lễ tạ ân Nữ thần Ku-môr Bar của người Pa Kô

Bao đời nay, người Pa Kô tại xã Tà Rụt, tỉnh Quảng Trị vẫn gìn giữ những phong tục truyền thống tốt đẹp, giàu triết lý nhân sinh. Trong số đó, Lễ tạ ân Nữ thần Ku-môr Bar là nghi lễ cầu mong sự thịnh vượng, đồng thời là biểu tượng của lòng biết ơn, lối sống thiện lành và tinh thần đoàn kết cộng đồng.

Bạch Mã hướng tới mô hình khu bảo tồn đa chức năng kiểu mẫu theo chuẩn mực quốc tế.

Bạch Mã - hành trình thức giấc

Từ danh hiệu Vườn Di sản ASEAN đến mô hình quản trị rừng dựa trên công nghệ, từ phục hồi đa dạng sinh học đến kinh tế sinh thái bền vững, Bạch Mã đang từng bước khẳng định vị thế một khu bảo tồn kiểu mẫu của Việt Nam và khu vực Đông Nam Á.

Nghề làm nước mắm tại Phan Thiết.

Phát triển thương hiệu nước mắm Phan Thiết

Nước mắm Phan Thiết có lịch sử truyền thống hơn 300 năm, nổi tiếng với hương vị đậm đà, màu sắc đặc trưng và được xem là đặc sản trứ danh của vùng đất ven biển tỉnh Lâm Đồng. Thời gian qua, thương hiệu nước mắm Phan Thiết được xây dựng, phát triển thành sản phẩm OCOP nhằm quảng bá tại thị trường trong và ngoài nước.

Võ Ca Dao hướng dẫn cho du khách nước ngoài trải nghiệm in tranh mộc bản.

Kể Huế bằng những điều thương nhớ

Từ trải nghiệm cá nhân và ký ức về cố đô, Võ Ca Dao cố gắng chắt lọc thành 100 điều nên thử khi đến Huế. Đó không chỉ là gợi ý cho những ai mới tới đây du lịch lần đầu mà còn là một cách kể Huế bằng đời sống thường ngày.

Các sản phẩm OCOP thủ công mỹ nghệ ở thành phố Đà Nẵng được chú ý tại các hội chợ.

Tạo thêm hành lang pháp lý để sản phẩm OCOP vươn xa

Sau khi sáp nhập đơn vị hành chính, sản phẩm nông nghiệp nông thôn của các chủ thể OCOP (Chương trình mỗi xã một sản phẩm) trên địa bàn thành phố Đà Nẵng tăng lên đáng kể về số lượng, mẫu mã. Bên cạnh tập trung vào những sản phẩm đã và đang có niên hạn, thành phố Đà Nẵng còn có riêng một nghị quyết để phát triển các sản phẩm OCOP theo hướng bền vững.

Sau khóa đào tạo photovoice, trang bị máy ảnh cho người dân, đã có nhiều tác phẩm ảnh được trưng bày tới cộng đồng trong vùng di sản.

Cộng đồng tham gia bảo tồn, phát huy giá trị di sản

Thành nhà Hồ tọa lạc ở xã Tây Đô, tỉnh Thanh Hóa, được UNESCO công nhận Di sản văn hóa thế giới năm 2011. Cùng với thực hiện nghiêm các cam kết theo khuyến nghị của UNESCO, tỉnh Thanh Hóa ưu tiên sự tham gia của cộng đồng trong bảo tồn, phát huy giá trị di tích Thành nhà Hồ và vùng phụ cận gắn với phát triển du lịch.

Ra mắt bộ trang phục sinh hoạt cộng đồng của dân tộc Chứt ở phía tây tỉnh Quảng Trị.

Khôi phục trang phục truyền thống dân tộc Chứt

Trong khi các dân tộc ở nước ta đều có trang phục truyền thống phản ánh bản sắc văn hóa, phong tục của từng cộng đồng thì đồng bào dân tộc Chứt ở phía tây tỉnh Quảng Bình (trước đây), nay là Quảng Trị lại thiếu trang phục truyền thống.

Du khách tìm hiểu các công đoạn chế tác nón ngựa tại cơ sở của Nghệ nhân Ưu tú Đỗ Văn Lan.

Chiến lược phát triển du lịch cộng đồng gắn với bảo tồn văn hóa

Xã Xuân An, tỉnh Gia Lai đang có những bước đi mạnh mẽ, bài bản nhằm phát triển kinh tế-xã hội theo hướng bền vững. Trong đó, sản phẩm du lịch làng nghề nón ngựa Phú Gia trở thành điểm nhấn quan trọng, mở đường cho chiến lược phát triển du lịch cộng đồng gắn với bảo tồn văn hóa truyền thống.