Với quy mô, đầu tư về bối cảnh, phục trang, mỹ thuật và võ thuật, “Hộ linh tráng sĩ: Bí ẩn mộ vua Đinh” cho thấy điện ảnh Việt đã có thêm những bước tiến trong việc đưa chất liệu lịch sử, huyền sử lên màn ảnh rộng. Tuy nhiên, sau thời gian ra rạp, có thể nhận thấy việc xây dựng tác phẩm điện ảnh cổ trang đủ hấp dẫn công chúng là thách thức không hề nhỏ.
Trong dòng chảy của điện ảnh Việt Nam, phim cổ trang, lịch sử vốn chưa phải dòng phim có điều kiện phát triển thường xuyên. So các thể loại có khả năng kiểm soát kinh phí sản xuất tốt hơn, phim cổ trang đòi hỏi nguồn lực lớn ở tất cả các khâu: nghiên cứu lịch sử, thiết kế mỹ thuật, phục trang, đạo cụ, bối cảnh, tổ chức các trường đoạn hành động, xử lý hậu kỳ… Bởi vậy, mỗi dự án cần khả năng khai thác nguồn chất liệu văn hóa dân tộc và năng lực sản xuất.
“Hộ linh tráng sĩ: Bí ẩn mộ vua Đinh” của đạo diễn Nguyễn Phan Quang Bình là bộ phim cổ trang đang thu hút chú ý của công chúng, lựa chọn câu chuyện gắn với thời Đinh Tiên Hoàng và được xây dựng theo hướng huyền sử. Nội dung phim xoay quanh hình ảnh những tráng sĩ bảo vệ bí mật liên quan nơi an táng nhà vua, mở ra không gian cho các yếu tố phiêu lưu, hành động, võ thuật và tâm lý nhân vật.
Bộ phim có quy mô sản xuất tương đối lớn so dòng phim cổ trang Việt. Hệ thống cảnh quay tại Ninh Bình, cùng hệ thống phục trang, đạo cụ, binh khí và các trường đoạn hành động, cho thấy sự đầu tư nhằm tạo dựng không gian huyền sử mang dấu ấn Việt. Các chuyên gia điện ảnh cũng ghi nhận nỗ lực của ê-kíp trong việc đưa chất liệu lịch sử lên màn ảnh, đồng thời cho rằng cảnh quan Ninh Bình là lợi thế đáng kể. Tuy nhiên, từ tín hiệu tích cực đến sự hấp dẫn đối với khán giả vẫn đang là hành trình cần thêm nhiều nỗ lực.
Bên cạnh đánh giá ghi nhận phần hình ảnh, bối cảnh, mỹ thuật và võ thuật…, một số ý kiến cho rằng phim còn nhiều tuyến nhân vật và câu chuyện cùng được triển khai, khiến mạch kể đôi lúc chưa đạt được sự tập trung cần thiết. Từ đó gợi ra một vấn đề rộng hơn đối với phim cổ trang là bên cạnh tái hiện không gian, cần sức hút của những câu chuyện, nhân vật.
Nhà làm phim cần lựa chọn điểm nhìn, xác lập xung đột, xây dựng tính cách và hành trình nhân vật, đồng thời cân bằng giữa yêu cầu tôn trọng chất liệu lịch sử với quyền sáng tạo của điện ảnh. Đây là quá trình đòi hỏi khâu chuẩn bị lâu dài, bên cạnh đạo diễn còn là đội ngũ biên kịch, cố vấn lịch sử, mỹ thuật, diễn viên và sản xuất.
Doanh thu của “Hộ linh tráng sĩ: Bí ẩn mộ vua Đinh” hiện vẫn còn khá khiêm tốn. Tuy không phải thước đo duy nhất cho một tác phẩm điện ảnh, nhưng đây vẫn là chỉ dấu quan trọng cho thấy khả năng kết nối của tác phẩm với thị trường.
Ra rạp chính thức từ ngày 28/8 với yếu tố thuận lợi trùng vào dịp nghỉ lễ Quốc khánh 2/9, nhưng theo số liệu Box Office Vietnam cập nhật, phim đạt khoảng hơn 30 tỷ đồng doanh thu, vẫn còn khoảng cách khá lớn mới đạt mức hòa vốn.
Thực tế tại các phòng vé cho thấy khán giả vẫn dành sự quan tâm đáng kể cho phim nội địa, vì vậy, bài toán của phim cổ trang không hẳn ở việc tìm cách thuyết phục khán giả rằng lịch sử “đáng xem”, mà cần chuyển tải câu chuyện lịch sử bằng ngôn ngữ đủ hấp dẫn để khán giả chủ động tìm đến.
Để phim cổ trang có thể phát triển thành dòng sản phẩm ổn định, cần cách tiếp cận dài hơi hơn đối với cả quá trình sản xuất và khai thác. Trước hết là hình thành đội ngũ nhân lực chuyên sâu về biên kịch, thiết kế mỹ thuật, phục trang, đạo cụ, kỹ thuật trường quay, kỹ xảo và tổ chức sản xuất.
Những dự án có quy mô lớn cũng cần được chuẩn bị theo lộ trình phù hợp, trong đó nghiên cứu, phát triển dự án, thử nghiệm và đánh giá thị trường được thực hiện trước khi bước vào giai đoạn đầu tư lớn.
Ở góc độ thị trường, việc tính toán hiệu quả kinh tế cần song hành với mục tiêu nghệ thuật. Phim cổ trang có thể mở rộng nguồn thu từ nhiều kênh như phát hành trên nền tảng số, truyền hình, bản quyền quốc tế, xuất bản, sản phẩm lưu niệm và các hoạt động trải nghiệm văn hóa.
Một yếu tố khác là sự tham gia của các thiết chế văn hóa, địa phương trong việc hình thành môi trường sản xuất. Những vùng đất có di sản, cảnh quan và hệ thống tư liệu phong phú, như: Ninh Bình, Huế, Quảng Ninh, Thanh Hóa hay Bắc Ninh có thể trở thành địa điểm phát triển các dự án điện ảnh gắn với văn hóa bản địa, qua đó tạo sự liên kết giữa điện ảnh với du lịch và các ngành công nghiệp sáng tạo.
Điện ảnh cổ trang cũng cần được nhìn trong mối quan hệ với giáo dục và quảng bá văn hóa. Những bộ phim được đầu tư nghiêm túc có khả năng đưa nhân vật, câu chuyện, trang phục, kiến trúc và không gian văn hóa Việt Nam đến với các nhóm công chúng rộng hơn, trong đó có thế hệ trẻ và khán giả quốc tế. Khi đó, giá trị văn hóa hoàn toàn có thể được chuyển hóa thành những sản phẩm có sức cạnh tranh trên thị trường.
Chia sẻ tại buổi ra mắt bộ phim, Tiến sĩ Ngô Phương Lan, Chủ tịch Hiệp hội Xúc tiến và Phát triển điện ảnh Việt Nam nhận định: Lựa chọn chất liệu huyền sử đồng nghĩa với việc các nhà làm phim phải giải quyết khoảng cách giữa những câu chuyện của hàng nghìn năm trước với cách cảm, cách tiếp nhận của khán giả hôm nay. Bà kỳ vọng bộ phim sẽ tạo thêm động lực cho dòng phim lịch sử, đồng thời mở ra cơ hội để Ninh Bình tiếp tục trở thành điểm đến của các đoàn làm phim trong nước và quốc tế, góp phần quảng bá hình ảnh địa phương qua điện ảnh.
Chủ tịch Hội Điện ảnh Việt Nam Đỗ Lệnh Hùng Tú cho rằng, bài toán đặt ra không phải lựa chọn giữa chất lượng hay hiệu quả thương mại mà là nền điện ảnh muốn đi xa cần tạo được những tác phẩm có giá trị nghệ thuật, đồng thời xây dựng được phương thức sản xuất và phát hành đủ chuyên nghiệp để tác phẩm tìm được thị trường. Quá trình này càng cần sự kiên trì, bởi điện ảnh là lĩnh vực đòi hỏi vốn lớn, thời gian chuẩn bị dài và sự tích lũy kinh nghiệm qua nhiều dự án. Mỗi tác phẩm thành công hoặc chạm tới kỳ vọng đều có thể trở thành dữ liệu để ngành điện ảnh hoàn thiện hơn năng lực sản xuất, tiếp cận công chúng và khai thác nguồn tài nguyên văn hóa Việt Nam.
![[Ảnh] Dạo quanh không gian di sản khu vực Hồ Hoàn Kiếm và phụ cận](https://cdn.nhandan.vn/images/wPHRp3wL4deQFTqyHAb5YfLXPULBnCMdVgmYlXZP5-HbqdIRR1MDGpZ1wSW2-MtNliLCAZ6CYKjmjrooeyVVGsI4EJQwYQfDPkyZijfQYVg/ndo_tr_flycam-ho-guom-thanh-dat-10.jpg.avif)
