Tháng Giêng về Triều Khúc xem màn hóa thân độc đáo bậc nhất Thủ đô

Diễn ra từ mùng 9 đến 12 tháng Giêng âm lịch, lễ hội làng Triều Khúc (Hà Nội) diễn ra trong không khí trang trọng, thu hút đông đảo nhân dân và du khách đến thưởng thức điệu múa “con đĩ đánh bồng”, một giá trị văn hóa dân gian tiêu biểu của vùng đất Thăng Long.

Làng Triều Khúc (nay thuộc phường Thanh Liệt, Hà Nội).
Làng Triều Khúc (nay thuộc phường Thanh Liệt, Hà Nội).

Cứ mỗi dịp tháng Giêng, khi những vạt nắng xuân còn vương trên mái đình cổ, làng Triều Khúc (nay thuộc phường Thanh Liệt, Hà Nội) lại bước vào những ngày hội lớn nhất trong năm.

Từ mùng 9 đến 12 âm lịch, người dân nơi đây tổ chức lễ hội truyền thống để tưởng nhớ công lao của Anh hùng dân tộc Phùng Hưng – người từng lãnh đạo nhân dân đứng lên chống ách đô hộ phương Bắc vào thế kỷ VIII. Không chỉ là hoạt động tín ngưỡng đầu năm, lễ hội còn là dịp cộng đồng tái hiện và gìn giữ những lớp trầm tích văn hóa của vùng đất Thăng Long xưa.

639835095-25919079791052323-8632136250401820734-n.jpg
Lễ hội truyền thống để tưởng nhớ công lao của Anh hùng dân tộc Phùng Hưng – người từng lãnh đạo nhân dân đứng lên chống ách đô hộ phương Bắc vào thế kỷ VIII.

Ngay từ sáng sớm, tiếng trống hội đã vang lên dồn dập khắp ngõ xóm. Đoàn rước kiệu uy nghiêm tiến về đình làng trong sự trang trọng của nghi lễ dâng hương. Cờ ngũ sắc bay phần phật trong gió xuân, những bộ trang phục truyền thống góp phần tạo nên khung cảnh vừa linh thiêng vừa rực rỡ sắc màu.

Nhưng điều khiến lễ hội Triều Khúc trở nên khác biệt so với nhiều lễ hội khác chính là màn trình diễn “con đĩ đánh bồng” - một điệu múa dân gian có một không hai ở Hà Nội.

Điều đặc biệt nằm ở chỗ, người biểu diễn lại là những chàng trai trong làng. Họ hóa trang thành nữ giới, mặc áo yếm, váy lĩnh, thắt lưng đào, đánh phấn, tô son, đầu đội khăn mỏ quạ và đeo trước ngực chiếc trống bồng nhỏ.

Theo truyền tích dân gian, điệu múa này ra đời khi nghĩa quân của Phùng Hưng đóng quân tại Triều Khúc. Để khích lệ tinh thần binh sĩ, ông cho quân giả gái múa hát tạo không khí vui tươi trước giờ xuất trận. Dần dần, tiết mục ấy trở thành nghi thức đặc trưng trong lễ hội làng, được lưu truyền qua nhiều thế hệ như một cách nhắc nhớ về hào khí chống ngoại xâm.

Tại sân đình, các chàng trai trong vai “con đĩ” biểu diễn theo tiết tấu trống bồng nhịp nhàng, động tác khi mềm mại, uyển chuyển, khi lại hóm hỉnh, tạo không khí sôi nổi cho ngày hội.

Những bước xoay người, chuyển hông và tiếng trống điểm nhịp dứt khoát thu hút sự chú ý của người xem, mang đến tiếng cười vui vẻ nhưng vẫn trong khuôn khổ lễ nghi truyền thống.

Sự kết hợp giữa hình thể nam giới và trang phục nữ tạo nên nét độc đáo riêng, góp phần làm nổi bật tinh thần gắn kết cộng đồng và giá trị biểu trưng của điệu múa dân gian này.

641208691-25919081404385495-2261045598868854745-n.jpg
Điệu múa “con đĩ đánh bồng” đã trở thành một phần ký ức và niềm tự hào của người dân trong làng.

Anh Minh Thông (người địa phương) cho biết, năm nào gia đình anh cũng tham dự lễ hội. Theo anh, điệu múa “con đĩ đánh bồng” đã trở thành một phần ký ức và niềm tự hào của người dân trong làng.

Ngoài tiết mục “con đĩ đánh bồng”, lễ hội Triều Khúc còn tổ chức nhiều hình thức sinh hoạt dân gian khác như múa lân, đi cà kheo, thi đấu vật và các làn điệu hát cổ truyền. Sự đa dạng của các hoạt động đã tạo nên một không gian văn hóa phong phú, đậm nét hội làng Bắc Bộ mỗi độ xuân về.

Trong bối cảnh Hà Nội phát triển mạnh mẽ theo hướng đô thị hiện đại, lễ hội Triều Khúc vẫn được duy trì với những giá trị truyền thống cốt lõi.

Các thế hệ thanh niên trong làng được tuyển chọn và tập luyện công phu để đảm nhận vai diễn theo đúng quy định về lễ nghi và chuẩn mực cộng đồng. Sự kế tiếp qua nhiều thế hệ đã góp phần bảo tồn điệu múa, hạn chế nguy cơ mai một theo thời gian.

Không chỉ là một sinh hoạt văn hóa đầu năm, lễ hội làng Triều Khúc còn thể hiện sức sống bền bỉ của di sản dân gian trong đời sống đương đại. Điệu múa “con đĩ đánh bồng” vì thế không chỉ có giá trị nghệ thuật mà còn hàm chứa ý nghĩa lịch sử, phản ánh tinh thần lạc quan và niềm tự hào của cộng đồng cư dân vùng ven đô Hà Nội.

Có thể bạn quan tâm

Phim tái hiện những hoạt động văn hóa truyền thống của người dân làng chài.

“Báu vật trời cho” – Văn hóa truyền thống vùng biển lên phim

Là một trong 4 phim ra mắt dịp Tết, “Báu vật trời cho” ít được truyền thông nhất, nhưng lại nhận về nhiều đánh giá tốt của khán giả. Điều đặc biệt nhất là phim đã khai thác hiệu quả những nét đẹp của văn hóa truyền thống vùng biển Nam Trung Bộ vào câu chuyện.

Ngày nay, Thượng Mã quyền vẫn được các võ sư, huấn luyện viên và võ sinh gìn giữ, luyện tập và truyền dạy như một phần tinh hoa của võ cổ truyền dân tộc.

Bính Ngọ nói chuyện Thượng Mã quyền

Trong hệ thống biểu tượng phương Đông, ngựa đại diện cho sức bền, tốc độ và lòng trung nghĩa. Năm Bính Ngọ vì thế thường được nhắc đến với sắc thái mạnh mẽ, sôi động. Hình tượng ấy đặt cạnh Thượng Mã quyền của võ cổ truyền Việt Nam tạo nên một mối giao hòa thú vị giữa văn hóa và võ học.

Đầu xuân nghe nghệ nhân trà kể chuyện

Đầu xuân nghe nghệ nhân trà kể chuyện

Cuối 2025, chị Nguyễn Thị Thắm được Hiệp hội Làng nghề Việt Nam công nhận danh hiệu “Nghệ nhân làng nghề” như một sự ghi nhận cho hành trình đồng hành và cống hiến với trà Việt gần 20 năm qua. Gặp chị những ngày đầu xuân Bính Ngọ, câu chuyện xoay quanh trà Việt và hành trình gắn bó với nghề của chị kéo dài không ngớt.

Công chúng trẻ khám phá hình tượng linh vật năm Bính Ngọ tại một triển lãm ở Không gian đi bộ hồ Hoàn Kiếm.

Ngựa trong nhịp sáng tạo mới

Trong văn hóa Việt Nam nói chung và dòng chảy mỹ thuật nói riêng, hình tượng con ngựa không chỉ là biểu trưng của sức mạnh, sự bền bỉ và ý chí vươn lên, mà còn trở thành chất liệu giàu khả năng sáng tạo. Dịp Xuân Bính Ngọ 2026, linh vật ngựa được thế hệ nghệ sĩ trẻ tái định nghĩa bằng ngôn ngữ nghệ thuật mới.

Du khách hành hương về Khu Di tích quốc gia đặc biệt Kim Liên, Nghệ An, dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ.

Đi trong sắc Xuân

Mỗi độ xuân về, đi dọc dải đất Bắc Trung Bộ, chúng ta dễ dàng cảm nhận không khí rộn ràng, ngân vang từ tiếng trống hội, câu dân ca, nhịp bước trẩy hội mùa xuân ở nơi giao thoa các trầm tích lịch sử, văn hóa, tín ngưỡng…

[Podcast] Xin chữ đầu xuân – Nét đẹp văn hóa của người Việt

[Podcast] Xin chữ đầu xuân – Nét đẹp văn hóa của người Việt

Trong những nét văn hóa truyền thống đầu xuân, tục xin chữ đã trở thành một biểu tượng đẹp, thể hiện tinh thần hiếu học, tôn trọng tri thức; đồng thời gửi gắm những ước vọng về một năm mới thuận hòa, may mắn và bình an của người Việt mỗi dịp tết đến xuân về.

Bình phong long mã, đình làng Kim Long do các nghệ nhân Huế tạo tác bằng kỹ thuật khảm sành sứ.

Theo dấu long mã ở Cố đô

Hiện diện bền bỉ trên bình phong, kiến trúc cung đình và không gian tín ngưỡng, long mã phản ánh chiều sâu thẩm mỹ, triết lý và quan niệm phong thủy của người Huế. Qua thời gian, biểu tượng ấy vẫn âm thầm tồn tại, như một lớp trầm tích trong ký ức Cố đô.

Nữ vận động viên Nguyễn Thị Ngọc thi đấu thăng hoa tại SEA Games 33 vừa qua. (Ảnh: HOÀNG MINH)

Những “tuổi Ngọ” giàu ý chí của thể thao Việt Nam

Trong quan niệm Á Đông, tuổi Ngọ gắn với sự bền bỉ, dẻo dai và tinh thần không ngừng tiến về phía trước. Trên các sân tập, sàn đấu của thể thao Việt Nam, nhiều vận động viên sinh năm Ngọ đã lặng lẽ mang theo phẩm chất ấy suốt hành trình thi đấu.

Sáng mùng 1, tiết trời Hà Nội hửng nắng nhẹ.

Ngày đầu tiên của năm mới Bính Ngọ: Bình yên trên phố, thành kính nơi linh thiêng, rộn ràng điểm đến du lịch

Ngày đầu tiên của năm mới Bính Ngọ diễn ra trong không khí an hòa ở nhiều địa phương. Từ Thủ đô Hà Nội nhẹ nhàng buổi sớm; đến Khu di tích lịch sử Đền Hùng (Phú Thọ) trang nghiêm ngay sau giao thừa; Đà Nẵng rộn ràng sắc xuân, mỗi điểm đến đều phản ánh nét đẹp văn hóa và niềm tin về một khởi đầu tốt lành.

Tiến sĩ Ngô Phương Lan: Đề cao giá trị của bản sắc dân tộc

Tiến sĩ Ngô Phương Lan: Đề cao giá trị của bản sắc dân tộc

Nói về những điểm mới của Nghị quyết 80 về phát triển văn hóa, Tiến sĩ Ngô Phương Lan, Phó Trưởng Tiểu ban Lý luận, phê bình văn học, nghệ thuật, Hội đồng Lý luận Trung ương cho rằng, một trong những điều bà tâm đắc nhất là Nghị quyết đã nhấn mạnh và đề cao giá trị của bản sắc dân tộc.

Nhà văn Bùi Anh Tấn: Nỗi sợ lớn nhất với nhà văn là không viết được

Nhà văn Bùi Anh Tấn: Nỗi sợ lớn nhất với nhà văn là không viết được

Chúng tôi gặp ông một chiều cuối năm tại trụ sở Liên hiệp các Hội Văn học nghệ thuật Thành phố Hồ Chí Minh. Ông đang ngồi suy tư bên những “con chữ” mà ông đã dày công theo đuổi nhiều năm qua – một cuốn tiểu thuyết về lịch sử Việt Nam hàng trăm năm trước. “Rất khó, nhưng khó mấy cũng làm”, ông cười.

Nghệ thuật biểu diễn: Từ “quảng trường cảm xúc” đến công nghiệp văn hóa

Nghệ thuật biểu diễn: Từ “quảng trường cảm xúc” đến công nghiệp văn hóa

Năm 2025 được nhìn nhận là giai đoạn chuyển động mạnh mẽ của đời sống nghệ thuật biểu diễn nước ta. Trong dòng chảy chuyển đổi số và hội nhập quốc tế sâu rộng, lĩnh vực này ghi nhận những bước tiến rõ rệt cả về quy mô tổ chức, công nghệ dàn dựng, sức tiêu thụ thị trường lẫn độ lan tỏa trên không gian mạng.

[Podcast] Vì sao người Việt đầu năm mua muối, cuối năm mua vôi?

[Podcast] Vì sao người Việt đầu năm mua muối, cuối năm mua vôi?

Câu thành ngữ “Đầu năm mua muối, cuối năm mua vôi” không chỉ phản ánh một tập quán dân gian quen thuộc, mà còn hàm chứa những triết lý sâu sắc về tiết kiệm, gìn giữ nghĩa tình và làm mới cuộc sống. Qua đó, người Việt gửi gắm khát vọng hướng tới một năm mới hài hòa, đủ đầy và viên mãn.

Xem phim Việt giữa lòng Paris

Xem phim Việt giữa lòng Paris

Nền nghệ thuật thứ 7 không những phát triển mà nó còn trở thành một hoạt động văn hóa mang tính nhân loại. Minh chứng nhỏ cho sự phát triển đó chính là buổi mở màn tuần lễ phim Việt Nam tại Paris trong tiếng vỗ tay của hơn 2.700 khán giả tại rạp Le Grand Rex.

"Nhâm Nhi Tết Bính Ngọ" của Nhà xuất bản Kim Đồng.

Những phong vị sách Tết

Năm nay, các nhà xuất bản, đơn vị phát hành cho ra rất nhiều ấn phẩm Tết phong phú, dành cho các đối tượng độc giả đa dạng, nhiều lứa tuổi.

Cận cảnh những quả quất cảnh Tử Liên tròn, to đều và mọng. (Ảnh: HNV)

[Ảnh] Hoa Tết Thủ đô khoe sắc Xuân

Những ngày cận Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, nhất là kể từ ngày 23 tháng Chạp trở lại đây, làng hoa, chợ hoa tại Hà Nội hối hả, tất bật hơn bao giờ hết, phục vụ một mùa Tết mới cho đông đảo người dân Thủ đô nói riêng và nhân dân cả nước nói chung.