Tạo hành lang pháp lý cho xử lý nợ xấu

Hiện tại, hầu hết các doanh nghiệp đã công bố báo cáo tài chính quý IV và kết quả kinh doanh cả năm 2024. Đồng thời, các doanh nghiệp cũng tích cực chuẩn bị công bố báo cáo tài chính kiểm toán năm 2024. Ngành ngân hàng nổi bật không chỉ nhờ vào lợi nhuận cao mà còn qua các chỉ số quan trọng, như chất lượng tài sản, biến động nhân sự… và nợ xấu.

Nợ có khả năng mất vốn tăng mạnh

Theo báo cáo tài chính của 27 ngân hàng đã công bố, tính đến cuối năm 2024, tổng nợ xấu đã tăng 17%, tương đương 32.621 tỷ đồng, nâng tổng nợ xấu toàn ngành lên 227.103 tỷ đồng. Dù mức này thấp hơn so với đỉnh của quý III/2024, nhưng sự gia tăng nợ nhóm 5 (nợ có khả năng mất vốn) vẫn là vấn đề đáng lo ngại.

Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV) có tổng dư nợ cho vay khách hàng hơn 2,05 triệu tỷ đồng, tăng 15,7% so với đầu năm. Dư nợ ngắn hạn chiếm gần 65% tổng dư nợ. Tuy nhiên, chất lượng tín dụng của ngân hàng này đang có dấu hiệu đáng lo ngại khi tổng nợ xấu (nhóm 3, 4, 5) tăng 29,8%, đạt hơn 29.000 tỷ đồng, làm tỷ lệ nợ xấu tăng từ 1,25% lên 1,41%.

Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam (VietinBank) ghi nhận tỷ lệ nợ nhóm 5 tăng 49%, đạt 13.741 tỷ đồng, trong khi Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam (Vietcombank) ghi nhận 10.229 tỷ đồng, tăng 30% so với đầu năm.

Trong nhóm ngân hàng tư nhân, Techcombank và ABBank có tỷ lệ nợ nhóm 5 tăng mạnh nhất, lần lượt là 136,9% và 103% so với đầu năm. Cụ thể, nợ nhóm 5 của Techcombank tăng từ 1.380 tỷ đồng lên 3.269 tỷ đồng, trong khi cho vay hoạt động kinh doanh bất động sản chiếm tỷ trọng cao nhất tại ngân hàng này, gần 31% tổng dư nợ tín dụng.

Tại ABBank, nợ nhóm 5 tăng từ 1.035 tỷ đồng lên 2.107 tỷ đồng, chiếm tới 57% tổng nợ xấu của ngân hàng. Ngoài ra, một số ngân hàng có tỷ lệ nợ nhóm 5 tăng cao gồm: Saigonbank (72,41%), Bac A Bank (73,4%), ACB (74%), Sacombank (81,36%), KLB (82%)... Theo báo cáo của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN), tính đến ngày 31/12/2024, nợ xấu nội bảng của các ngân hàng thương mại đã đạt hơn 733.904 tỷ đồng, tăng 3,4% so với cuối năm 2023.

Báo cáo của NHNN cũng chỉ ra, một số ngân hàng có tỷ lệ nợ xấu nội bảng vượt 3%, bao gồm MBV (7,18%), GPBank (15,87%), VCBNeo (43,76%), Vikki bank (46,1%), NCB (16,69%) và SCB (98,50%). Trong đó, 4 ngân hàng MBV, GPBank, VCBNeo và DongA Bank vừa được chuyển giao bắt buộc, trong khi SCB hiện đang trong diện kiểm soát đặc biệt.

Trước tình hình này, ông Phạm Toàn Vượng, Tổng Giám đốc Agribank, cho biết mặc dù ngân hàng đã thực hiện nhiều biện pháp mạnh mẽ để xử lý và thu hồi nợ xấu, nhưng nợ xấu vẫn tiếp tục tăng lên do khó khăn chung của ngành, đặc biệt là ảnh hưởng từ cơn bão số 3.

Điều này khiến mục tiêu giảm tỷ lệ nợ xấu và nợ tiềm ẩn xuống dưới 3% của Agribank gặp rất nhiều khó khăn, nhất là khi chỉ còn một năm để thực hiện phương án tái cơ cấu ngân hàng. Để giải quyết vấn đề này, Agribank đề nghị Chính phủ và các cơ quan có thẩm quyền xây dựng cơ chế và quy định phù hợp để xử lý nợ xấu và tài sản bảo đảm, giúp các tổ chức tín dụng có cơ sở pháp lý để giải quyết nợ xấu triệt để.

Các ngân hàng sắp có tin vui

Tương tự, ông Nguyễn Đức Vinh, Tổng Giám đốc VPBank cũng cho rằng, vấn đề lớn hiện nay trong ngành ngân hàng là việc xử lý nợ xấu. Sau khi Nghị quyết 42 hết hiệu lực, việc thu hồi nợ trở nên khó khăn hơn. Hiện, có khoảng 200.000 tỷ đồng tài sản tồn đọng và thực tế con số này có thể còn cao hơn.

Giải pháp hiện nay chủ yếu là kiện ra tòa, nhưng các tòa án chỉ tiếp nhận chưa đến 30% hồ sơ vì quá tải. Nhiều khách hàng chây ỳ, không trả nợ khiến hoạt động ngân hàng bị ảnh hưởng nghiêm trọng. VPBank cho biết, nếu có cơ chế xử lý nợ xấu hiệu quả, các ngân hàng sẽ được giải phóng khỏi gánh nặng này và có thể phát triển bền vững hơn.

Cũng giống như các ngân hàng, TS Nguyễn Quốc Hùng, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam (VNBA), cho rằng, các tổ chức tín dụng đang phải đối mặt với nguy cơ nợ xấu tiềm ẩn. Tuy nhiên, việc thu hồi nợ xấu ngày càng trở nên khó khăn và không hiệu quả, làm ảnh hưởng đến quá trình tái cơ cấu và xử lý nợ xấu của các ngân hàng.

Trong khi đó, thị trường vốn đang gặp khó khăn, dẫn đến việc nền kinh tế phải phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng nhiều hơn. Mặc dù vậy, các ngân hàng vẫn cố gắng tạo điều kiện cho khách hàng vay vốn và chia sẻ khó khăn với người dân và doanh nghiệp. Tuy nhiên, nếu tình trạng nợ xấu và nợ quá hạn tiếp tục gia tăng, các ngân hàng sẽ phải có những giải pháp mạnh mẽ hơn để xử lý.

Trước tình hình này, ông Nguyễn Quốc Hùng đã đề xuất Chính phủ xem xét việc tiếp tục luật hóa các nội dung quy định tại Nghị quyết 42 để tháo gỡ khó khăn cho các tổ chức tín dụng trong công tác thu hồi nợ cũng như trong việc mua bán và xử lý nợ xấu. Đồng thời, cần rà soát và sửa đổi Bộ luật Dân sự năm 2015 để bảo vệ quyền lợi của chủ nợ.

Trong khi đó, các chuyên gia dự báo, tình hình nợ xấu trong năm 2025 sẽ có sự phân hóa rõ rệt giữa các ngân hàng. Những ngân hàng có khả năng quản lý rủi ro tốt sẽ duy trì sự ổn định, trong khi các ngân hàng tập trung cho vay vào bất động sản và trái phiếu doanh nghiệp sẽ gặp nhiều khó khăn. Nếu thị trường bất động sản không phục hồi hoàn toàn, nguy cơ nợ xấu có thể tăng trở lại, gây ra nhiều lo ngại.

Về phía cơ quan quản lý, Thống đốc NHNN Nguyễn Thị Hồng cho biết, ngành ngân hàng mong muốn Nghị quyết 42 về xử lý nợ xấu được luật hóa. Hiện tại, NHNN đang tích cực xử lý nợ xấu và tái cơ cấu hệ thống ngân hàng. Mặc dù bốn ngân hàng yếu kém đã được chuyển giao bắt buộc, nhưng vẫn còn nhiều khoản nợ tồn đọng cần giải quyết.

Để hỗ trợ quá trình này, NHNN đã trình Chính phủ phương án cho vay đặc biệt đối với các ngân hàng yếu kém. Đồng thời, ngân hàng cũng kiến nghị Chính phủ xem xét sớm việc luật hóa Nghị quyết 42 để tạo ra một hành lang pháp lý vững chắc hơn cho công tác xử lý nợ xấu, góp phần ổn định hệ thống tài chính.

Một tín hiệu đáng chú ý là mới đây trong khuôn khổ Hội nghị Thường trực Chính phủ làm việc với các ngân hàng thương mại vào ngày 11/2, Thủ tướng Chính phủ đã giao Phó Thủ tướng Hồ Đức Phớc chỉ đạo trực tiếp, đồng thời yêu cầu Thống đốc NHNN Nguyễn Thị Hồng khẩn trương xây dựng hồ sơ, trình Quốc hội vào kỳ họp tháng 5 tới để luật hóa Nghị quyết số 42/2017/QH14 về xử lý nợ xấu của các tổ chức tín dụng.