Thách thức cho khu vực Tây Phi

Các chính quyền quân sự ở Burkina Faso, Mali và Niger đã đặt bút ký “hiệp ước thành lập liên bang”, gây gia tăng lo ngại về tình trạng tách biệt của liên minh khỏi phần còn lại của khối Tây Phi. Diễn biến mới làm phức tạp thêm tình hình vốn đã rất khó khăn trong khu vực.
Người đứng đầu chính quyền quân sự Niger (giữa), Mali (trái) và Burkina Faso tại lễ ký hiệp ước thành lập Liên minh các quốc gia Sahel (AES), ở Niamey, ngày 6/7/2024. (Ảnh: Getty Images/TTXVN)
Người đứng đầu chính quyền quân sự Niger (giữa), Mali (trái) và Burkina Faso tại lễ ký hiệp ước thành lập Liên minh các quốc gia Sahel (AES), ở Niamey, ngày 6/7/2024. (Ảnh: Getty Images/TTXVN)

Tháng 7 vừa qua, tại cuộc họp thượng đỉnh đầu tiên của Liên minh các quốc gia Sahel (AES) diễn ra ở thủ đô Niamey của Niger, các chính quyền quân sự của Burkina Faso, Mali và Niger đã đặt bút ký một “hiệp ước thành lập liên bang” với nhiều mục tiêu, trong đó có tăng cường các nỗ lực đối phó thách thức chung. Sự kiện được chính Niger nhấn mạnh đã đặt nền móng cho một “liên bang ba nước khu vực Sahel”.

Tại cuộc họp thượng đỉnh của AES, người đứng đầu chính quyền quân sự Niger, Tướng Abdourahamane Tiani kêu gọi biến liên minh thành tổ chức thay thế bất kỳ nhóm khu vực nào, bằng cách xây dựng một cộng đồng các dân tộc có chủ quyền, tránh xa sự kiểm soát của các “thế lực nước ngoài”. Thông báo từ cuộc họp cho biết, AES trở thành một “liên bang” với khoảng 72 triệu dân.

Ra đời tháng 9/2023, AES gồm Mali, Burkina Faso và Niger, ba nước đều do quân đội nắm quyền sau các cuộc đảo chính từ năm 2020 đến năm 2023 và đang “đau đầu” đối phó bạo lực thánh chiến, nhất là ở khu vực được gọi là “ba biên giới”. Khi xây dựng liên minh, chính quyền ba nước đã mau chóng thiết lập cấu trúc phòng thủ chung và cam kết hỗ trợ lẫn nhau.

Ban đầu được giới thiệu như một “liên minh phòng vệ”, AES nhanh chóng trở thành một “công cụ chiến lược”, với nhiều quyết định khiến giới chức Cộng đồng Kinh tế các quốc gia Tây Phi (ECOWAS) lo ngại. Burkina Faso, Mali và Niger nhiều lần tuyên bố rút khỏi ECOWAS, với lý do “cảm thấy thất vọng khi nhận thấy rằng ECOWAS đã đi chệch khỏi lý tưởng của những nhà sáng lập và không hỗ trợ được nhiều trong cuộc chiến chống khủng bố và bất ổn”.

Được thành lập năm 1975, ECOWAS tập hợp các đại diện Tây Phi, hướng đến tăng cường hội nhập, phát triển kinh tế khu vực. Những năm gần đây, khối gặp khó khăn khi cố gắng đảo ngược làn sóng đảo chính quân sự trong khu vực, trong đó có Mali, Burkina Faso và Niger. Khi mà nỗ lực kéo ba nước trở lại hội nhập khu vực còn chưa mang lại kết quả, ECOWAS lại phải đón nhận thêm tin Mali, Burkina Faso và Niger đặt bút ký “hiệp ước thành lập liên bang”, làm gia tăng lo ngại về sự tách biệt liên minh khỏi Tây Phi.

Trước đó, quan hệ giữa AES và ECOWAS đã xấu đi đáng kể kể từ cuộc đảo chính ngày 26/7/2023, đưa Tướng Tiani lên nắm quyền tại Niger. ECOWAS không chỉ áp đặt các lệnh trừng phạt kinh tế nghiêm ngặt đối với Niger, mà còn đe dọa can thiệp quân sự để phục chức cho tổng thống bị lật đổ. Dù các lệnh trừng phạt được dỡ bỏ hồi tháng 2 năm nay, quan hệ giữa hai khối dường như vẫn đóng băng.

Giới quan sát lo ngại việc Mali, Burkina Faso và Niger thành lập “liên bang” và rời khỏi ECOWAS đe dọa Khu vực thương mại tự do lục địa châu Phi, ảnh hưởng việc thúc đẩy thương mại nội khối và nỗ lực nâng cao vị thế thương mại của lục địa này trên thị trường toàn cầu. Ngay lập tức, ECOWAS phải tổ chức hội nghị thượng đỉnh bất thường tại Nigeria, bày tỏ lo ngại về tình hình bất ổn và kêu gọi ba nước nhanh chóng trở lại chế độ dân chủ.

ECOWAS đánh giá quyền tự do đi lại và thị trường chung 400 triệu dân đang bị đe dọa khi Burkina Faso, Mali và Niger rời khỏi ECOWAS. Những nguy cơ ảnh hưởng hoạt động, thậm chí tác động xấu đến sự tồn tại của ECOWAS không chỉ cản trở quyền tự do đi lại và định cư của người dân, mà còn khiến tình trạng bất ổn trong khu vực thêm nghiêm trọng.

Dẫu rằng chính quyền ba nước AES nhấn mạnh việc “thành lập liên bang” giúp tăng cường các kế hoạch hỗ trợ lẫn nhau và xây dựng chiến lược phòng thủ chung, cũng như cam kết giải quyết hiệu quả các thách thức an ninh, nhất là bạo lực, thì việc Burkina Faso, Mali và Niger rời ECOWAS cũng được coi là đòn giáng mạnh vào hợp tác an ninh, nhất là đối với lĩnh vực chia sẻ thông tin tình báo và tham gia cuộc chiến chống khủng bố trong khu vực.

Chưa kể, lập trường thống nhất của Burkina Faso, Mali và Niger tách biệt khỏi khu vực được cho là thách thức ảnh hưởng truyền thống của ECOWAS và các đồng minh bên ngoài, trong đó có Pháp.

Có thể bạn quan tâm

Một góc đường phố Thủ đô Jakarta của Indonesia. (Ảnh: TTXVN)

Bước chuyển hướng chiến lược của Indonesia

Tuyên bố mới đây của Bộ trưởng Thương mại Indonesia Budi Santoso về việc nước này và Brazil đang thúc đẩy đề xuất xây dựng Thỏa thuận Thương mại ưu đãi (PTA) giữa Indonesia và Khối Thị trường chung Nam Mỹ (Mercosur) đánh dấu bước chuyển hướng chiến lược đáng chú ý trong chính sách ngoại giao kinh tế của Jakarta.

Ông Abelardo de la Espriella phát biểu nhậm chức ngày 7/8. (Ảnh: Trang X chính thức của ông Abelardo De La Espriella)

Nhiệm kỳ nhiều thách thức

Chính trị gia cánh hữu Abelardo de la Espriella đã tuyên thệ nhậm chức Tổng thống Colombia hôm 7/8, đánh dấu diễn biến mang tính bước ngoặt trên chính trường quốc gia Nam Mỹ. Chính quyền mới của Colombia được nhận định sẽ gặp không ít trở ngại trên hành trình xây dựng đất nước đoàn kết và ổn định về an ninh.

(Ảnh minh họa: Tân hoa xã)

Mỹ và châu Âu xúc tiến điều chỉnh mối quan hệ theo hướng san sẻ trách nhiệm

Sau hàng loạt cảnh báo về việc điều chỉnh “chiếc ô an ninh”, Mỹ chính thức xúc tiến rà soát hiện diện quân sự tại châu Âu. Bước đi này vừa phản ánh thay đổi về ưu tiên chiến lược của Washington, vừa mở ra một giai đoạn mới cho NATO, khi Mỹ và châu Âu chuyển sang mối quan hệ đối tác thực chất và san sẻ trách nhiệm.

Chiến dịch Serengeti 2.0 thu giữ thiết bị tội phạm mạng. (Ảnh: INTERPOL)

Mặt trận an ninh mới ở châu Phi

Tổ chức Cảnh sát hình sự quốc tế (Interpol) vừa công bố Báo cáo đánh giá mối đe dọa an ninh mạng châu Phi năm 2026 cho thấy, có tới 55% các vụ tấn công mạng tại châu Phi có sự “tiếp tay” của AI.

Người dân tưởng niệm các nạn nhân vụ ném bom nguyên tử tại Công viên Tưởng niệm Hòa bình Hiroshima, thành phố Hiroshima (Nhật Bản) ngày 6/8/2024. (Ảnh: THX)

Tiếp nối nỗ lực kiến tạo hòa bình

Vào những ngày đầu tháng 8 cách đây hơn 80 năm, hai quả bom nguyên tử dội xuống thành phố Hiroshima và Nagasaki của Nhật Bản, cướp đi sinh mạng của hàng chục nghìn người dân vô tội, để lại những vết thương hằn sâu lên nhiều thế hệ tại Nhật Bản.

Tổng thống Mỹ Donald Trump. (Ảnh: THX/TTXVN)

Lại thêm cơ hội đàm phán giữa Mỹ và Iran

Tổng thống Mỹ Donald Trump thông báo hoãn cuộc tấn công “cực mạnh” với “mức độ quân sự khủng khiếp” nhằm vào Iran để tạo điều kiện cho các cuộc đàm phán với Tehran. Đây được cho là động thái cần thiết nhằm tránh cho khu vực này bị cuốn vào vòng xoáy xung đột mới tàn khốc.

Cảnh đổ nát sau cuộc tấn công của Israel tại trại tị nạn Al-Shati, phía tây Gaza, ngày 9/5/2026. (Ảnh: THX/TTXVN)

Trở ngại cho lộ trình hòa bình tại Dải Gaza

Tiến trình đàm phán về tương lai Dải Gaza đạt bước tiến mới khi Israel và Phong trào Hồi giáo Hamas nhất trí về lộ trình giải giáp. Nếu trở thành hiện thực, đây sẽ được coi là “thỏa thuận lịch sử”, bởi bấy lâu nay vấn đề giải giáp Hamas luôn là trở ngại lớn trong các cuộc đàm phán.

Trụ sở Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) châu Phi tại Addis Ababa, Ethiopia. (Ảnh: Tân Hoa xã)

Bài toán khó về tiềm năng tự chủ

Ngân hàng Phát triển châu Phi (AfDB) vừa ký thỏa thuận hỗ trợ xây dựng cơ sở sản xuất vaccine mới tại Nam Phi. Dự án đánh dấu bước tiến mới nhất của Lục địa Đen trên hành trình giảm phụ thuộc vào nguồn vaccine nhập khẩu từ bên ngoài.

Thủ tướng Pháp Sebastien Lecornu. (Ảnh: THX/TTXVN)

Pháp và Maroc mở ra quỹ đạo phát triển mới

Thủ tướng Pháp Sebastien Lecornu vừa kết thúc tốt đẹp chuyến công du nước ngoài đầu tiên kể từ khi nhậm chức, với điểm đến là Maroc. Diễn ra trong bối cảnh hai nước đang nỗ lực hàn gắn mối quan hệ từng bị rạn nứt nghiêm trọng do bất đồng trong quá khứ, chuyến thăm góp phần mở ra quỹ đạo phát triển mới cho hợp tác song phương.

[Video] Tiêu điểm 18/7: Thay Thủ tướng sau 1 năm – Bước đi chiến lược của Tổng thống Ukraine V. Zelensky

[Video] Tiêu điểm 18/7: Thay Thủ tướng sau 1 năm – Bước đi chiến lược của Tổng thống Ukraine V. Zelensky

Chỉ sau một năm tại nhiệm, Thủ tướng Ukraine Yulia Svyrydenko bất ngờ rời ghế dù vẫn được Tổng thống Volodymyr Zelensky đánh giá hoàn thành tốt nhiệm vụ. Đằng sau quyết định tưởng như khó hiểu này không phải dấu hiệu của một cuộc khủng hoảng chính trị, mà có thể là bước đi chiến lược của chính quyền Kiev.

EU đang thúc đẩy các biện pháp tiết kiệm nhiên liệu. (Ảnh: TÂN HOA XÃ)

Phép thử nguồn cung năng lượng

Lượng dự trữ khí đốt của Liên minh châu Âu (EU) giảm xuống mức thấp kỷ lục trong bối cảnh nguồn cung gián đoạn và giá cả leo thang. Thực trạng này đang đe dọa làm đình trệ hoạt động sản xuất công nghiệp của EU.

Thủ tướng Canada Mark Carney. (Ảnh: TTXVN)

Tự chủ và kiên cường hơn

Nền kinh tế Canada vừa ghi nhận mức tăng trưởng thấp nhất trong năm cầm quyền đầu tiên của một thủ tướng, trong đó hai quý tăng trưởng âm liên tiếp - biểu hiện của suy thoái kỹ thuật, do bối cảnh bất ổn toàn cầu. Tuy nhiên, người dân vẫn ủng hộ mạnh mẽ cách tiếp cận của Thủ tướng Mark Carney trong quản lý kinh tế.

Nông dân thu hoạch vụ mùa ở Tanzania. (Ảnh: TÂN HOA XÃ)

Giải pháp tận gốc cho vấn đề mất an ninh lương thực

Các chính sách thương mại phù hợp cùng sự phối hợp quốc tế chặt chẽ sẽ đóng vai trò quyết định trong việc nâng cao khả năng chống chịu của thị trường lương thực toàn cầu trước các “cú sốc” ngày càng thường xuyên và nghiêm trọng.