Sinh kế từ lục bình

Cái Lớn, Cái Bé (tỉnh An Giang) là dòng sông cặp đôi duy nhất ở Đồng bằng sông Cửu Long. Nơi đây, người dân bền bỉ bám đất, bám sông để mưu sinh đầy sáng tạo, trong đó có nghề đan lục bình đem lại thu nhập ổn định và cuộc sống bình yên.

Màu xanh của các loại cây rau, trong đó có lục bình bên dòng sông Cái Lớn, đoạn qua TP Cần Thơ.
Màu xanh của các loại cây rau, trong đó có lục bình bên dòng sông Cái Lớn, đoạn qua TP Cần Thơ.

Hai con sông Cái Lớn, Cái Bé, nối với nhau qua hệ thống kênh rạch lớn nhỏ, như đôi tay người mẹ ôm ấp xóm làng, mang phù sa bồi đắp vùng đất màu mỡ. Ven sông Cái Lớn, đoạn qua thành phố Cần Thơ, những vạt rau nhút xanh mướt trải dài như tấm thảm, vừa là món dân dã trong bữa cơm quê, vừa giúp nhiều hộ dân đổi đời. Dòng chảy của Cái Lớn, Cái Bé đổ về biển Tây, tạo nên vùng cù lao hạ lưu, đất phèn mặn thích hợp cho cây khóm phát triển. Người dân sáng tạo xen canh cau và dừa, hình thành mô hình ba tầng sinh thái khóm-cau-dừa độc đáo. Tương tự, lục bình vốn mọc đầy sông, gây cản trở giao thông, nay được người dân tận dụng để làm sản phẩm thủ công mỹ nghệ, được thị trường trong và ngoài nước ưa chuộng.

Nhận thấy vùng quê dọc sông ở xã Vĩnh Thuận Đông, thành phố Cần Thơ có nguồn nguyên liệu dồi dào, năm 2018, anh Hà Anh Trường cùng các cộng sự quyết định khởi nghiệp. Ban đầu, họ chỉ sản xuất các sản phẩm thủ công mỹ nghệ đơn giản. Tuy nhiên, để tăng giá trị và hướng tới tiêu dùng xanh, anh Trường mạnh dạn đầu tư hoàn thiện dây chuyền sản xuất theo chuẩn quốc tế. Qua quá trình học hỏi và cải tiến, công ty hiện có hơn 300 mẫu mã, mỗi tháng xuất khẩu trung bình 20.000- 25.000 sản phẩm.

Dòng sông quê mang nhiều phù sa, giúp lục bình xanh tốt, Người dân nơi đây cũng có thâm niên khoảng 20 năm làm nghề đan lục bình. Thách thức đặt ra với anh Trường là làm thế nào để thuyết phục họ thay đổi tư duy sản xuất. Trước đây, người dân bán cho thương lái, nhanh gọn; nhưng xuất khẩu đòi hỏi sản phẩm đúng mẫu, đúng kích thước... Mưa dầm thấm lâu, anh Trường từng bước gắn kết người dân bằng việc tạo sinh kế ổn định. Hiện nay, công ty của anh tạo việc làm thường xuyên cho 15 lao động, đồng thời kết nối thuê gia công với 600-800 người đan tại nhà.

Nghề trồng và bán lục bình cũng tạo nguồn thu phụ cho nhiều hộ dân ở các xã Xà Phiên, Vĩnh Thuận Đông. Thị trường thế giới ngày càng quan tâm sản phẩm bản địa, có câu chuyện và chiều sâu văn hóa. Vì vậy, mỗi sản phẩm không chỉ đẹp mắt mà còn truyền tải giá trị truyền thống, thân thiện môi trường - mục tiêu xuyên suốt hành trình kinh doanh của anh Trường. Anh Trường và người dân nơi đây không chỉ đan giỏ, họ đan cả hồn quê cùng tâm tình trân quý thiên nhiên.

Lục bình trước kia là cây thân thảo lênh đênh, được nhắc trong ca dao: “Nước chảy liu riu, lục bình trôi líu ríu…”, nay trở nên đa dụng. Không chỉ được dùng để đan, lục bình còn được chế biến thành những món ăn dân dã nhưng hấp dẫn: Cọng non ăn sống chấm mắm kho cá, bông nhúng lẩu mắm hoặc xào thịt bò, ngó lục bình làm dưa chua, gỏi, xào thịt hoặc tép… Bà Lưu Thị Giấm, xã Vĩnh Thuận Đông, chia sẻ cách nấu lẩu mắm và lục bình xào thịt ba chỉ: Chọn nguyên liệu tươi, sơ chế sạch, kết hợp gia vị vừa miệng để món ăn vừa dân dã vừa ấm lòng thực khách. Ngày nay, rau lục bình không còn là món ăn của người nghèo mà đã xuất hiện trong thực đơn một số nhà hàng, vẫn giữ nguyên hồn quê, mộc mạc nhưng đầy sức hấp dẫn, đưa hương vị miền sông nước đến bàn ăn hiện đại.

Có thể bạn quan tâm

Cánh đồng lúa-tôm được giới chuyên gia đánh giá là mô hình canh tác sinh thái đặc thù tại đồng đất Cà Mau, cho ra những sản phẩm gạo hữu cơ đạt nhiều chứng nhận quốc tế và thân thiện với môi trường.

Liên kết bền vững, đưa gạo Cà Mau vươn xa

Sau hợp nhất tỉnh, diện tích đất canh tác tại Cà Mau tăng lên gần gấp đôi so với trước, trong đó, canh tác lúa có hơn 185.000 ha, gieo trồng 2 vụ mỗi năm, với tổng sản lượng khoảng 1,8 triệu tấn. Sản lượng này giúp Cà Mau không chỉ bảo đảm an ninh lương thực tại chỗ mà còn có điều kiện để xuất khẩu.

Hệ sinh thái rừng đước lâu năm tại xã Long Thành, tỉnh Vĩnh Long.

Vĩnh Long phục hồi hệ sinh thái rừng ven biển

Từ các dự án khôi phục và phát triển rừng, tỉnh Vĩnh Long đã thiết lập một vành đai xanh khu vực ven biển với gần 18.000 ha rừng ngập mặn, rừng chắn sóng, bảo vệ sản xuất nông nghiệp. Thời gian tới, tỉnh sẽ phát triển lâm nghiệp sinh thái, thích ứng biến đổi khí hậu và nước biển dâng, gắn với du lịch biển.

Nông dân xã Hòa Tú, thành phố Cần Thơ chăm sóc ruộng lúa kết hợp với nuôi tôm.

Cần quy hoạch cụ thể vùng sản xuất tôm-lúa

Trước đây, mô hình sản xuất tôm-lúa phát triển rất mạnh ở vùng ven biển Sóc Trăng (cũ) đã giúp hàng nghìn hộ dân nâng cao thu nhập, cải thiện đời sống và được đánh giá là bền vững về môi trường. Thế nhưng, do thiếu quy hoạch và chưa có chiến lược phát triển ổn định, những năm gần đây, mô hình sản xuất này phát sinh nhiều bất cập và có dấu hiệu bị chững lại…

Một đoạn kênh Xáng Cùng nhưng bờ bên trái thuộc tỉnh An Giang đã có nước kéo đến tận nhà, còn bờ bên ấp Thanh Tùng (xã Biển Bạch, tỉnh Cà Mau), người dân vẫn mỏi mòn chờ nước sinh hoạt.

Mỏi mòn cơn “khát” nước sạch

Xã Biển Bạch là vùng ngọt của tỉnh Cà Mau, nhưng bao đời nay vẫn phải "oằn mình" trong cơn khát mùa khô, mọi sinh hoạt của người dân đều phải trông chờ những cơn mưa. Hạn về, nguồn dự trữ vơi cạn, người dân lại chật vật tìm nước ngọt để giải cơn khát.

Nông dân xã Mỹ Thành, tỉnh Đồng Tháp sử dụng máy bay không người lái, để chăm sóc đồng ruộng.

Cơ hội và thách thức trong chuyển đổi số nông nghiệp

Chuyển đổi số đang trở thành xu thế tất yếu và nông nghiệp Việt Nam cũng không đứng ngoài cuộc. Tuy nhiên, giữa rất nhiều công nghệ và mô hình được giới thiệu, câu hỏi quan trọng vẫn là: Bắt đầu từ đâu để chuyển đổi số đi vào thực chất?

Điện gió góp phần tăng trưởng kinh tế của tỉnh Vĩnh Long.

Khát vọng vươn mình từ năng lượng xanh

Vĩnh Long được thiên nhiên ưu ái ban tặng những điều kiện lý tưởng để phát triển năng lượng sạch. Địa phương này sở hữu chiều dài khoảng 130 km bờ biển, tổng diện tích mặt biển hơn 10.000 km², thuận lợi để triển khai các dự án điện gió.

Mô hình lúa hữu cơ, kết hợp nuôi tôm càng xanh xã Long Hòa, tỉnh Vĩnh Long.

Vĩnh Long trồng lúa sạch, thân thiện môi trường

Những mô hình sản xuất lúa, gạo hữu cơ Long Hòa-Hòa Minh, trồng lúa phát thải thấp, gắn với liên kết chuỗi giá trị của tỉnh Vĩnh Long đã góp phần nâng cao đời sống nhân dân, bảo vệ môi trường và thích ứng biến đổi khí hậu.

Hệ thống thủy lợi giúp ngăn mặn, trữ ngọt cho vùng trọng điểm sản xuất cây giống, cây ăn quả tại tỉnh Vĩnh Long.

Vùng sản xuất hoa, cây cảnh chủ động ứng phó hạn mặn

Những ngày đầu tháng ba, tình hình xâm nhập mặn trên các tuyến sông chính vào nội đồng tại tỉnh Vĩnh Long diễn biến phức tạp. Người dân cùng chính quyền địa phương, ngành nông nghiệp đang tập trung các giải pháp để trữ nước ngọt phục vụ sản xuất và bảo vệ vườn cây.

Dừa được trồng mới tại xã Phú Cần, tỉnh Vĩnh Long.

Trồng dừa phát thải thấp, giá trị cao

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng gia tăng, thị trường quốc tế đang siết chặt tiêu chuẩn môi trường, ngành dừa tỉnh Vĩnh Long đứng trước yêu cầu chuyển đổi theo hướng xanh, minh bạch và bền vững.

Diêm dân vùng ven biển xã Vĩnh Hậu (Cà Mau) đang vào cao điểm vụ sản xuất muối. (Ảnh THANH CƯỜNG)

Khát vọng làm giàu, đi lên từ biển

Những ngày đầu năm 2026, chúng tôi trở lại vùng ven biển thuộc các xã Vĩnh Hậu, Long Điền, Đông Hải, Gành Hào (tỉnh Bạc Liêu trước đây), nay thuộc tỉnh Cà Mau.

Khi thương mại hóa được tín chỉ carbon, Cà Mau sẽ có thêm nguồn thu khoảng hơn 3.500 tỷ đồng nhờ “kho báu xanh” ở đại ngàn rừng ngập mặn.

Đánh thức “kho báu xanh” giữa rừng đước Cà Mau

Bao đời nay, người dân vùng Đất Mũi-Cà Mau vẫn xem những cánh rừng ngập mặn là “mái nhà” che chắn bão dông. Tuy nhiên, ít ai biết rằng, ẩn sâu dưới những tán rừng bạt ngàn ấy là một “cỗ máy” vĩ đại đang ngày đêm thực hiện sứ mệnh “khóa chặt” khí thải nhà kính cho hành tinh.

Cơ giới hóa trong trồng lúa chất lượng cao ở Hợp tác xã Tiến Thuận, thành phố Cần Thơ.

Chuyển đổi sản xuất theo hướng xanh, tuần hoàn

Sau sáp nhập, thành phố Cần Thơ có hơn 640 hợp tác xã nông nghiệp. Nhiều hợp tác xã hoạt động hiệu quả nhờ đa dạng hóa sản phẩm, mở rộng thị trường, liên kết với doanh nghiệp để tiêu thụ, tăng thu nhập cho xã viên.

Nông dân xã Long Bình, tỉnh Đồng Tháp thu hoạch lúa hè thu 2025.

Trồng lúa chất lượng cao, giảm phát thải

Trong những năm qua, nông dân tỉnh Đồng Tháp đã tích cực tham gia trồng lúa chất lượng cao, giảm phát thải. Nhờ sản xuất theo quy trình tiên tiến, thân thiện với môi trường, liên kết đầu vào, đầu ra chặt chẽ cho nên chi phí giảm, lợi nhuận tăng…, nông dân rất phấn khởi.

Sạt lở nhấn chìm nhiều nhà dân xuống sông Hậu.

Nỗi lo lắng sạt lở ở cù lao

Trên địa bàn xã Mỹ Hòa Hưng, tỉnh An Giang gần đây xảy ra nhiều vụ sạt lở, sụp lún đất ven bờ sông Hậu với diễn biến nhanh và phức tạp, ảnh hưởng đời sống, tài sản và sinh hoạt của nhiều hộ dân.

Chính quyền và nhân dân khắc phục sự cố vỡ một đoạn cồn Sơn của thành phố Cần Thơ.

Bảo vệ mùa màng trước triều cường lịch sử

Mùa nước nổi năm nay kết hợp triều cường và mưa lớn gây thiệt hại lớn đến đời sống cũng như sản xuất của người dân Đồng bằng sông Cửu Long. Tại nhiều nơi, chính quyền địa phương và nhân dân đã cùng nhau đồng tâm, hợp sức chống chọi với mực nước dâng cao, bảo vệ thành công mùa màng và sinh kế.