Sóc Trăng ứng phó, giảm thiệt hại do xâm nhập mặn

Sóc Trăng là tỉnh ven biển ở vùng đồng bằng sông Cửu Long thường xuyên bị ảnh hưởng bởi các loại hình thiên tai, trong đó, xâm nhập mặn là một trong những nỗi lo thường trực của người dân. Cùng với các giải pháp phi công trình, tỉnh đã và đang phát huy tối đa hiệu quả hệ thống kênh, cống được đầu tư nhằm ứng phó, giảm thiệt hại do xâm nhập mặn gây ra…
Hệ thống cống góp phần giúp Sóc Trăng giảm thiệt hại trong sản xuất nông nghiệp do xâm nhập mặn.
Hệ thống cống góp phần giúp Sóc Trăng giảm thiệt hại trong sản xuất nông nghiệp do xâm nhập mặn.

Chi cục trưởng Chi cục Thủy lợi tỉnh Sóc Trăng Phạm Tấn Đạo cho biết, xâm nhập mặn trên địa bàn Sóc Trăng diễn biến thường xuyên với mức độ nghiêm trọng, điển hình là các mùa khô năm 2015-2016, 2019-2020. Các năm tiếp theo, tình hình xâm nhập mặn tiềm ẩn nguy cơ cao, diễn biến phức tạp không theo quy luật do ảnh hưởng của dòng chảy sông Mê Công.

Theo kết quả quan trắc của Đài Khí tượng Thủy văn Sóc Trăng, các năm cao điểm xảy ra hạn mặn, thời gian bắt đầu mặn xâm nhập sớm hơn trung bình nhiều năm hơn 30 ngày. Khi đó, ranh mặn 3‰ vào sâu trong nội đồng trên tuyến sông Hậu cách cửa sông 60-65km. Còn ranh mặn 1‰ đã qua thị trấn An Lạc Thôn tiếp cận tỉnh Hậu Giang kéo dài trong nhiều ngày khiến các vùng trọng điểm sản xuất lúa và cây ăn trái của Sóc Trăng như Long Phú - Tiếp Nhựt, Kế Sách, Cù Lao Dung đứng trước nguy cơ bị thiệt hại nghiêm trọng.

Ông Phạm Tấn Đạo nhắc lại, đợt hạn mặn năm 2015-2016, tỉnh Sóc Trăng bị thiệt hại gần 28.000ha lúa, 4.000ha cây ăn trái, 215 ha rau màu; đợt xâm nhập mặn năm 2019-2020, hơn 500ha trồng lúa của tỉnh bị mất trắng…

Từ thực tế, tỉnh Sóc Trăng đã nghiên cứu, xây dựng hệ thống cống thủy lợi ứng phó. Nhiều công trình ngăn mặn, trữ ngọt được đầu tư trên địa bàn tỉnh đã phát huy hiệu quả, phục vụ tốt nhu cầu sinh hoạt và sản xuất nông nghiệp của người dân.

Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Sóc Trăng Huỳnh Ngọc Nhã cho biết, thời gian qua, tỉnh Sóc Trăng đã triển khai các nhiệm vụ, dự án về ứng phó với biến đổi khí hậu và tăng trưởng xanh. Trong đó, chú trọng củng cố, xây dựng các công trình thủy lợi, hệ thống đê; đầu tư hệ thống hạ tầng đô thị, khu dân cư nông thôn ứng phó với biến đổi khí hậu và nước biển dâng.

Theo đó, hệ thống công trình thủy lợi phục vụ mục tiêu kiểm soát nước và phòng, chống thiên tai của tỉnh bao gồm 635 cống, 407km đê bao sông, biển và khoảng 101km kênh tạo nguồn.

“Việc nâng cấp và hoàn thiện hệ thống cống đáp ứng yêu cầu ngăn mặn, đồng thời nâng cấp hệ thống kênh vùng dự án Long Phú-Tiếp Nhựt thực hiện đa mục tiêu, đủ khả năng trữ ngọt, bảo đảm giao thông và bảo vệ môi trường. Nhờ đó, mùa mặn lịch sử 2019-2020 và các năm tiếp theo địa phương có diện tích sản xuất thiệt hại không đáng kể”, ông Huỳnh Ngọc Nhã thông tin thêm…

Cống Bà Xẩm tại xã Long Đức, huyện Long Phú là một trong những công trình có chức năng cấp nước cho vùng thủy lợi khép kín Long Phú-Tiếp Nhựt. Từ khi có trạm bơm với công suất 10.000 m3/giờ được lắp đặt tại cống này đã giúp nông dân trong vùng có thêm lượng nước ngọt phục vụ nhu cầu sản xuất.

Ông Trần Văn Long ở xã Long Đức, huyện Long Phú cho biết, trước kia muốn lấy nước ngọt vô ruộng khó lắm. Từ khi có trạm bơm này, ruộng có nước ngọt nhiều hơn, nên năng suất tăng khoảng 50 đến 70%.

Trước đây, vào mùa thu hoạch, việc vận chuyển lúa rất vất vả khi qua cống, đến nay tình trạng này đã được khắc phục. Tại cống Cái Oanh, xã Tân Thạnh, huyện Long Phú, không còn cảnh nhà nông phải nhọc nhằn khuân vác từng bao lúa qua khỏi cống như những năm trước nhờ cống vẫn được mở để hỗ trợ cho các ghe vận chuyển lúa trong giai đoạn thu hoạch. Đây là hiệu quả từ công trình cửa cưỡng bức vừa được bàn giao với nguồn vốn đầu tư hơn 8 tỷ đồng.

Giám đốc Công ty cổ phần Thủy lợi tỉnh Sóc Trăng Lê Bá Khiết cho biết: “Chúng tôi phân công người trực 24/24 giờ để điều tiết nước. Khi độ mặn tăng lên đột xuất, các cống cơ bản đã được đóng và chỉ vận hành khi nguồn nước cho phép. Năm nay, xâm nhập mặn xuất hiện trùng với đợt thu hoạch lúa trong vùng dự án Long Phú-Tiếp Nhựt, việc vận hành cống bảo đảm phù hợp để điều tiết lượng ghe tàu vận chuyển lúa từ kênh, rạch ra”.

Ông Nguyễn Văn Thông ở xã Tân Thạnh, huyện Long Phú vui mừng nói, khi chưa có hệ thống cống cưỡng bức này phải chờ khi nào nước ngọt hoàn toàn thì cống mới mở, còn khi nước mặn, ghe ra vô vận chuyển lúa rất vất vả. Giờ có cái cống này rất thuận tiện cho dân, chi phí vận chuyển giảm do không phải thuê nhân công bốc vác qua cống.

Cùng với hệ thống cống được duy tu, sửa chữa, nâng cấp bảo đảm không rò rỉ nước mặn khi mặn xâm nhập trên sông Hậu và sông Mỹ Thanh, các kênh thủy lợi cũng được nạo vét góp phần giúp tỉnh Sóc Trăng thực hiện tốt việc ngăn mặn, trữ ngọt, kiểm soát nước phục vụ sản xuất. Sóc Trăng đã được Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn phê duyệt đầu tư hệ thống cống dọc theo quốc lộ nam sông Hậu từ âu Rạch Mọp đến các hệ thống cống, kéo dài đến An Lạc Thôn. Sau khi hoàn thành, các hệ thống thủy lợi này sẽ phát huy hiệu quả kiểm soát nước, bảo đảm cho vùng trồng cây ăn trái đặc sản của tỉnh. Giải pháp công trình ứng phó với hạn, mặn ở Sóc Trăng được thực hiện phù hợp, đã phát huy hiệu quả tám dự án với kinh phí 1.169 tỷ đồng.

Tỉnh Sóc Trăng phối hợp các tỉnh Bạc Liêu, Cà Mau, Kiên Giang xây dựng Đề án liên kết phát triển bền vững Tiểu vùng bán đảo Cà Mau. Trong đó, có hoạt động phòng chống thiên tai, nhất là xâm nhập mặn và thích ứng với biến đổi khí hậu.

Có thể bạn quan tâm

Cánh đồng lúa-tôm được giới chuyên gia đánh giá là mô hình canh tác sinh thái đặc thù tại đồng đất Cà Mau, cho ra những sản phẩm gạo hữu cơ đạt nhiều chứng nhận quốc tế và thân thiện với môi trường.

Liên kết bền vững, đưa gạo Cà Mau vươn xa

Sau hợp nhất tỉnh, diện tích đất canh tác tại Cà Mau tăng lên gần gấp đôi so với trước, trong đó, canh tác lúa có hơn 185.000 ha, gieo trồng 2 vụ mỗi năm, với tổng sản lượng khoảng 1,8 triệu tấn. Sản lượng này giúp Cà Mau không chỉ bảo đảm an ninh lương thực tại chỗ mà còn có điều kiện để xuất khẩu.

Hệ sinh thái rừng đước lâu năm tại xã Long Thành, tỉnh Vĩnh Long.

Vĩnh Long phục hồi hệ sinh thái rừng ven biển

Từ các dự án khôi phục và phát triển rừng, tỉnh Vĩnh Long đã thiết lập một vành đai xanh khu vực ven biển với gần 18.000 ha rừng ngập mặn, rừng chắn sóng, bảo vệ sản xuất nông nghiệp. Thời gian tới, tỉnh sẽ phát triển lâm nghiệp sinh thái, thích ứng biến đổi khí hậu và nước biển dâng, gắn với du lịch biển.

Nông dân xã Hòa Tú, thành phố Cần Thơ chăm sóc ruộng lúa kết hợp với nuôi tôm.

Cần quy hoạch cụ thể vùng sản xuất tôm-lúa

Trước đây, mô hình sản xuất tôm-lúa phát triển rất mạnh ở vùng ven biển Sóc Trăng (cũ) đã giúp hàng nghìn hộ dân nâng cao thu nhập, cải thiện đời sống và được đánh giá là bền vững về môi trường. Thế nhưng, do thiếu quy hoạch và chưa có chiến lược phát triển ổn định, những năm gần đây, mô hình sản xuất này phát sinh nhiều bất cập và có dấu hiệu bị chững lại…

Một đoạn kênh Xáng Cùng nhưng bờ bên trái thuộc tỉnh An Giang đã có nước kéo đến tận nhà, còn bờ bên ấp Thanh Tùng (xã Biển Bạch, tỉnh Cà Mau), người dân vẫn mỏi mòn chờ nước sinh hoạt.

Mỏi mòn cơn “khát” nước sạch

Xã Biển Bạch là vùng ngọt của tỉnh Cà Mau, nhưng bao đời nay vẫn phải "oằn mình" trong cơn khát mùa khô, mọi sinh hoạt của người dân đều phải trông chờ những cơn mưa. Hạn về, nguồn dự trữ vơi cạn, người dân lại chật vật tìm nước ngọt để giải cơn khát.

Nông dân xã Mỹ Thành, tỉnh Đồng Tháp sử dụng máy bay không người lái, để chăm sóc đồng ruộng.

Cơ hội và thách thức trong chuyển đổi số nông nghiệp

Chuyển đổi số đang trở thành xu thế tất yếu và nông nghiệp Việt Nam cũng không đứng ngoài cuộc. Tuy nhiên, giữa rất nhiều công nghệ và mô hình được giới thiệu, câu hỏi quan trọng vẫn là: Bắt đầu từ đâu để chuyển đổi số đi vào thực chất?

Điện gió góp phần tăng trưởng kinh tế của tỉnh Vĩnh Long.

Khát vọng vươn mình từ năng lượng xanh

Vĩnh Long được thiên nhiên ưu ái ban tặng những điều kiện lý tưởng để phát triển năng lượng sạch. Địa phương này sở hữu chiều dài khoảng 130 km bờ biển, tổng diện tích mặt biển hơn 10.000 km², thuận lợi để triển khai các dự án điện gió.

Mô hình lúa hữu cơ, kết hợp nuôi tôm càng xanh xã Long Hòa, tỉnh Vĩnh Long.

Vĩnh Long trồng lúa sạch, thân thiện môi trường

Những mô hình sản xuất lúa, gạo hữu cơ Long Hòa-Hòa Minh, trồng lúa phát thải thấp, gắn với liên kết chuỗi giá trị của tỉnh Vĩnh Long đã góp phần nâng cao đời sống nhân dân, bảo vệ môi trường và thích ứng biến đổi khí hậu.

Hệ thống thủy lợi giúp ngăn mặn, trữ ngọt cho vùng trọng điểm sản xuất cây giống, cây ăn quả tại tỉnh Vĩnh Long.

Vùng sản xuất hoa, cây cảnh chủ động ứng phó hạn mặn

Những ngày đầu tháng ba, tình hình xâm nhập mặn trên các tuyến sông chính vào nội đồng tại tỉnh Vĩnh Long diễn biến phức tạp. Người dân cùng chính quyền địa phương, ngành nông nghiệp đang tập trung các giải pháp để trữ nước ngọt phục vụ sản xuất và bảo vệ vườn cây.

Dừa được trồng mới tại xã Phú Cần, tỉnh Vĩnh Long.

Trồng dừa phát thải thấp, giá trị cao

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng gia tăng, thị trường quốc tế đang siết chặt tiêu chuẩn môi trường, ngành dừa tỉnh Vĩnh Long đứng trước yêu cầu chuyển đổi theo hướng xanh, minh bạch và bền vững.

Diêm dân vùng ven biển xã Vĩnh Hậu (Cà Mau) đang vào cao điểm vụ sản xuất muối. (Ảnh THANH CƯỜNG)

Khát vọng làm giàu, đi lên từ biển

Những ngày đầu năm 2026, chúng tôi trở lại vùng ven biển thuộc các xã Vĩnh Hậu, Long Điền, Đông Hải, Gành Hào (tỉnh Bạc Liêu trước đây), nay thuộc tỉnh Cà Mau.

Khi thương mại hóa được tín chỉ carbon, Cà Mau sẽ có thêm nguồn thu khoảng hơn 3.500 tỷ đồng nhờ “kho báu xanh” ở đại ngàn rừng ngập mặn.

Đánh thức “kho báu xanh” giữa rừng đước Cà Mau

Bao đời nay, người dân vùng Đất Mũi-Cà Mau vẫn xem những cánh rừng ngập mặn là “mái nhà” che chắn bão dông. Tuy nhiên, ít ai biết rằng, ẩn sâu dưới những tán rừng bạt ngàn ấy là một “cỗ máy” vĩ đại đang ngày đêm thực hiện sứ mệnh “khóa chặt” khí thải nhà kính cho hành tinh.

Cơ giới hóa trong trồng lúa chất lượng cao ở Hợp tác xã Tiến Thuận, thành phố Cần Thơ.

Chuyển đổi sản xuất theo hướng xanh, tuần hoàn

Sau sáp nhập, thành phố Cần Thơ có hơn 640 hợp tác xã nông nghiệp. Nhiều hợp tác xã hoạt động hiệu quả nhờ đa dạng hóa sản phẩm, mở rộng thị trường, liên kết với doanh nghiệp để tiêu thụ, tăng thu nhập cho xã viên.

Nông dân xã Long Bình, tỉnh Đồng Tháp thu hoạch lúa hè thu 2025.

Trồng lúa chất lượng cao, giảm phát thải

Trong những năm qua, nông dân tỉnh Đồng Tháp đã tích cực tham gia trồng lúa chất lượng cao, giảm phát thải. Nhờ sản xuất theo quy trình tiên tiến, thân thiện với môi trường, liên kết đầu vào, đầu ra chặt chẽ cho nên chi phí giảm, lợi nhuận tăng…, nông dân rất phấn khởi.

Màu xanh của các loại cây rau, trong đó có lục bình bên dòng sông Cái Lớn, đoạn qua TP Cần Thơ.

Sinh kế từ lục bình

Cái Lớn, Cái Bé (tỉnh An Giang) là dòng sông cặp đôi duy nhất ở Đồng bằng sông Cửu Long. Nơi đây, người dân bền bỉ bám đất, bám sông để mưu sinh đầy sáng tạo, trong đó có nghề đan lục bình đem lại thu nhập ổn định và cuộc sống bình yên.

Sạt lở nhấn chìm nhiều nhà dân xuống sông Hậu.

Nỗi lo lắng sạt lở ở cù lao

Trên địa bàn xã Mỹ Hòa Hưng, tỉnh An Giang gần đây xảy ra nhiều vụ sạt lở, sụp lún đất ven bờ sông Hậu với diễn biến nhanh và phức tạp, ảnh hưởng đời sống, tài sản và sinh hoạt của nhiều hộ dân.