Tạo nguồn lực cho doanh nghiệp đổi mới sáng tạo

Một rào cản đối với sự phát triển của doanh nghiệp là “điểm nghẽn” về thể chế, chính sách. Kịp thời bãi bỏ những quy định lỗi thời, tạo hành lang pháp lý thông thoáng giúp doanh nghiệp nắm bắt cơ hội, bứt phá trong nền kinh tế số là nhiệm vụ quan trọng trong giai đoạn hiện nay.
Gỡ rào cản về thể chế, chính sách sẽ giúp doanh nghiệp bứt phá trong nền kinh tế số. (Ảnh: THÚY QUỲNH)
Gỡ rào cản về thể chế, chính sách sẽ giúp doanh nghiệp bứt phá trong nền kinh tế số. (Ảnh: THÚY QUỲNH)

Rào cản về thể chế, chính sách

Theo một số chuyên gia, hệ thống pháp luật hiện hành của chúng ta chưa đồng bộ, thống nhất, dẫn đến nhiều cơ chế ưu đãi, khuyến khích chưa phát huy đầy đủ tác dụng. Các quy định về đầu tư, tài chính cho khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo còn bất cập, chưa phù hợp với đặc thù hoạt động công nghệ cao.

Chẳng hạn, pháp luật quy định doanh nghiệp được trích lập quỹ phát triển khoa học công nghệ từ lợi nhuận, nhưng thủ tục sử dụng quỹ này còn phức tạp, chưa hấp dẫn doanh nghiệp mạnh dạn đầu tư vào nghiên cứu và phát triển (R&D).

Ngoài ra, khi tiếp cận các chương trình hỗ trợ nghiên cứu, đổi mới sáng tạo của Nhà nước, doanh nghiệp thường gặp trở ngại về thủ tục hành chính, mất nhiều thời gian và cơ hội thị trường. Việc sử dụng quỹ phát triển khoa học công nghệ của doanh nghiệp cũng chưa linh hoạt do quy định rườm rà…

Theo ông Vũ Thế Phiệt, Chủ tịch Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam, Chính phủ đang dự thảo nghị định về tháo gỡ các quỹ đầu tư phát triển, quỹ khoa học công nghệ, trong đó có vấn đề 3% lợi nhuận trước thuế. Doanh nghiệp hy vọng nghị định này sớm ra đời để tạo tiền đề cho tăng trưởng doanh thu, lợi nhuận của các doanh nghiệp thời gian tới.

Các chuyên gia cũng cho rằng, vẫn thiếu quy định hoặc cơ chế thử nghiệm (sandbox) để doanh nghiệp mạnh dạn triển khai ý tưởng mới. Một số quy định tại Luật Đấu thầu, Luật Đầu tư chưa rõ ràng, vẫn còn rào cản về pháp lý trong thủ tục đầu tư, đấu thầu…

Chia sẻ về vấn đề này, Tiến sĩ Trần Văn Khải, đại biểu Quốc hội, Ủy viên hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội cho biết: Luật Đấu thầu, Luật Đầu tư đã có quy định cụ thể, rõ ràng về các thủ tục đầu tư, đấu thầu… Tuy nhiên, trong quá trình thực hiện doanh nghiệp mất nhiều thời gian.

Ngoài ra, các yêu cầu về năng lực tài chính và kinh nghiệm trong các quy định đấu thầu cũng có thể là rào cản cho doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Ông Nguyễn Anh Tuấn, Tổng Giám đốc Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) cho biết, dù mong muốn hợp tác với các “ông lớn” công nghệ như Viettel, VNPT, FPT để thực hiện chuyển đổi số, song EVN đang vướng mắc bởi những quy định chưa rõ ràng trong Luật Đấu thầu và Luật Đầu tư.

Đưa thể chế thành lợi thế cạnh tranh

Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị khẳng định phải “khẩn trương, quyết liệt hoàn thiện thể chế; xóa bỏ mọi tư tưởng, quan niệm, rào cản đang cản trở sự phát triển; đưa thể chế thành một lợi thế cạnh tranh” trong phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo. Trên tinh thần đó, Quốc hội đã nhanh chóng thông qua Nghị quyết 193/2025/ QH15 để thí điểm các cơ chế, chính sách đặc biệt hiện thực hóa chủ trương đột phá ngay trong năm 2025.

Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị khẳng định phải “khẩn trương, quyết liệt hoàn thiện thể chế; xóa bỏ mọi tư tưởng, quan niệm, rào cản đang cản trở sự phát triển; đưa thể chế thành một lợi thế cạnh tranh” trong phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo. Trên tinh thần đó, Quốc hội đã nhanh chóng thông qua Nghị quyết 193/2025/ QH15 để thí điểm các cơ chế, chính sách đặc biệt hiện thực hóa chủ trương đột phá ngay trong năm 2025.

Tiến sĩ Trần Văn Khải cho rằng, cần hoàn thiện khung pháp luật, chính sách một cách toàn diện và kịp thời. Đây là giải pháp mang tính nền tảng.

Nhà nước cần sớm rà soát, sửa đổi và bổ sung đồng bộ các luật và quy định liên quan đến khoa học công nghệ, đầu tư, tài chính như Luật Khoa học và Công nghệ, Luật Công nghệ cao, Luật Đầu tư, Luật Đấu thầu, Luật Thuế… Mục tiêu là tháo gỡ ngay những điểm nghẽn, rào cản, giải phóng mọi nguồn lực cho đổi mới sáng tạo.

Ông cũng đề xuất, cần mạnh dạn áp dụng cơ chế thử nghiệm và chấp nhận rủi ro trong quản lý khoa học công nghệ; tăng cường vai trò của doanh nghiệp và cộng đồng trong việc thực thi chính sách. Các doanh nghiệp công nghệ cần nâng cao năng lực quản trị, minh bạch và sáng tạo hơn, để xứng đáng nhận được sự tin tưởng, trao quyền từ Nhà nước.

Sự phối hợp chặt chẽ giữa “ba nhà” - Nhà nước, nhà khoa học, nhà doanh nghiệp-theo tinh thần Nghị quyết 57 sẽ kiến tạo hệ sinh thái đổi mới sáng tạo thuận lợi, trong đó doanh nghiệp là trung tâm đổi mới và được hỗ trợ tối đa bởi thể chế.

Theo Thứ trưởng Khoa học và Công nghệ Lê Xuân Định, doanh nghiệp muốn phát triển phải luôn luôn cải thiện năng suất lao động, muốn đột phá được phải có đổi mới sáng tạo. Các chủ trương này sẽ được thể chế hóa trong các dự án luật mà hiện nay Chính phủ đang chỉ đạo Bộ Khoa học và Công nghệ cùng các bộ, ngành sửa đổi toàn diện.

Thứ trưởng cho rằng, Nghị quyết số 193 của Quốc hội đã khẳng định điều chỉnh lại thuế cho doanh nghiệp và cá nhân hoạt động khoa học công nghệ, các khoản tài trợ của doanh nghiệp cho nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ và đổi mới sáng tạo; khoản chi cho khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo được tính vào các khoản chi được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế cho doanh nghiệp.

Có thể bạn quan tâm

[Infographic] Xu hướng vi phạm và các phương thức, thủ đoạn mới trong lĩnh vực sở hữu trí tuệ

[Infographic] Xu hướng vi phạm và các phương thức, thủ đoạn mới trong lĩnh vực sở hữu trí tuệ

Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, các hành vi vi phạm quyền sở hữu trí tuệ đang có xu hướng gia tăng với nhiều phương thức, thủ đoạn ngày càng tinh vi, gây nhiều khó khăn cho công tác phát hiện, xử lý và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng cũng như môi trường cạnh tranh lành mạnh.

Lãnh đạo Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam cùng các nhà khoa học Liên bang Nga khảo sát, thu thập dữ liệu nghiên cứu về Biển Đông. (Ảnh: HIẾU LIÊN)

Tạo dữ liệu DNA, thúc đẩy công nghệ sinh học biển

Trong bối cảnh nhiều quốc gia đang đầu tư mạnh mẽ vào các cơ sở dữ liệu sinh học biển và nguồn gene bản địa, việc hình thành cơ sở dữ liệu DNA cho sinh vật biển Việt Nam là bước đi quan trọng nhằm nâng cao năng lực nghiên cứu khoa học cơ bản, đồng thời tạo nền tảng cho hướng nghiên cứu liên ngành.

[Video] Còn khoảng 34 triệu thuê bao chưa xác nhận chính chủ

[Video] Còn khoảng 34 triệu thuê bao chưa xác nhận chính chủ

Theo Bộ Khoa học và Công nghệ, việc triển khai Thông tư 08/2026 hướng dẫn việc xác thực thông tin thuê bao di động mặt đất trong tháng 4 vừa qua đã phát hiện có gần 900.000 thuê bao không chính chủ, 60 triệu thuê bao đã xác nhận sử dụng chính chủ và còn khoảng 34 triệu thuê bao vẫn chưa xác nhận.

Công tác dự báo và cảnh báo sớm chính là “tuyến phòng thủ” đầu tiên, giữ vai trò quyết định trong bảo vệ tính mạng người dân và tài sản. (Ảnh: TRỌNG TÙNG)

Rút ngắn thời gian phản ứng với thiên tai

Việc cảnh báo thiên tai sẽ chỉ thật sự hiệu quả khi thông tin nguy hiểm đến đúng người, đúng nơi và đúng thời điểm. Các mô hình tháp báo lũ thông minh và mạng quan trắc tự động đang giúp việc đưa dữ liệu về ngập lụt tới cộng đồng nhanh hơn, rút ngắn thời gian phản ứng của người dân khi thiên tai xảy ra.

Đào tạo an ninh mạng tại CyRadar giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực phòng thủ.

Tăng năng lực phòng vệ của doanh nghiệp

Chuyển đổi số đang mở ra nhiều cơ hội tăng trưởng cho doanh nghiệp Việt Nam nhưng cũng kéo theo những rủi ro an ninh mạng phức tạp. Khi dữ liệu trở thành tài sản chiến lược, khả năng bảo vệ hệ thống và thông tin không còn là vấn đề kỹ thuật mà trở thành năng lực phòng vệ quan trọng đối với mỗi doanh nghiệp.

Hoạt động nghiên cứu tại Phòng Thí nghiệm trọng điểm Công nghệ Lọc, Hóa dầu (Viện Hóa học công nghiệp Việt Nam).

Đầu tư hạ tầng nghiên cứu cho công nghệ chiến lược

Phát triển hệ thống phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia là một trong những giải pháp để hiện thực hóa mục tiêu đột phá về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo theo Nghị quyết 57-NQ/TW. Thực trạng lạc hậu về công nghệ đặt ra yêu cầu cấp thiết phải tổ chức lại hạ tầng nghiên cứu theo hướng tập trung, đồng bộ và hiệu quả.

Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao Công an thành phố Đà Nẵng đấu tranh tội phạm trên không gian mạng. (Ảnh: Công Vinh)

Nâng cao ý thức làm chủ, bảo vệ không gian mạng

Tại Hội nghị Trung ương 2 khóa XIV, Tổng Bí thư Tô Lâm tiếp tục khẳng định chủ trương của Đảng về bảo đảm quốc phòng, an ninh, đối ngoại, hội nhập quốc tế trong giai đoạn mới, khi nhấn mạnh yêu cầu: Tự chủ chiến lược, có năng lực kiểm soát rủi ro, có thể chế vững, có trật tự xã hội ổn định, có sự hội nhập quốc tế sâu rộng...

UAV được thử nghiệm phun thuốc cho cây cà-phê tại xã Mường Ảng, tỉnh Điện Biên.

Cơ chế sandbox đã sang giai đoạn triển khai thực tế

Bộ Khoa học và Công nghệ cho biết, bên cạnh chuẩn bị cấp phép mô hình thử nghiệm có kiểm soát đầu tiên về phát triển kinh tế tầm thấp, ứng dụng phương tiện bay không người lái (UAV) tại tỉnh Điện Biên, một số địa phương, doanh nghiệp cũng bày tỏ quan tâm đến việc triển khai thử nghiệm mô hình sandbox.

Định vị vị thế Việt Nam trên bản đồ sở hữu trí tuệ toàn cầu

Định vị vị thế Việt Nam trên bản đồ sở hữu trí tuệ toàn cầu

Trong tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế, sở hữu trí tuệ ngày càng khẳng định vai trò là một trụ cột quan trọng của nền kinh tế tri thức. Những năm qua, Việt Nam đã chủ động hoàn thiện thể chế, từng bước xây dựng hệ thống sở hữu trí tuệ tương thích với chuẩn mực quốc tế và đạt được nhiều kết quả tích cực.