Thỏa thuận hạt nhân Iran: Nhiều tín hiệu tích cực

Triển vọng khôi phục thỏa thuận hạt nhân lịch sử mang tên Kế hoạch Hành động chung toàn diện (JCPOA) chứng kiến nhiều tín hiệu tích cực mới, nhất là từ phía Iran. Dù vậy, trong nỗ lực làm sống lại thỏa thuận lịch sử, thách thức được dự báo là không nhỏ, nhất là khi căng thẳng tại Trung Đông chưa hạ nhiệt và cục diện bầu cử Tổng thống Mỹ vẫn rất khó lường.
Các đại biểu tham dự vòng đàm phán về thỏa thuận hạt nhân Iran ở Vienna, Áo, ngày 3/12/2021. (Ảnh: THX/TTXVN)
Các đại biểu tham dự vòng đàm phán về thỏa thuận hạt nhân Iran ở Vienna, Áo, ngày 3/12/2021. (Ảnh: THX/TTXVN)

Khi quyết định lựa chọn ông Masoud Pezeshkian, một người theo chủ nghĩa cải cách vào ghế Tổng thống, người dân Iran mong đợi những giải pháp hữu hiệu để vực dậy nền kinh tế đất nước. Trong đó, được kỳ vọng hơn cả là cách tiếp cận mang lại nhiều lợi ích hơn từ nhà lãnh đạo Iran đối với thỏa thuận hạt nhân JCPOA. Thực tế, trong chiến dịch thuyết phục cử tri trước bầu cử, ông Pezeshkian nhiều lần nhấn mạnh quyết tâm theo đuổi các nỗ lực ngoại giao nhằm hồi sinh thỏa thuận hạt nhân, giúp tháo gỡ các biện pháp trừng phạt và mang lại động lực cần thiết cho nền kinh tế.

Để hiện thực hóa những cam kết tranh cử, tân Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian ngay lập tức “xắn tay vào việc”. Trước lễ nhậm chức cuối tháng 7 vừa qua, nhà lãnh đạo Iran điện đàm với Tổng thống Pháp Emmanuel Macron, trao đổi về việc khôi phục JCPOA. Tổng thống Pezeshkian cũng đề cử ông Abbas Araghchi, chuyên gia đàm phán hạt nhân có tiếng của Iran, vào ghế Bộ trưởng Ngoại giao nước này. Ngày 11/8 vừa qua, ông Pezeshkian cũng điện đàm với Chủ tịch Hội đồng châu Âu Charles Michel, nhấn mạnh duy trì lòng tin và bảo vệ lợi ích chung là cơ sở cho thỏa thuận.

Lập trường của Iran là rõ ràng. Tehran sẵn sàng nối lại các cuộc đàm phán hạt nhân trong khuôn khổ thỏa thuận, đồng thời nhấn mạnh, việc tất cả các bên thực hiện các cam kết đã đưa ra trước đó, kèm việc chấm dứt các lệnh trừng phạt đối với Tehran là nền tảng thuận lợi để thúc đẩy các cuộc đàm phán tiếp theo. Đáp lại thiện chí của Iran, Chủ tịch Hội đồng châu Âu Charles Michel bày tỏ mong muốn nối lại các cuộc đàm phán hạt nhân, đồng thời hy vọng, Liên minh châu Âu (EU) và Iran có thể tương tác hiệu quả hơn dựa trên quan điểm bảo vệ lợi ích chung và xóa bỏ các “bức tường” cản trở mở rộng hợp tác.

Iran ký thỏa thuận hạt nhân lịch sử JCPOA với nhóm cường quốc P5+1 (gồm Anh, Mỹ, Nga, Pháp, Trung Quốc và Đức) tháng 7/2015, theo đó Tehran nhất trí hạn chế chương trình hạt nhân của mình để đổi lấy việc dỡ bỏ các lệnh trừng phạt đối với quốc gia Trung Đông này. Tuy nhiên, tháng 5/2018, Mỹ dưới thời Tổng thống Donald Trump quyết định rút khỏi thỏa thuận này và tái áp đặt các biện pháp trừng phạt đơn phương chống Iran, khiến Tehran từ bỏ một số cam kết hạt nhân theo thỏa thuận. Nhờ nỗ lực của nhiều bên, các cuộc đàm phán về việc khôi phục JCPOA được khởi động vào tháng 4/2021 tại thủ đô Vienna của Áo. Trải qua nhiều vòng “nhấc lên, đặt xuống”, đàm phán vẫn chưa đạt đột phá như kỳ vọng.

Trong bối cảnh triển vọng hồi sinh JCPOA vẫn còn mong manh, ông Masoud Pezeshkian bắt đầu nhiệm kỳ Tổng thống Iran với nhiều quyết định mang tín hiệu tích cực, nhằm chứng tỏ sự ủng hộ đối với thỏa thuận hạt nhân lịch sử. Dù vậy, xung đột tại Trung Đông leo thang, cùng bối cảnh chính trị hiện nay tại Mỹ với cuộc bầu cử tổng thống khó đoán định, khiến các nỗ lực làm sống lại JCPOA vấp phải nhiều thách thức lớn.

Để vực dậy nền kinh tế trong nước vốn chịu ảnh hưởng nặng nề từ các lệnh trừng phạt nghiêm ngặt, Tehran nhấn mạnh giải pháp nối lại đàm phán với Mỹ. Tuy nhiên, theo giới quan sát, tình hình chính trị hiện nay ở Xứ Cờ hoa khiến khả năng Washington sớm trở lại đàm phán là không mấy lạc quan. Một mặt, chính quyền Tổng thống Mỹ Joe Biden còn nhiều vấn đề cần ưu tiên xử lý trong quan hệ với Trung Quốc và Nga. Mặt khác, bất kỳ cuộc đàm phán nào với Iran đều có thể gây tranh cãi nội bộ chính trường Mỹ khi mà cuộc đua vào Nhà trắng bước vào giai đoạn nước rút.

Tiến triển trong đàm phán về JCPOA khó có thể đạt được trước khi cuộc bầu cử Mỹ diễn ra tháng 11 tới đây. Một số kịch bản đã được đưa ra. Nếu đảng Dân chủ duy trì quyền lãnh đạo, một chính quyền tiềm năng của bà Kamala Harris được cho là có thể xem xét về triển vọng đàm phán với Tehran, thậm chí ngay trước lễ nhậm chức của tân Tổng thống. Ngược lại, kịch bản cựu Tổng thống Mỹ Donald Trump trở lại Nhà trắng có thể mang lại nhiều rủi ro hơn cho các cuộc đàm phán hạt nhân, khi ông Trump nhắc lại yêu cầu Iran nhượng bộ cho bất kỳ thỏa thuận mới nào khác.

Chưa kể, xung đột giữa Israel và phong trào Hamas kéo theo căng thẳng trong khu vực làm gia tăng “nhận thức tiêu cực” về Iran trong số các chính trị gia Mỹ. Là đồng minh thân cận nhất của Israel, Mỹ khó có thể theo đuổi các cuộc đàm phán với Iran trong khi tình hình bất ổn vẫn tiếp diễn trong khu vực. Trước đây, thành công của JCPOA bắt nguồn từ các cuộc đàm phán dài hạn trong giai đoạn khu vực tương đối bình lặng, hoàn toàn trái ngược với môi trường Trung Đông đầy biến động hiện nay.

Rõ ràng, để đạt mục đích liên quan đàm phán hạt nhân, chính quyền Tổng thống Masoud Pezeshkian đứng trước yêu cầu điều hướng để xử lý những vấn đề phức tạp một cách cẩn trọng, thậm chí hiệu chỉnh lại một số chiến lược, trong bối cảnh tương lai của JCPOA còn chịu ảnh hưởng từ kết quả bầu cử Tổng thống Mỹ và sự ổn định của khu vực Trung Đông.

Có thể bạn quan tâm

Cảnh đổ nát sau cuộc tấn công của Israel tại trại tị nạn Al-Shati, phía tây Gaza, ngày 9/5/2026. (Ảnh: THX/TTXVN)

Trở ngại cho lộ trình hòa bình tại Dải Gaza

Tiến trình đàm phán về tương lai Dải Gaza đạt bước tiến mới khi Israel và Phong trào Hồi giáo Hamas nhất trí về lộ trình giải giáp. Nếu trở thành hiện thực, đây sẽ được coi là “thỏa thuận lịch sử”, bởi bấy lâu nay vấn đề giải giáp Hamas luôn là trở ngại lớn trong các cuộc đàm phán.

Trụ sở Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) châu Phi tại Addis Ababa, Ethiopia. (Ảnh: Tân Hoa xã)

Bài toán khó về tiềm năng tự chủ

Ngân hàng Phát triển châu Phi (AfDB) vừa ký thỏa thuận hỗ trợ xây dựng cơ sở sản xuất vaccine mới tại Nam Phi. Dự án đánh dấu bước tiến mới nhất của Lục địa Đen trên hành trình giảm phụ thuộc vào nguồn vaccine nhập khẩu từ bên ngoài.

Thủ tướng Pháp Sebastien Lecornu. (Ảnh: THX/TTXVN)

Pháp và Maroc mở ra quỹ đạo phát triển mới

Thủ tướng Pháp Sebastien Lecornu vừa kết thúc tốt đẹp chuyến công du nước ngoài đầu tiên kể từ khi nhậm chức, với điểm đến là Maroc. Diễn ra trong bối cảnh hai nước đang nỗ lực hàn gắn mối quan hệ từng bị rạn nứt nghiêm trọng do bất đồng trong quá khứ, chuyến thăm góp phần mở ra quỹ đạo phát triển mới cho hợp tác song phương.

[Video] Tiêu điểm 18/7: Thay Thủ tướng sau 1 năm – Bước đi chiến lược của Tổng thống Ukraine V. Zelensky

[Video] Tiêu điểm 18/7: Thay Thủ tướng sau 1 năm – Bước đi chiến lược của Tổng thống Ukraine V. Zelensky

Chỉ sau một năm tại nhiệm, Thủ tướng Ukraine Yulia Svyrydenko bất ngờ rời ghế dù vẫn được Tổng thống Volodymyr Zelensky đánh giá hoàn thành tốt nhiệm vụ. Đằng sau quyết định tưởng như khó hiểu này không phải dấu hiệu của một cuộc khủng hoảng chính trị, mà có thể là bước đi chiến lược của chính quyền Kiev.

EU đang thúc đẩy các biện pháp tiết kiệm nhiên liệu. (Ảnh: TÂN HOA XÃ)

Phép thử nguồn cung năng lượng

Lượng dự trữ khí đốt của Liên minh châu Âu (EU) giảm xuống mức thấp kỷ lục trong bối cảnh nguồn cung gián đoạn và giá cả leo thang. Thực trạng này đang đe dọa làm đình trệ hoạt động sản xuất công nghiệp của EU.

Thủ tướng Canada Mark Carney. (Ảnh: TTXVN)

Tự chủ và kiên cường hơn

Nền kinh tế Canada vừa ghi nhận mức tăng trưởng thấp nhất trong năm cầm quyền đầu tiên của một thủ tướng, trong đó hai quý tăng trưởng âm liên tiếp - biểu hiện của suy thoái kỹ thuật, do bối cảnh bất ổn toàn cầu. Tuy nhiên, người dân vẫn ủng hộ mạnh mẽ cách tiếp cận của Thủ tướng Mark Carney trong quản lý kinh tế.

Nông dân thu hoạch vụ mùa ở Tanzania. (Ảnh: TÂN HOA XÃ)

Giải pháp tận gốc cho vấn đề mất an ninh lương thực

Các chính sách thương mại phù hợp cùng sự phối hợp quốc tế chặt chẽ sẽ đóng vai trò quyết định trong việc nâng cao khả năng chống chịu của thị trường lương thực toàn cầu trước các “cú sốc” ngày càng thường xuyên và nghiêm trọng. 

Ngoại trưởng Nga Sergey Lavrov. (Ảnh: Quang Vinh/TTXVN)

Quan hệ bình đẳng, cùng có lợi

Bộ trưởng Ngoại giao Nga Sergei Lavrov vừa thực hiện chuyến công du 4 nước châu Phi, gồm Ethiopia, Niger, Mozambique và Burundi, gửi đi thông điệp mạnh mẽ về việc Moskva tiếp tục hỗ trợ Lục địa Đen bảo đảm an ninh, phát triển kinh tế, tăng cường vị thế quốc tế.

Một tòa nhà bị hư hỏng tại quận Shevchenkivskyi ở Thủ đô Kiev, Ukraine ngày 21/7/2025. (Ảnh: THX/TTXVN)

Ngã rẽ nguy hiểm trong xung đột tại Ukraine

Cuộc xung đột tại Ukraine bước vào ngã rẽ mới đầy sóng gió, với những đòn tấn công của Nga và Ukraine với cường độ và quy mô lớn nhằm vào các mục tiêu chiến lược của nhau. Cùng với đó, khoảng trống ngoại giao giữa lúc xung đột leo thang đang gây lo ngại làm chậm nỗ lực tìm kiếm hòa bình.

Tổng thống Pháp Emmanuel Macron (bên phải) và Tổng thống lâm thời Syria Ahmed al-Sharaa trước cuộc gặp tại Cung điện Nhân Dân ở Syria. (Ảnh: TÂN HOA XÃ)

Pháp và Syria hướng đến giai đoạn hợp tác mới

Trong chuyến thăm được đánh giá là mang tính lịch sử đến Syria mới đây, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron tái khẳng định cam kết hỗ trợ Syria xây dựng lại đất nước sau xung đột. Bắc thêm nhịp cầu giúp Damascus tái thiết và hội nhập quốc tế sau nhiều năm bị cấm vận, điều Paris nhận lại cũng rất đáng giá.

Hội nghị thượng đỉnh về AI diễn ra tại Seoul, Hàn Quốc. (Ảnh: AISUMMIT.CO.KR)

Hàn Quốc kiên định mục tiêu trở thành cường quốc AI

Chính phủ Hàn Quốc vừa công bố các siêu dự án trị giá hàng nghìn tỷ USD với mục tiêu đưa Xứ sở Kim chi trở thành cường quốc trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI). Giữa làn sóng công nghệ thông tin bùng nổ mạnh mẽ, AI được xác định là “quân bài chiến lược” định hình tương lai phát triển của Hàn Quốc trong những thập niên tới.