Cuộc vận động được tổ chức nhân kỷ niệm 145 năm đường sắt Việt Nam (1881-2026) và 80 năm Ngày truyền thống ngành đường sắt Việt Nam (21/10/1946-21/10/2026).
Theo báo cáo từ thường trực Ban tổ chức cuộc vận động, tính đến hết ngày 31/7/2026, ở lĩnh vực văn học và âm nhạc, có 184 tác phẩm tham gia của 92 tác giả trong và ngoài ngành. Trong đó, nhóm tác phẩm viết có 169 tác phẩm, gồm 76 tác phẩm văn xuôi, tùy bút, ký ức và 93 tác phẩm thơ; lĩnh vực âm nhạc có 15 tác phẩm.
Ở lĩnh vực nhiếp ảnh, cuộc vận động cũng nhận được sự hưởng ứng sôi nổi. Tính đến hết ngày 31/7/2026, Ban tổ chức nhận được 1.765 tác phẩm của 405 tác giả, gồm 1.646 ảnh đơn và 119 ảnh bộ gửi dự thi. Qua góc nhìn của các tác giả, hình ảnh ngành đường sắt hiện lên từ nhịp vận hành thường nhật đến những khoảnh khắc giàu cảm xúc, góp phần tạo dựng nguồn tư liệu hình ảnh có giá trị về con người, hoạt động và những đổi thay của ngành trong giai đoạn hiện nay.
Qua quá trình thẩm định tác phẩm, Ban Giám khảo nhận thấy phần lớn tác giả đã bám sát chủ đề cuộc vận động, hướng vào lịch sử hình thành, phát triển của ngành, những dấu ấn, con người và chặng đường đáng nhớ. Nhiều tác phẩm lựa chọn những câu chuyện cụ thể từ quá trình công tác, những kỷ niệm với đồng nghiệp, hành khách, nhà ga, đoàn tàu và tuyến đường để tạo nên điểm tựa cho sáng tác. Đây cũng là điểm đáng chú ý của một cuộc vận động lấy ký ức làm trung tâm. Khi được người viết lựa chọn và chuyển hóa bằng ngôn ngữ văn học, nhiều chi tiết có thể vượt khỏi câu chuyện cá nhân để trở thành ký ức chung.
Cuộc vận động thu hút sự tham gia của nhiều nhà văn, nhà thơ và cây bút chuyên nghiệp có uy tín. Sự góp mặt của các tác giả hoạt động chuyên nghiệp trong lĩnh vực văn học góp phần tạo thêm chiều sâu, sự đa dạng cho các sáng tác về ngành đường sắt, từ ký ức cá nhân, câu chuyện nghề nghiệp đến những suy ngẫm về con người và thời gian.
Bên cạnh đó, nhiều cây bút đang công tác trong ngành cũng cho thấy khả năng sáng tác nổi bật, đem đến những trang viết giàu chất liệu thực tế, được hình thành từ chính môi trường làm việc và những năm tháng gắn bó với đường sắt. Sự gặp gỡ giữa các tác giả ngoài ngành và những người viết từ bên trong ngành tạo nên một diện mạo phong phú cho cuộc vận động, trong đó ký ức được nhìn từ nhiều điểm đứng, nhưng cùng hướng về con người, truyền thống và hành trình phát triển của đường sắt Việt Nam.
Đáng chú ý, loạt tác phẩm được hình thành từ chương trình đi thực tế, tọa đàm, giao lưu “Viết về những ký ức, kỷ niệm sâu sắc về ngành đường sắt Việt Nam”, kết hợp thăm hỏi, động viên người lao động khu vực nhân Tháng Công nhân năm 2026 do Tập đoàn Đường sắt quốc gia Việt Nam tổ chức trong tháng 5/2026, nhìn chung có chất lượng ổn định.
Những chuyến thực tế đã giúp người viết có cơ hội trực tiếp gặp gỡ nhân vật, đến với các địa bàn, quan sát môi trường lao động và nghe những câu chuyện được kể từ chính người trong cuộc. Khoảng cách giữa người sáng tác và đối tượng sáng tác vì thế được thu hẹp. Những gì trước đó chỉ tồn tại như nguồn thông tin sơ bộ đều có thể trở thành câu chuyện có hình hài, chiều sâu và cảm xúc.
Hướng tiếp cận này cũng gợi mở một kinh nghiệm đáng chú ý đối với các hoạt động sáng tác về đề tài ngành, nghề. Muốn có những tác phẩm thực sự sống động, người viết cần được đi, được gặp và được nghe. Văn học nghệ thuật không thể thay thế trải nghiệm bằng những dữ liệu khô khan; chính đời sống, với những con người cụ thể, thường là nơi khởi đầu của những trang viết có sức bền.
Phát biểu tại cuộc họp, ông Nguyễn Quốc Vượng, Phó Tổng Giám đốc Tập đoàn Đường sắt quốc gia Việt Nam, Trưởng Ban Giám khảo, nhận định, các thành viên Ban Giám khảo đã phát huy tinh thần trách nhiệm, nghiên cứu kỹ từng tác phẩm, bảo đảm việc chấm chọn được thực hiện khách quan, công tâm, nghiêm túc, đúng thể lệ và quy chế, lựa chọn được những tác phẩm thực sự có chất lượng, có giá trị về nội dung và nghệ thuật.
Theo ông, kết quả cuộc vận động bên cạnh sự thể hiện qua việc lựa chọn, trao giải, cần mở ra hướng tiếp tục khai thác, giới thiệu và lưu giữ các tác phẩm có giá trị, để những câu chuyện về con người, lịch sử và truyền thống ngành đường sắt được lan tỏa rộng hơn trong đời sống. Cuộc vận động cũng là dịp để ngành tiếp tục kết nối với đội ngũ văn nghệ sĩ, các cây bút trong và ngoài ngành, qua đó mở ra những hoạt động sáng tác, giao lưu, đi thực tế phù hợp trong thời gian tới, góp phần xây dựng nguồn tác phẩm có giá trị lâu dài về đường sắt Việt Nam.
Đại tá, nhạc sĩ Nguyễn Mai Kiên, Phó Hiệu trưởng Trường đại học Văn hóa Nghệ thuật quân đội, cho rằng, có thể một số thể loại còn ít tác phẩm dự thi, song điều đáng ghi nhận là các sáng tác đã cho thấy sự quan tâm và tình cảm của tác giả đối với ngành đường sắt Việt Nam.
Thêm điểm cần lưu ý qua cuộc vận động là nhiều tác giả đang công tác trong ngành có lợi thế về trải nghiệm, hiểu sâu về nghề nghiệp, con người và những câu chuyện phía sau mỗi chuyến tàu, nhưng không phải ai cũng có điều kiện hoặc kỹ năng để chuyển hóa vốn sống ấy thành tác phẩm văn học nghệ thuật đủ sức thuyết phục.
Theo nhạc sĩ, đây là khoảng cách có thể được rút ngắn thông qua các hoạt động giao lưu, trao đổi nghiệp vụ, hướng dẫn sáng tác và những chuyến đi thực tế có sự đồng hành của các văn nghệ sĩ chuyên nghiệp. Khi vốn sống phong phú được nâng đỡ bởi phương pháp và kỹ năng thể hiện, câu chuyện từ chính đời sống ngành sẽ có thêm cơ hội trở thành tác phẩm có giá trị, góp phần làm giàu đẹp đời sống văn hóa của ngành.
Trung tá, nhà thơ Đoàn Văn Mật, Phó Tổng Biên tập Tạp chí Văn nghệ quân đội, Phó Trưởng Ban Giám khảo, chia sẻ: Chất lượng các tác phẩm tham gia cuộc vận động cơ bản được bảo đảm, trong đó có nhiều tác phẩm có khả năng tiếp tục phát huy giá trị sau khi sự kiện kết thúc. Qua quá trình khảo sát, trao đổi với một số cơ quan báo chí, văn chương, Ban Giám khảo nhận thấy nhiều ấn phẩm sẵn sàng lựa chọn, đăng tải, giới thiệu các tác phẩm đạt giải và những tác phẩm có chất lượng tốt, qua đó mở rộng khả năng tiếp cận của tác phẩm với bạn đọc.
Dự kiến trong tháng 10/2026, cuộc vận động sẽ tổ chức trao giải, kết hợp triển lãm giới thiệu các sáng tác tiêu biểu, tôn vinh vẻ đẹp của ngành đường sắt Việt Nam qua lịch sử, con người và đời sống hôm nay.
![[Ảnh] Dạo quanh không gian di sản khu vực Hồ Hoàn Kiếm và phụ cận](https://cdn.nhandan.vn/images/wPHRp3wL4deQFTqyHAb5YfLXPULBnCMdVgmYlXZP5-HbqdIRR1MDGpZ1wSW2-MtNliLCAZ6CYKjmjrooeyVVGsI4EJQwYQfDPkyZijfQYVg/ndo_tr_flycam-ho-guom-thanh-dat-10.jpg.avif)
