Sách thiếu nhi: Đưa độc giả nhí về với văn hóa truyền thống
Tết với những phong tục truyền thống, Tết các vùng miền, Tết đoàn viên gia đình… là những chủ đề thường thấy nhất trong các ấn phẩm Tết dành cho bạn đọc nhỏ tuổi năm nay. Những đơn vị xuất bản quen thuộc trong mảng sách này là Kim Đồng, Đinh Tị, Nhã Nam…
Năm nay, Kim Đồng giới thiệu một chùm sách gồm nhiều thể loại: sách tương tác, sách tranh, tuyển tập thơ văn, sáng tác văn học…
Bộ sách tương tác gồm 2 cuốn “Gói bánh chưng nào!”, “Bày mứt Tết nào!” dành cho trẻ từ 2 tuổi trở lên, với việc kết hợp vừa học vừa chơi, vừa đọc sách vừa chơi trò “gói bánh chưng”, làm hộp mứt Tết với phong cách ẩm thực 3 miền.
Với những bạn nhỏ ưa tìm hiểu, khám phá, thì Tết ở các vùng miền khác nhau luôn là một điều thú vị. Bộ sách tranh “Tết tuổi thơ” gồm 5 cuốn: “Tết ở thị trấn biển”, “Tết ngoài đảo xa”, “Tết ở cù lao xanh”, “Tết ở Chợ Lớn” và “Bà ngoại trên mây” dẫn bạn đọc nhỏ tuổi đến với những cái Tết ở khắp các vùng miền cả nước, từ biển, đảo, cho đến thành phố, nông thôn... Ở mỗi nơi, bé được trải nghiệm những phong tục tập quán, sản vật vào dịp Tết khác nhau.
Cũng là những trải nghiệm Tết vùng miền, “Kho báu mùa xuân” của tác giả Bảo Bình (Nhã Nam) dẫn dắt các em nhỏ đến với cái Tết ở các vùng miền khác nhau của Tổ quốc, từ vùng núi phía bắc, đến Tây Nguyên, và miền Tây Nam Bộ. Ở mỗi nơi, bạn đọc nhỏ tuổi lại được cùng với bé An và mèo Na, hai nhân vật chính, thưởng thức những sản vật, cảnh đẹp cũng như trải nghiệm những phong tục tập quán độc đáo của người dân. Sau những chuyến đi “ngắm Tết”, bé Na cũng cho bạn đọc nhỏ tuổi nhận thấy, cái Tết ấm áp nhất là cái Tết đoàn viên cùng gia đình, nơi niềm vui sum họp lớn hơn bất kỳ niềm vui nào.
Khám phá Tết vùng miền còn có chùm thơ độc đáo trong tập thơ “Tết Trường Sa quê em” của nhà thơ Lữ Mai. “Tết Trường Sa quê em” kể chuyện Tết ngoài đảo qua góc nhìn của nhân vật trung tâm là cô bé Hạt Dưa 6 tuổi, một “công dân nhỏ” sinh ra và lớn lên giữa biển đảo Trường Sa. Qua giọng kể hồn nhiên, trong trẻo của Hạt Dưa, cuốn sách mở ra trước mắt trẻ em đất liền ngày Tết nơi đầu sóng ngọn gió, vừa thân quen vừa mới lạ, vừa giản dị vừa thiêng liêng.
Các bài thơ trong tập sách lần lượt dẫn dắt người đọc qua những hình ảnh quen thuộc nhưng mang dáng hình của biển đảo: Gói bánh chưng giữa gió biển mặn mòi; Hoa đào say sóng rung rinh nơi cầu cảng; Mâm ngũ quả khác với đất liền, có cả “trái thật, trái giả”; Cây nêu kỳ lạ vươn cao trong nắng gió Trường Sa; Đèn chờ năm mới thắp sáng từ tháng Chạp; Tàu xuân mang quà Tết từ đất liền ra đảo; Cờ Tổ quốc mùa xuân đỏ thắm trên nền trời xanh; Cỗ Tết bên thềm sóng, nơi con người, biển cả cùng sum vầy mà không thôi khắc khoải nhớ người đi xa…
Sách cũng khơi gợi lòng biết ơn đối với những người lính nơi đầu sóng đảo xa, qua hình ảnh họ trực gác bên thềm sóng, đón giao thừa xa nhà, giữ đảo trong mùa xuân, hòa mình với nhân dân. Vẻ đẹp giản dị ấy giúp trẻ nhỏ cảm nhận được giá trị của bình yên, từ đó hình thành sự trân trọng, biết ơn.
Một trong những tập sách được Kim Đồng xuất bản đều đặn hằng năm vào dịp Tết được bạn đọc đón đợi nhất là “Nhâm Nhi Tết”. “Nhâm Nhi Tết” là tuyển tập thơ văn của nhiều tác giả tên tuổi, có chỗ đứng trong làng văn. “Nhâm Nhi Tết Bính Ngọ” gồm 21 sáng tác Thơ-Văn-Nhạc-Họa chủ đề Xuân và Tết.
“Nhâm Nhi Tết Bính Ngọ” dẫn dắt bạn đọc vào những câu chuyện ấm áp, cùng phong vị Tết truyền thống qua truyện ngắn, truyện tranh của các tác giả Cao Nguyệt Nguyên, Mộc A, Nguyễn Dương Quỳnh, thơ Xuân Quỳnh, Bùi Minh Huệ, Lê Minh Quốc…
“Nhâm Nhi Tết” là tuyển tập thơ văn của nhiều tác giả tên tuổi, có chỗ đứng trong làng văn, gồm 21 sáng tác Thơ-Văn-Nhạc-Họa chủ đề Xuân và Tết.
“Nhâm Nhi Tết Bính Ngọ” cũng đưa bạn đọc nhí đi các vùng đất, khám phá di sản các miền qua “Đặc sắc bao điệu múa ngựa dọc miền đất nước” (Phạm Ngọc Tuân), “Độc đáo tranh dân gian Bắc Bộ” (Nguyễn Thị Thu Hòa), “Kị sĩ chân đất ở Bắc Hà” (Mỹ Hạnh), hay những câu chuyện lịch sử như “Lam Sơn thần mã” (Thành Châu), “Ngày xưa có một thần đồng” (Lê Vân)…
“Nhâm Nhi Tết” là một truyền thống của Nhà xuất bản Kim Đồng vào mỗi mùa Tết về, không chỉ là một cuốn sách để đọc, mà còn là món quà tinh thần độc đáo và nhiều màu sắc văn hóa để mọi người dành tặng cho nhau mỗi dịp xuân về.
Sách Tết cho người trưởng thành: Những nốt nhạc xuân
Nhắc đến dòng sách Tết cho người lớn, không thể không nhắc đến Sách Tết của Đông A Books.
Cũng như “Nhâm Nhi Tết” của Kim Đồng, Sách Tết của Đông A đã được đơn vị xuất bản này miệt mài thực hiện từ năm 2019 đến nay, với những màu sắc, phong vị phong phú mỗi năm.
Sách Tết Bính Ngọ 2026 gồm 5 phần do nhà văn Hồ Anh Thái tuyển chọn: “Khúc dạo đầu của mùa xuân”, “Văn”, “Thơ”, “Nhạc”, “Họa”, như một dòng chảy cảm xúc liền mạch.
Ở phần mở đầu, bạn đọc sẽ gặp lại không khí Tết qua những tác phẩm như “Rồi lại xuân” của Nguyễn Tường Bách, “Ấm cúng bữa cơm gia đình Việt” của Nguyễn Thị Minh Thái, hay “Ba người khăn đóng áo dài trong kháng chiến” của Xuân Phượng… Phần mở đầu khép lại bằng những mảnh ký ức xuân dung dị, đủ để người đọc chậm lại trước khi bước vào các tầng cảm xúc sâu hơn.
Phần “Văn” quy tụ nhiều cây bút đã định hình phong cách suốt nhiều năm. Người đọc gặp lại Ma Văn Kháng trong “Thầm thì hoa nở”, Nguyễn Thị Thu Huệ với “Quay lại những ngày xưa”, hay Hồ Anh Thái qua “Người sưu tầm danh thiếp”… – mỗi truyện ngắn là một lát cắt đời sống giàu chiêm nghiệm. Bên cạnh đó, “Ba tháng nữa là lại lập xuân” của cây bút trẻ Võ Đăng Khoa mang đến một điểm nhấn mới mẻ...
Phần “Thơ” là không gian của nhịp điệu và dư âm, nơi mùa xuân ngân lên qua những vần thơ của Cao Xuân Sơn, Quỳnh Hoa, Phạm Thị Ngọc Liên… khi dịu dàng, rạng rỡ, lúc trầm lắng, da diết, khát vọng. Tiếp theo là những thanh âm trong trẻo của mảng thơ thiếu nhi, với các tác giả Phạm Anh Xuân, Dương Huy, Hồ Huy Sơn, Trương Quang Thứ, mang đến sắc xuân hồn nhiên, tươi vui. Phần Thơ khép lại bằng âm hưởng quen mà mới từ “Xuân về” của Nguyễn Bính – được soi chiếu qua bài bình “Một vòng tròn cảm xúc” của Võ Anh Minh, như một nhịp nối tinh tế giữa thơ xuân kinh điển và cảm xúc đương đại.
Ở phần “Nhạc”, mùa xuân vang lên qua những ca khúc quen thuộc. Bạn đọc gặp “Dịu dàng sắc xuân” của Nguyễn Nam, “Đi về nhà” của Hứa Kim Tuyền và Xuân Ty, hay nhịp tình tứ trong “Lời tỏ tình của mùa xuân” của Thanh Tùng; kèm các bài bình nhạc của Nguyễn Thị Minh Châu. Các bài viết về nhạc góp thêm một tầng cảm xúc rất riêng cho không gian Tết.
Phần “Họa” năm nay giới thiệu họa sĩ tuổi Ngọ Nguyễn Thanh Bình qua bài viết của Nguyễn Lệ Chi. Họa sĩ chia sẻ: “Tôi không coi công việc mình làm là gì quá cao siêu, chỉ coi như môn ‘tô màu’. Cần kiên nhẫn để tô cho đẹp”.
Cũng như mọi năm, từng câu văn câu thơ được dệt nên bằng mảng màu, đường nét bởi minh họa của nhiều họa sĩ: Đặng Xuân Hòa, Hoàng Phượng Vỹ, Đào Hải Phong, Lê Trí Dũng, Ngô Xuân Khôi, Phạm Công Tâm, Tạ Huy Long, Kim Duẩn, Đặng Hồng Quân, Tất Sỹ, Quyên Thái. Các họa sĩ đã tạo nên một “mùa xuân bằng hình”, nơi tranh không chỉ minh họa cho chữ, mà tự cất tiếng kể câu chuyện của riêng mình.
Không mang tên Sách Tết nhưng "Viết & Đọc Mùa Mới 2026" (Nhà xuất bản Hội Nhà văn) lại mang đậm nét màu sắc của một ấn phẩm Tết.
"Viết & Đọc Mùa Mới 2026" quy tụ các tác giả trải dài nhiều thế hệ, nhiều lĩnh vực sáng tạo, trong đó có những tên tuổi lớn trong lịch sử văn hóa-nghệ thuật Việt Nam, như: Nguyễn Ái Quốc, Nguyễn Tuân, Văn Cao, Bùi Xuân Phái, Trịnh Công Sơn, Nguyễn Tư Nghiêm, bên cạnh các cây bút văn xuôi, thơ ca đương đại có ảnh hưởng sâu rộng, như: Nguyễn Huy Thiệp, Tạ Duy Anh, Nguyễn Xuân Khánh, Mai Thảo…
Ấn phẩm cũng ghi dấu sự tham gia của đông đảo nhà văn, nhà thơ, nhà phê bình, họa sĩ, nhiếp ảnh gia uy tín: Nguyễn Quang Thiều, Trần Đăng Khoa, Phạm Tiến Duật, Y Phương, Phạm Quang Long, Nguyễn Đăng Điệp, Thành Chương, Đặng Xuân Hòa, Dương Minh Long… cùng nhiều tác giả trong và ngoài nước.
"Viết & Đọc Mùa Mới 2026" còn được chăm chút kỹ lưỡng từ nội dung đến hình thức khi được in màu toàn bộ. Đây cũng là nỗ lực của Nhà xuất bản Hội Nhà văn khi duy trì một món ăn tinh thần đều đặn, đặc biệt là vào những dịp năm mới.
Dạo qua những ấn phẩm Tết năm nay, có thể thấy ngoài tinh thần chung là hướng độc giả đến với nguồn cội, với truyền thống, các đơn vị xuất bản còn tìm tòi, sáng tạo để đem đến những góc nhìn mới cho sách Tết, để sách Tết không chỉ là món quà đẹp, là những giai phẩm đầu năm, mà còn là món ăn tinh thần độc đáo không thể thiếu đối với những người yêu sách vào mỗi dịp xuân về.
