Trải nghiệm bất ngờ
Hơn 4 giờ, Dao đến đón tôi đi… ăn sáng. Ven đường Hùng Vương, bên cạnh Trường đại học Sư phạm, Đại học Huế, quán bún của chị Út mở lúc 4 giờ và thường dọn hàng lúc 5 giờ. Khoảng gần 10 khách ngồi ăn chen chúc, mỗi người một ghế, không có bàn kê. Dao kể, khách đến ăn thường là người lao động đi làm từ sáng sớm, người đi chơi về khuya, người làm ở các tụ điểm về đêm, người đi tập thể dục và cả khách du lịch. Điều ấn tượng là một thau cơm nguội to bên cạnh các rổ bún mà khỏi cần nói ra, nó để làm chắc cái bụng của những ai không coi việc ăn sáng từ rất sớm như thế này là một trải nghiệm nên thử khi đến Huế. Đương nhiên, ăn sáng lúc 4 giờ sáng có thể quen thuộc với nhiều người nhưng không phải ai cũng biết và điều này giải thích tại sao đến giờ, Dao đã dẫn hơn 500 người tới quán bún của chị Út, trong đó có tôi. Chị Út cho biết, quán của chị đã tồn tại 35 năm, trước chị bán ở đường Trương Định, phía sau khách sạn Morin, và ở đường Hùng Vương này là 5 năm gần đây.
Do không độn thêm cơm nên bữa sáng của chúng tôi kết thúc rất nhanh và cả hai rời đi luôn để dành chỗ cho những người khác vừa đến.
Quán cà-phê ông Sửu, nằm ở khu vực vườn hoa trên đường Phan Đăng Lưu. 5 giờ sáng, trời vẫn tối nhưng vài phút sau đã kín người ngồi. Giống như ở quán bún chị Út, tôi nghĩ những người đến đây sớm như vậy hẳn là người lao động các ngành nghề nhưng thay vì ăn nhanh rồi đi, họ lại nhẩn nha, chậm rãi như cuộc sống thường ngày của Huế. Và điều ấn tượng ở cà-phê ông Sửu không chỉ vì người đàn ông 82 tuổi đã có 50 năm gắn bó với nơi này mà còn vì cái bốt bảo vệ cũ được tận dụng để làm nơi pha chế, khiến không gian trở nên gần gũi, không có sự phân biệt giữa chủ và khách. Chả thế mà ông Sửu tranh thủ lúc ngơi tay cũng kéo ghế ngồi trò chuyện, bắt đầu bằng những vần thơ của Bùi Giáng, “Dạ thưa xứ Huế bây giờ/Vẫn còn núi Ngự, bên bờ sông Hương” như một lời chào hỏi thân tình với một vị khách phương xa, trước khi ông kể về Huế, về cuộc đời ông, về ước mơ một lần ra Hà Nội bao năm qua mà đến giờ vẫn chưa thể thực hiện được…
Huế không dành cho người vội vã. Những điều tưởng như rất nhỏ, rất đời thường, rất ít người để ý ấy, lại là nơi Huế bộc lộ rõ nhất nhịp sống của mình. Từ những trải nghiệm đấy của bản thân, của nhiều người đã đến Huế, yêu Huế, Dao muốn gom góp và chắt lọc thành “100 điều nên thử khi đến Huế”, như một cách để những ai đến sau hiểu và yêu Huế nhiều hơn.
Những điều nên thử
Sinh năm 1978, Dao sống, làm việc ở Thành phố Hồ Chí Minh và Hà Nội có lẽ nhiều hơn là ở Huế của anh. Mới chỉ trở về được 8 năm sau thời gian học tại Thành phố Hồ Chí Minh, làm biên tập viên của tờ Tuổi trẻ, hoạt động trong lĩnh vực du lịch, rồi xuất bản sách tại Alphabooks, tình yêu anh dành cho thành phố trầm mặc này vẫn lớn hơn bất cứ đâu. Dao cho biết, cuộc trở về không còn là trách nhiệm của người con khi cha anh cần có anh ở bên cạnh mà anh cảm thấy mình cần đóng góp một điều gì đó cho Huế. Dao tham gia điều hành Câu lạc bộ Sách và Văn hóa Huế, cố vấn về giáo dục cho học sinh, sinh viên, tư vấn doanh nghiệp xây dựng bộ phận quản lý kinh doanh, song Dao vẫn muốn làm được nhiều hơn nữa.
Dao cho biết, dự án là sự tiếp nối, mở rộng của clip #daohoideptrai với mục đích kể chuyện Huế. Ý đồ của anh lúc đó là xây dựng một kênh TikTok về ngày hôm nay, ngày hôm sau đi những đâu ở Huế, rồi chuyện ăn gì, trải nghiệm gì…, do các bạn trẻ thực hiện. Tuy nhiên, Dao sớm nhận ra TikTok chỉ phù hợp giới trẻ, trong khi có người thích xem hình, thích đọc. Vì thế, anh lại cùng các bạn sinh viên lao vào dự án mới. Ở góc độ giáo dục mà anh rất quan tâm, việc thực hiện 100 điều nên thử khi đến Huế giúp các bạn trẻ học được các công cụ, kỹ năng để nâng cao trình độ. Bên cạnh đó, mỗi người sẽ học được cách quản lý thời gian, làm việc nhóm, lên kế hoạch…
Theo Dao, con số 100 chỉ mang tính tượng trưng vì những điều nên thử khi đến Huế còn có thể nhiều hơn thế và lý tưởng nhất là 365 như 365 ngày trong năm. Như slogan của Báo và Phát thanh, Truyền hình Huế, “Huế luôn luôn mới”, nghĩa là Huế luôn có điều gì đó mới mẻ để khám phá, không chỉ dừng ở các danh lam thắng cảnh mà còn ở ẩm thực, kiến trúc, trải nghiệm làng nghề… Thậm chí, có nhiều điều mà chính người Huế cũng chưa biết.
Để thực hiện, Dao nhờ những người từng đặt chân đến Huế liệt kê ra những điều mà theo họ là nên thử. Có những điều họ nêu ra mà ngay đến người Huế cũng bất ngờ. Ngược lại, có nhiều điều họ chưa được thử ở đây và vì thế, đấy là những điều họ, và những người sẽ đến Huế sau này, rất nên thử.
Sau đó, nhóm của Dao sẽ thống kê, phân loại theo từng lĩnh vực ẩm thực, du lịch, văn hóa… Họ làm theo hình thức một e-magazine, có link dẫn tới địa điểm để mọi người có thể theo dõi trên Facebook hoặc Instagram. Cùng lúc, họ dự định đưa ra những gợi ý về một tour trải nghiệm cho khách du lịch theo một ngày, hai ngày hay ba ngày.
Mặc dù mới bắt đầu dự án từ tháng 12/2025 nhưng Dao cho biết, danh sách 100 điều nên thử khi đến Huế về cơ bản đã đủ. Tuy nhiên, anh muốn biến những gạch đầu dòng đó thành mô tả cụ thể, có hình ảnh, có câu chuyện.
Về điều này, Dao chia sẻ thêm, cách quảng bá hình ảnh của bạn trẻ Hồ Ngọc Sơn cũng rất hay. Sinh năm 1992, Sơn đã quảng bá quán Bánh mì Ba Bự của mình bằng việc in tờ bản tin Ba Bự News có đánh số, giúp khách hàng trong lúc chờ đợi có thể đọc, tìm hiểu thêm thông tin về Huế, các địa điểm ăn uống, du lịch hay vui chơi. Sơn cho biết, đây là sự kết nối, hỗ trợ lẫn nhau của các hộ kinh doanh về mặt thông tin. Vì thế, ở dự án 100 điều nên thử khi đến Huế, Dao muốn mọi người có cách gợi ý của riêng mình, biến họ thành hướng dẫn viên du lịch địa phương.
Tham vọng có được một cuốn cẩm nang đầy đủ về Huế có lẽ vẫn còn ở phía trước. Nỗ lực của Dao và các cộng sự có thể giúp Huế trở thành một nơi không chỉ là nơi đến, nơi đi. Bởi chừng nào còn có người chịu kể Huế bằng ký ức và thương nhớ, thì cố đô vẫn còn nguyên lý do để người ta quay về.
