Mặc dù châu Âu không có bờ biển thực tế trên Biển Đỏ, nhưng hoạt động thương mại của lục địa này đã bị ảnh hưởng nghiêm trọng bởi các cuộc tấn công vào tuyến đường vận tải quốc tế này.
Đặc phái viên EU tại vùng Sừng châu Phi Annette Weber tuyên bố: “Mọi người đều đang phải chịu đựng - bao gồm cả châu Âu - vì các cuộc tấn công của Houthi”. Houthi bắt đầu tấn công vào tuyến đường thương mại đi qua Biển Đỏ vào tháng 11/2023.
Các cuộc tấn công của Houthi ở Biển Đỏ đã gây ra sự gián đoạn nghiêm trọng đối với hoạt động vận chuyển thương mại toàn cầu, buộc các tàu chở dầu và tàu container phải đổi hướng quanh Mũi Hảo Vọng ở phía nam châu Phi, làm tăng đáng kể chi phí, mức tiêu thụ nhiên liệu và thời gian vận chuyển.
Đối với châu Âu, nơi phụ thuộc nhiều vào hàng nhập khẩu từ phương Đông, điều này đã tạo ra động lực để châu lục này tạo ra một cơ chế giúp các tàu thương mại dễ dàng đi qua tuyến đường truyền thống.
EU đã triển khai Chiến dịch Aspides - được đặt theo tên từ tiếng Hy Lạp có nghĩa là “lá chắn” - vào tháng 2/2024 để đáp trả các cuộc tấn công của Houthi vào tàu thuyền ở Vịnh Aden và Biển Đỏ đến Kênh đào Suez. Chiến dịch này bảo vệ chặt chẽ các tàu thương mại, chặn các cuộc tấn công của Houthi, đồng thời theo dõi và đánh giá các mối đe dọa tiềm tàng.
Phái bộ hải quân EU Aspides được thành lập để bảo vệ hoạt động hàng hải trên tuyến thương mại chiến lược nối Địa Trung Hải với châu Á qua kênh đào Suez. Một nhiệm vụ của phái bộ là giám sát và hộ tống các tàu qua khu vực Biển Đỏ.
Tư lệnh chỉ huy chiến dịch phòng thủ hải quân Biển Đỏ của EU, Đô đốc Vasileios Gryparis cho biết, EU không chiến đấu với Houthi mà là giải quyết các hành động của họ chống lại ngành vận tải biển, bảo vệ các lợi ích chung toàn cầu như quyền tự do hàng hải và tính mạng của những người đi biển.
Aspides hiện có ba tàu - Federico Martinengo của Italia, một tàu HS Hydra của Hải quân Hy Lạp và một khinh hạm của Pháp - để thực thi nhiệm vụ ở khu vực rộng lớn kéo dài đến tận tây bắc Ấn Độ Dương.
Các nỗ lực của EU tập trung vào một khu vực có nguy cơ cao dài 2.200km, nơi Houthis đã phát động hầu hết các cuộc tấn công chung quanh eo biển Bab Al Mandeb, hành lang vùng biển rộng 26km ngăn cách Yemen với vùng Sừng châu Phi. Đây được đánh giá là hoạt động hải quân nguy hiểm nhất mà EU thực hiện cho đến nay, là sứ mệnh quan trọng vì an ninh Biển Đỏ.
Trong hơn một năm, phái bộ Aspides đã giúp hơn 740 tàu thuyền đi qua, trong đó có 440 tàu được bảo vệ chặt chẽ. Phái bộ đã chặn được nhiều máy bay không người lái, tàu không người lái và tên lửa chống hạm. Nhờ hỗ trợ từ phái bộ hải quân EU Aspides, lưu lượng hàng hải qua Biển Đỏ đã tăng 60% lên mức 36-37 tàu mỗi ngày kể từ tháng 8/2024.
Nêu bật tầm quan trọng chiến lược của Biển Đỏ và nhu cầu hợp tác để bảo vệ tuyến đường thủy quốc tế quan trọng này, bà Annette Weber đã gợi ý rằng, các bên phải cùng nhau hình dung ra một cấu trúc an ninh khu vực nhằm góp phần thúc đẩy trao đổi thương mại, khí thiên nhiên hóa lỏng (LNG) và hydro xanh, trong bối cảnh sự tham gia của các quốc gia riêng lẻ thuộc vùng Vịnh và vùng Sừng châu Phi vào việc bảo vệ an toàn hàng hải tại Biển Đỏ chưa thể ngăn chặn hiệu quả các mối đe dọa.
Trước những nguy cơ bị tấn công đến từ cả hai phía của Biển Đỏ, gồm lực lượng Houthi ở Yemen, nhóm Al Shabab ở Somalia, tổ chức tự xưng Nhà nước Hồi giáo (IS), tình hình bất ổn ở Sudan, các quan chức EU cho rằng, các quốc gia ở hai bờ Biển Đỏ cùng với EU nên phối hợp tăng cường an ninh ở khu vực này.
