Ngựa trong nhịp sáng tạo mới

Trong văn hóa Việt Nam nói chung và dòng chảy mỹ thuật nói riêng, hình tượng con ngựa không chỉ là biểu trưng của sức mạnh, sự bền bỉ và ý chí vươn lên, mà còn trở thành chất liệu giàu khả năng sáng tạo. Dịp Xuân Bính Ngọ 2026, linh vật ngựa được thế hệ nghệ sĩ trẻ tái định nghĩa bằng ngôn ngữ nghệ thuật mới.

Công chúng trẻ khám phá hình tượng linh vật năm Bính Ngọ tại một triển lãm ở Không gian đi bộ hồ Hoàn Kiếm.
Công chúng trẻ khám phá hình tượng linh vật năm Bính Ngọ tại một triển lãm ở Không gian đi bộ hồ Hoàn Kiếm.

Tại triển lãm “Mã hóa” do nhóm nghệ sĩ 39Concept thực hiện tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam (Hà Nội), tác phẩm “Bạch Mã Hồng Mai” của họa sĩ Vương Linh (sinh năm 1988) được nhiều người xem chú ý. Lấy cảm hứng từ ngựa chín hồng mao trong văn hóa dân gian, tác giả lựa chọn một hướng đi khác với lối thể hiện quen thuộc, gắn ngựa với tốc độ hay sức mạnh chinh phục. Nữ họa sĩ chia sẻ: “Năm nay, sẽ có nhiều họa sĩ vẽ ngựa. Đây là hình tượng dễ phát triển với những chuyển động mạnh mẽ như “mã đáo thành công” hay “ngựa phi nước đại”, nhưng tôi không muốn đi theo số đông”.

Theo họa sĩ Vương Linh, hình ảnh chú ngựa nằm tĩnh tại trong cỏ cây hoa lá có thể giúp con người tìm thấy cảm giác thư thái, cân bằng giữa cuộc sống nhiều áp lực. Từ góc nhìn ấy, “thịnh vượng” không chỉ là tiến về phía trước, mà còn là khả năng dừng lại, tích lũy nội lực, lắng nghe chính mình.

Ở một hướng tiếp cận khác, khu trưng bày “Ngựa về phố” ở Văn Miếu-Quốc Tử Giám (Hà Nội) khẳng định sức sống của chất liệu truyền thống qua các tác phẩm ngựa sơn mài của họa sĩ Lê Huy (sinh năm 1984) và nhóm Lamphong Studio. Những chú ngựa thủ công sử dụng năm mầu trong ngũ hành, hoa văn mây đao lửa đặc trưng của mỹ thuật Việt Nam, mang đến vẻ đẹp vừa cổ điển vừa đương đại. Tạo hình ngựa đầy đặn, hiên ngang, dáng thong dong, viên mãn. Ngựa không phi nước đại, mà vững bước tiến về phía trước, gợi cảm giác tự tin, làm chủ vận mệnh. Điểm nhấn đặc biệt là trên lưng ngựa gắn con diều “cung trăng đuổi phượng” bằng đồng thau.

Ở Thành phố Hồ Chí Minh, triển lãm “Ngựa ngựa đầu năm” của các sinh viên và cựu sinh viên Khoa Mỹ thuật công nghiệp, Trường đại học Tôn Đức Thắng lại tựa như một phiên chợ Tết thu nhỏ, nơi mỗi sản phẩm là một lời chúc năm mới được thể hiện bằng ngôn ngữ tạo hình riêng. Ngựa làm bằng gỗ, gốm, đất sét, sơn mài, nhựa, kim tuyến hay vải thổ cẩm... với những sắc thái khác nhau, từ mộc mạc đến hiện đại, từ dễ thương đến độc lạ. Các sản phẩm được thiết kế với tính ứng dụng như trang trí nội thất hoặc phụ kiện cá nhân, quà tặng...

Bên cạnh đó, nếu các triển lãm trực tiếp cho thấy chiều sâu chất liệu và kỹ thuật, thì không gian trực tuyến lại mở ra biên độ sáng tạo rộng lớn cho các họa sĩ, nghệ sĩ đồ họa trẻ. Cuộc thi “Vẽ con ngựa” do diễn đàn Vietnam Local Artist Group tổ chức vừa vinh danh 36 tác phẩm xuất sắc nhất trong số 570 tác phẩm dự thi. Đây là hoạt động thường niên từ năm 2019 của cộng đồng họa sĩ vẽ minh họa lớn nhất trong nước, nhằm khuyến khích sáng tạo và gây quỹ từ thiện. Những bức họa được tuyển chọn sẽ trở thành lịch, bao lì xì, sản phẩm lưu niệm... toàn bộ lợi nhuận được dùng để hỗ trợ trẻ em có hoàn cảnh khó khăn.

Năm nay, nhiều nghệ sĩ trẻ khai thác ngựa từ các tên phố Hà Nội như Hàng Mã, Mã Mây, Kim Mã, gắn với tích xưa nhưng được thể hiện bằng phong cách trẻ trung, gần gũi. Đáng chú ý, dù hình thức bắt mắt nhưng bản sắc Việt Nam vẫn được các tác giả chú trọng tôn vinh qua mầu sắc hay các chi tiết vùng miền, như :“Bính Ngọ tường vân” của tác giả Trần Công Đức; “Quê ngoại có một di sản” của Nguyễn Ngọc Thành,: hay “Về quê ăn Tết Bính Ngọ” của Nguyễn Thanh Vân và Nguyễn Duy Khương...

Qua các cách tiếp cận đa dạng, các họa sĩ đương đại đang chuyển dịch rõ nét từ mô phỏng sang “thổi hồn”. Hình tượng ngựa được biến tấu, gửi gắm khát khao tự do sáng tạo, bứt phá và hành trình nhận thức của con người trước thế giới không ngừng chuyển động. Từ triển lãm trực tiếp đến không gian số, từ chất liệu xưa đến thiết kế ứng dụng thời nay, ngựa đã và đang bền bỉ kể câu chuyện thời đại, góp phần chuyển tải các giá trị văn hóa Việt Nam đến công chúng theo cách gần gũi, mới mẻ hơn.

Có thể bạn quan tâm

Ngày nay, Thượng Mã quyền vẫn được các võ sư, huấn luyện viên và võ sinh gìn giữ, luyện tập và truyền dạy như một phần tinh hoa của võ cổ truyền dân tộc.

Bính Ngọ nói chuyện Thượng Mã quyền

Trong hệ thống biểu tượng phương Đông, ngựa đại diện cho sức bền, tốc độ và lòng trung nghĩa. Năm Bính Ngọ vì thế thường được nhắc đến với sắc thái mạnh mẽ, sôi động. Hình tượng ấy đặt cạnh Thượng Mã quyền của võ cổ truyền Việt Nam tạo nên một mối giao hòa thú vị giữa văn hóa và võ học.

Đầu xuân nghe nghệ nhân trà kể chuyện

Đầu xuân nghe nghệ nhân trà kể chuyện

Cuối 2025, chị Nguyễn Thị Thắm được Hiệp hội Làng nghề Việt Nam công nhận danh hiệu “Nghệ nhân làng nghề” như một sự ghi nhận cho hành trình đồng hành và cống hiến với trà Việt gần 20 năm qua. Gặp chị những ngày đầu xuân Bính Ngọ, câu chuyện xoay quanh trà Việt và hành trình gắn bó với nghề của chị kéo dài không ngớt.

Du khách hành hương về Khu Di tích quốc gia đặc biệt Kim Liên, Nghệ An, dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ.

Đi trong sắc Xuân

Mỗi độ xuân về, đi dọc dải đất Bắc Trung Bộ, chúng ta dễ dàng cảm nhận không khí rộn ràng, ngân vang từ tiếng trống hội, câu dân ca, nhịp bước trẩy hội mùa xuân ở nơi giao thoa các trầm tích lịch sử, văn hóa, tín ngưỡng…

[Podcast] Xin chữ đầu xuân – Nét đẹp văn hóa của người Việt

[Podcast] Xin chữ đầu xuân – Nét đẹp văn hóa của người Việt

Trong những nét văn hóa truyền thống đầu xuân, tục xin chữ đã trở thành một biểu tượng đẹp, thể hiện tinh thần hiếu học, tôn trọng tri thức; đồng thời gửi gắm những ước vọng về một năm mới thuận hòa, may mắn và bình an của người Việt mỗi dịp tết đến xuân về.

Bình phong long mã, đình làng Kim Long do các nghệ nhân Huế tạo tác bằng kỹ thuật khảm sành sứ.

Theo dấu long mã ở Cố đô

Hiện diện bền bỉ trên bình phong, kiến trúc cung đình và không gian tín ngưỡng, long mã phản ánh chiều sâu thẩm mỹ, triết lý và quan niệm phong thủy của người Huế. Qua thời gian, biểu tượng ấy vẫn âm thầm tồn tại, như một lớp trầm tích trong ký ức Cố đô.

Nữ vận động viên Nguyễn Thị Ngọc thi đấu thăng hoa tại SEA Games 33 vừa qua. (Ảnh: HOÀNG MINH)

Những “tuổi Ngọ” giàu ý chí của thể thao Việt Nam

Trong quan niệm Á Đông, tuổi Ngọ gắn với sự bền bỉ, dẻo dai và tinh thần không ngừng tiến về phía trước. Trên các sân tập, sàn đấu của thể thao Việt Nam, nhiều vận động viên sinh năm Ngọ đã lặng lẽ mang theo phẩm chất ấy suốt hành trình thi đấu.

Sáng mùng 1, tiết trời Hà Nội hửng nắng nhẹ.

Ngày đầu tiên của năm mới Bính Ngọ: Bình yên trên phố, thành kính nơi linh thiêng, rộn ràng điểm đến du lịch

Ngày đầu tiên của năm mới Bính Ngọ diễn ra trong không khí an hòa ở nhiều địa phương. Từ Thủ đô Hà Nội nhẹ nhàng buổi sớm; đến Khu di tích lịch sử Đền Hùng (Phú Thọ) trang nghiêm ngay sau giao thừa; Đà Nẵng rộn ràng sắc xuân, mỗi điểm đến đều phản ánh nét đẹp văn hóa và niềm tin về một khởi đầu tốt lành.

Tiến sĩ Ngô Phương Lan: Đề cao giá trị của bản sắc dân tộc

Tiến sĩ Ngô Phương Lan: Đề cao giá trị của bản sắc dân tộc

Nói về những điểm mới của Nghị quyết 80 về phát triển văn hóa, Tiến sĩ Ngô Phương Lan, Phó Trưởng Tiểu ban Lý luận, phê bình văn học, nghệ thuật, Hội đồng Lý luận Trung ương cho rằng, một trong những điều bà tâm đắc nhất là Nghị quyết đã nhấn mạnh và đề cao giá trị của bản sắc dân tộc.

Nhà văn Bùi Anh Tấn: Nỗi sợ lớn nhất với nhà văn là không viết được

Nhà văn Bùi Anh Tấn: Nỗi sợ lớn nhất với nhà văn là không viết được

Chúng tôi gặp ông một chiều cuối năm tại trụ sở Liên hiệp các Hội Văn học nghệ thuật Thành phố Hồ Chí Minh. Ông đang ngồi suy tư bên những “con chữ” mà ông đã dày công theo đuổi nhiều năm qua – một cuốn tiểu thuyết về lịch sử Việt Nam hàng trăm năm trước. “Rất khó, nhưng khó mấy cũng làm”, ông cười.

Nghệ thuật biểu diễn: Từ “quảng trường cảm xúc” đến công nghiệp văn hóa

Nghệ thuật biểu diễn: Từ “quảng trường cảm xúc” đến công nghiệp văn hóa

Năm 2025 được nhìn nhận là giai đoạn chuyển động mạnh mẽ của đời sống nghệ thuật biểu diễn nước ta. Trong dòng chảy chuyển đổi số và hội nhập quốc tế sâu rộng, lĩnh vực này ghi nhận những bước tiến rõ rệt cả về quy mô tổ chức, công nghệ dàn dựng, sức tiêu thụ thị trường lẫn độ lan tỏa trên không gian mạng.

[Podcast] Vì sao người Việt đầu năm mua muối, cuối năm mua vôi?

[Podcast] Vì sao người Việt đầu năm mua muối, cuối năm mua vôi?

Câu thành ngữ “Đầu năm mua muối, cuối năm mua vôi” không chỉ phản ánh một tập quán dân gian quen thuộc, mà còn hàm chứa những triết lý sâu sắc về tiết kiệm, gìn giữ nghĩa tình và làm mới cuộc sống. Qua đó, người Việt gửi gắm khát vọng hướng tới một năm mới hài hòa, đủ đầy và viên mãn.

Xem phim Việt giữa lòng Paris

Xem phim Việt giữa lòng Paris

Nền nghệ thuật thứ 7 không những phát triển mà nó còn trở thành một hoạt động văn hóa mang tính nhân loại. Minh chứng nhỏ cho sự phát triển đó chính là buổi mở màn tuần lễ phim Việt Nam tại Paris trong tiếng vỗ tay của hơn 2.700 khán giả tại rạp Le Grand Rex.

"Nhâm Nhi Tết Bính Ngọ" của Nhà xuất bản Kim Đồng.

Những phong vị sách Tết

Năm nay, các nhà xuất bản, đơn vị phát hành cho ra rất nhiều ấn phẩm Tết phong phú, dành cho các đối tượng độc giả đa dạng, nhiều lứa tuổi.

Cận cảnh những quả quất cảnh Tử Liên tròn, to đều và mọng. (Ảnh: HNV)

[Ảnh] Hoa Tết Thủ đô khoe sắc Xuân

Những ngày cận Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, nhất là kể từ ngày 23 tháng Chạp trở lại đây, làng hoa, chợ hoa tại Hà Nội hối hả, tất bật hơn bao giờ hết, phục vụ một mùa Tết mới cho đông đảo người dân Thủ đô nói riêng và nhân dân cả nước nói chung.

[Podcast] Năm Ngọ nói chuyện ngựa

[Podcast] Năm Ngọ nói chuyện ngựa

Trong tâm thức người Việt, con ngựa không chỉ là phương tiện, mà là biểu tượng của sự trung thành, bền bỉ và niềm tin vào ngày trở về thắng lợi. Podcast hôm nay sẽ đưa quý vị đi dọc dấu vó ngựa ngàn năm để hiểu hơn về  những quan niệm và nét văn hóa đặc sắc của cha ông.

Một hành trình ba sắc thái

Một hành trình ba sắc thái

Mỗi độ cuối năm, phương Nam lại vào mùa đẹp nhất. Không vội vã, không ồn ào, miền tây bước vào xuân bằng nhịp điệu mềm mại như phù sa, tròn đầy như trái cây miệt vườn và rực rỡ như sắc hoa ngoài bãi bồi.