Sở Công thương Thành phố Hồ Chí Minh vừa có báo cáo về thực trạng cụm công nghiệp trên địa bàn Thành phố. Theo đó, theo các Quyết định của Thủ tướng Chính phủ về phương án phát triển cụm công nghiệp thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, địa bàn Thành phố (cũ) có 7 cụm công nghiệp với tổng diện tích 420,75ha (Quyết định số 1711/QĐ-TTg ngày 31/12/2024 của Thủ tướng Chính phủ về phê duyệt Quy hoạch Thành phố Hồ Chí Minh thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050).
Còn địa bàn Bình Dương trước đây có 43 cụm công nghiệp với tổng diện tích khoảng 3.000ha (Quyết định số 790/QĐ-TTg ngày 03/5/2024 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Quy hoạch tỉnh Bình Dương thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050); tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu trước đây có 16 cụm công nghiệp, với tổng diện tích đất 547ha (Quyết định số 1629/QĐ-TTg ngày 16/12/2023 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Quy hoạch tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050).
Hiện nay, trên địa bàn thành phố Hồ Chí Minh mới đã thu hút được 25/66 cụm công nghiệp với tổng diện tích 1.215,17/3933,9ha, chiếm 30,89% tổng diện tích đất cụm công nghiệp theo quy hoạch. Trong đó, có 16 cụm công nghiệp đã có quyết định chủ trương đầu tư và quyết định thành lập (tỉnh Bình Dương trước đây có 5 cụm công nghiệp với tổng diện tích 235,37ha, và 2/5 cụm công nghiệp đã đi vào hoạt động; tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu trước đây có 11 cụm công nghiệp với tổng diện tích 367,82ha, và 6/11 cụm công nghiệp đã đi vào hoạt động).
Đáng chú ý, trong 11 cụm công nghiệp nói trên ở địa bàn tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu trước đây, có 5 cụm công nghiệp (tổng diện tích 155,32ha) do nhà nước làm chủ đầu tư, nhằm thu hút doanh nghiệp thứ cấp di dời các cơ sở gây ô nhiễm môi trường, và 2/5 cụm công nghiệp này đã đi vào hoạt động; còn 6/11 cụm công nghiệp còn lại do các doanh nghiệp ngoài nhà nước làm chủ đầu tư với tổng diện tích 212,5ha.
Trong thời gian tới, Sở Công thương Thành phố sẽ rà soát, cập nhật quy hoạch cụm công nghiệp cho phù hợp với không gian mới sau hợp nhất địa giới hành chính. Cụ thể, Sở Công thương sẽ chủ trì, phối hợp các sở, ngành có liên quan rà soát lại các cụm công nghiệp đã được quy hoạch trước đây để tham mưu điều chỉnh, cập nhật phù hợp với tình hình thực tế, nhằm phát huy hiệu quả sử dụng đất và định hướng phát triển công nghiệp sau hợp nhất. Cùng với đó, kiện toàn Hội đồng đánh giá lựa chọn chủ đầu tư xây dựng hạ tầng kỹ thuật cụm công nghiệp; Hội đồng sẽ tiến hành xét chọn các nhà đầu tư đã đề xuất đầu tư hạ tầng kỹ thuật cụm công nghiệp theo đúng quy định.
Bên cạnh đó, Sở Công thương Thành phố sẽ tập trung tháo gỡ khó khăn, hỗ trợ nhà đầu tư phát triển hạ tầng cụm công nghiệp. Cụ thể, hướng dẫn, đôn đốc các chủ đầu tư hạ tầng hoàn thiện hồ sơ còn thiếu; tiếp tục tổng hợp, phân loại và đề xuất giải pháp tháo gỡ khó khăn, vướng mắc của nhà đầu tư trong việc xây dựng, phương án đầu tư, khai thác và quản lý hạ tầng kỹ thuật đồng bộ, bảo đảm tiêu chuẩn kỹ thuật, môi trường và an toàn lao động. Đồng thời, phối hợp các chủ đầu tư triển khai, đề xuất cơ chế hỗ trợ về tài chính, thuế, quỹ đất sạch và ưu tiên kết nối hạ tầng giao thông, điện, nước, viễn thông cho các cụm công nghiệp có tiềm năng thu hút doanh nghiệp sản xuất công nghệ cao, công nghiệp hỗ trợ và công nghiệp theo hướng chuyển đổi xanh.
Được biết, Sở Công thương Thành phố đã có các buổi làm việc với các chuyên gia liên quan để tham khảo ý kiến về định hướng phát triển mô hình cụm công nghiệp trên địa bàn. Theo nhiều chuyên gia, với định hướng ưu tiên chuyển đổi xanh của Thành phố cũng như xu hướng phát triển công nghiệp sinh thái và công nghiệp theo tiêu chí ESG (Môi trường-Xã hội-Quản trị) trên thế giới…, các cụm công nghiệp ở Thành phố cũng không thể “đứng ngoài cuộc”. Vì vậy, trong giai đoạn tới, các cụm công nghiệp trên địa bàn Thành phố cần phải ưu tiên thu hút các dự án đầu tư sản xuất có trình độ công nghệ hiện đại, tiên tiến, tác động môi trường đến mức thấp nhất có thể. Với các cụm công nghiệp đã và đang hoạt động, các nhà máy sản xuất cần có sự điều chỉnh, áp dụng các giải pháp về công nghệ mới để giảm tối đa mức độ gây ô nhiễm môi trường; các dự án gây ô nhiễm môi trường do công nghệ lạc hậu sẽ phải đầu tư đổi mới công nghệ để khắc phục hoặc ngừng hoạt động.
Hiện Thành phố đã và đang triển khai chính sách hỗ trợ lãi suất vay vốn tín dụng để doanh nghiệp chuyển đổi xanh. Theo đó, Công ty Đầu tư Tài chính Nhà nước Thành phố (HFIC) có thể cho các doanh nghiệp 100% vốn trong nước vay tới 200 tỷ đồng/dự án với lãi suất 0% trong thời hạn 7 năm để thực hiện chuyển đổi xanh.
