Sắp xếp lại các cơ sở giáo dục nghề nghiệp tinh gọn, hiệu quả, hiện đại

Nghị quyết số 71-NQ/TW xác định: “Giáo dục nghề nghiệp giữ vai trò then chốt trong phát triển lực lượng lao động kỹ năng cao” và là một phần cấu thành quan trọng của “hệ thống giáo dục mở, liên thông, học tập suốt đời”. 

Sinh viên thực hành công nghệ trong chương trình liên kết doanh nghiệp tại Trường cao đẳng Cơ điện Hà Nội.
Sinh viên thực hành công nghệ trong chương trình liên kết doanh nghiệp tại Trường cao đẳng Cơ điện Hà Nội.

Với cách nhìn chiến lược này, giáo dục nghề nghiệp trở thành một trụ cột, đóng vai trò chủ lực trong việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực trong thời kỳ mới.

Thế nhưng, trụ cột ấy đang gánh quá nhiều ràng buộc. Cả nước hiện có hơn 1.163 cơ sở giáo dục nghề nghiệp, nhưng phần lớn quy mô nhỏ, chất lượng không đồng đều, nhiều nơi chương trình đào tạo còn xa rời nhu cầu thực tế. Đó là lý do tháng 9/2025, Bộ Nội vụ ban hành Công văn số 8150/BNV-TCBC, hướng dẫn các địa phương sắp xếp mạng lưới cơ sở giáo dục nghề nghiệp theo hướng tinh gọn, hiệu quả, hiện đại, với nguyên tắc: Mỗi tỉnh không quá ba trường dạy nghề công lập (trừ trường đã tự chủ) và hợp nhất trung tâm giáo dục nghề nghiệp, giáo dục thường xuyên thành trường trung học nghề.

Không ít địa phương đã chủ động vào cuộc như Thành phố Hồ Chí Minh rà soát, dự kiến chỉ còn 19 trường nghề công lập, trong đó có hai trường mới được thành lập theo hướng “nâng cấp-hợp nhất” là Trường cao đẳng Du lịch-Khách sạn Saigontourist và Trường cao đẳng Nông nghiệp công nghệ cao. Đáng chú ý, toàn bộ các trường trung cấp công lập hiện nay sẽ được giải thể hoặc sáp nhập. Thành phố cũng đề xuất chuyển 41 trung tâm giáo dục nghề nghiệp, giáo dục thường xuyên thành 37 trường trung học nghề theo khu vực.

Tương tự, tỉnh Ninh Bình đã sáp nhập ba trường y tế tuyến tỉnh và tính đến phương án tích hợp một số trường trung cấp vào Trường đại học Hoa Lư, để bảo đảm không quá ba trường dạy nghề nhưng vẫn duy trì được năng lực đào tạo phù hợp nhu cầu địa phương.

Việc tinh gọn mạng lưới là đúng hướng nhưng sắp xếp để làm gì - đó mới là câu hỏi gốc rễ. Nghị quyết số 71-NQ/TW đặt mục tiêu, đến năm 2030, 80% số cơ sở giáo dục nghề nghiệp đạt chuẩn quốc gia; 20% được đầu tư hiện đại tương đương các nước phát triển ở châu Á. Tỷ lệ người theo học các trình độ sau phổ thông đạt 50%. Sắp xếp, nếu chỉ dừng lại ở “gộp vào để giảm bớt”, sẽ không thể tạo ra bước nhảy thực chất. Ngược lại, nếu được xem là bước “dọn nền” cho chiến lược phân luồng - thì đây là thời cơ để tái thiết toàn diện hệ thống giáo dục nghề nghiệp theo các tiêu chí mới: Hiện đại, gắn kết, linh hoạt, và liên thông.

Tư duy này từng được đặt ra từ năm 2021 trong Chiến lược phát triển giáo dục nghề nghiệp giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn 2045 (Quyết định số 2239/QĐ-TTg), với quan điểm: Phát triển giáo dục nghề nghiệp là nhiệm vụ trọng yếu trong khai thác “thời cơ dân số vàng”, phổ cập nghề cho thanh niên và bảo đảm phân bổ ngân sách ưu tiên cho lĩnh vực này trong tổng thể ngân sách giáo dục-đào tạo.

Về mặt mô hình, Nghị quyết số 71-NQ/TW đề xuất cải cách quan trọng: Bổ sung cấp trung học nghề tương đương trung học phổ thông, cho phép học sinh học song bằng văn hóa-nghề; đồng thời thúc đẩy liên kết giữa nhà trường-doanh nghiệp-thị trường. Cùng với đó là phân cấp mạnh cho địa phương quản lý các cơ sở giáo dục nghề nghiệp, để gắn trách nhiệm với quyền hạn trong việc bảo đảm chất lượng nhân lực tại chỗ.

Về nội dung, Nghị quyết yêu cầu “đổi mới chương trình, ứng dụng công nghệ số, đẩy mạnh đào tạo kỹ năng nghề tại doanh nghiệp”, đặc biệt trong các lĩnh vực kỹ thuật, công nghệ cao. Các chính sách tài chính cũng được thiết kế lại: Ưu tiên ngân sách cho các ngành kỹ thuật, hỗ trợ đào tạo cho đồng bào dân tộc thiểu số, khuyến khích doanh nghiệp tham gia thành lập cơ sở giáo dục nghề nghiệp, lập quỹ đào tạo nhân lực riêng để đào tạo lại và đào tạo nâng cao cho lao động hiện có.

Chuyển đổi số cũng là mệnh lệnh đổi mới của giáo dục nghề nghiệp. Các cơ sở nghề cần xây dựng nền tảng đào tạo số, tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI), nâng chuẩn năng lực số cho giáo viên và người học - để không bị bỏ lại phía sau trong quá trình số hóa toàn diện của nền kinh tế.

Những định hướng đó cho thấy, chỉ khi giáo dục nghề nghiệp trở thành “đích đến” hấp dẫn với người học, kết nối chặt chẽ với thị trường, được bảo đảm nguồn lực và được vận hành như một hệ sinh thái mở thì chiến lược phân luồng quốc gia mới có thể thành công. Sắp xếp trường nghề không chỉ là chuyện số lượng. Đó là bài kiểm tra tư duy chiến lược và năng lực cải cách của từng địa phương.

Có thể bạn quan tâm

(Ảnh: ĐẠI THẮNG)

Chuẩn hóa quy trình tổ chức bữa ăn nội trú, bán trú, dịch vụ căng-tin trường học

Bộ Giáo dục và Đào tạo ngày 28/10 thông tin cho biết đang lấy ý kiến góp ý về Dự thảo Thông tư quy định về tổ chức bữa ăn nội trú, bán trú, dịch vụ căng-tin trong cơ sở giáo dục mầm non, cơ sở giáo dục phổ thông nhằm chuẩn hóa quy trình tổ chức bữa ăn, bảo đảm an toàn thực phẩm và chất lượng dinh dưỡng cho học sinh. 

Thuyền viên làm việc trên buồng lái tàu biển. (Ảnh: VIMC)

Tạo nguồn nhân lực cho chiến lược kinh tế biển

Thiếu lao động chuyên môn sâu, cơ cấu đào tạo chưa theo kịp nhu cầu và những khó khăn trong thu hút nhân lực chất lượng cao là những điểm nghẽn đáng quan tâm đối với kinh tế biển theo hướng xanh, hiện đại và bền vững. 

Ảnh minh họa (Nguồn: NUS Business School)

Giáo dục đại học trước tác động của trí tuệ nhân tạo

Trí tuệ nhân tạo (AI) đặt ra yêu cầu mới đối giáo dục đại học, từ đào tạo, quản trị đến gắn kết với doanh nghiệp nhằm phát triển nguồn nhân lực có chuyên môn, tư duy phản biện và khả năng thích ứng với những thay đổi của thị trường lao động.

Một nghệ nhân đang dạy nghề khâu nón tại Trung tâm Học tập cộng đồng, làng Chuông, xã Thanh Oai (Hà Nội). (Ảnh: THU TRANG)

Khi kỹ năng số trở thành kỹ năng sống

Kỹ năng số đang trở thành một phần của cuộc sống hằng ngày, từ công việc, mua bán đến tiếp cận các dịch vụ thiết yếu. Khi công nghệ liên tục thay đổi, học tập suốt đời cũng bắt đầu từ những điều gần gũi: học để biết làm, biết sử dụng và tự giải quyết những việc mình đang cần.

Giờ học của học sinh Trường tiểu học Thăng Long (Hà Nội).

Giá trị mới sau sáp nhập trường học

Mục tiêu vận hành trường học sau sáp nhập không chỉ là ổn định bộ máy mà còn tạo ra giá trị mới. Cán bộ quản lý cần đổi mới tư duy quản trị, giáo viên được phát huy năng lực, các cấp học tăng cường tính liên thông.

[Video] Những lớp học khang trang giữa biển mây Ngọc Linh

[Video] Những lớp học khang trang giữa biển mây Ngọc Linh

Mùa mưa năm 2025, những điểm trường trên đỉnh Ngọc Linh (xã Trà Linh) từng tan hoang và ngổn ngang sau những trận lũ liên tục. Cũng ở nơi ấy, tròn một năm sau, những ngôi trường ở vùng cao Đà Nẵng như lột xác, khoác lên mình một diện mạo hoàn toàn mới: hiện đại, khang trang và ngập tràn tiếng cười trẻ thơ.

Dự án "Tất gel thảo dược An Túc" của sinh viên Trường đại học Y-Dược Huế đạt giải Nhất Cuộc thi Ý tưởng Khởi nghiệp đổi mới sáng tạo lần thứ IX, năm 2026. (Ảnh: PH.THẢO)

Hành trình ươm tạo khởi nghiệp của sinh viên Đại học Huế

Từ nguồn dược liệu bản địa đến những giải pháp công nghệ, giáo dục và nông nghiệp, 8 dự án vào chung kết Cuộc thi Ý tưởng Khởi nghiệp đổi mới sáng tạo Đại học Huế năm 2026 cho thấy sức sáng tạo của người học; trong đó, “Tất gel thảo dược An Túc” nổi bật với hướng tiếp cận kết hợp tri thức truyền thống và nhu cầu hiện đại.

Tiểu đoàn 519 tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật và cấp tờ gấp tuyên truyền pháp luật cho học sinh Trường trung học phổ thông Nguyễn Thần Hiến, phường Hà Tiên. (Ảnh: PHƯƠNG VŨ)

An Giang tuyên truyền pháp luật cho 2.300 học sinh biên giới

Ngày 26/10, Tiểu đoàn 519, Trung đoàn 893 (Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh An Giang) phối hợp các trường học trên tuyến biên giới tổ chức chương trình tuyên truyền, phổ biến pháp luật cho khoảng 2.300 học sinh, góp phần xây dựng môi trường học đường an toàn và lành mạnh.

Khai mạc khóa học tùy viên quân sự các nước tại Việt Nam. (Ảnh: CTV)

Khai mạc khóa học tùy viên quân sự các nước tại Việt Nam

Đối thoại, tôn trọng lẫn nhau và xây dựng lòng tin là nền tảng để thu hẹp khác biệt, mở rộng hợp tác. Các tùy viên quân sự, với vai trò cầu nối giữa quân đội các nước, có đóng góp quan trọng vào tiến trình ấy, thúc đẩy quan hệ quốc phòng trên cơ sở tôn trọng độc lập, chủ quyền, bình đẳng và cùng có lợi.

Lãnh đạo VRG trao học bổng cho con công nhân, lao động “Vượt khó-Học giỏi” năm học 2025-2026. (Ảnh: Đào Phong)

Tuyên dương 853 học sinh, sinh viên xuất sắc con em ngành cao-su

Nhân dịp kỷ niệm 97 năm Ngày truyền thống ngành Cao-su Việt Nam (28/10/1929-28/10/2026) và hướng tới 20 năm thành lập Tập đoàn Công nghiệp Cao-su Việt Nam (VRG), Tập đoàn VRG tổ chức Lễ tuyên dương con công nhân, lao động “Vượt khó-Học giỏi” năm học 2025-2026.

Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng và đại biểu tại Lễ khánh thành Trung tâm thực hành Trường đại học Công nghệ, Đại học Quốc gia Hà Nội. (Ảnh: QUỐC TOẢN)

Đại học Quốc gia Hà Nội với sứ mệnh tiên phong làm chủ công nghệ, giải quyết những nhiệm vụ của quốc gia

Ngày 25/10, tại Hòa Lạc, Đại học Quốc gia Hà Nội tổ chức chương trình “Hòa Lạc ngày mới 2026” và phát động Kế hoạch 120 ngày phát triển đột phá với những yêu cầu đổi mới quản trị, nâng cao chất lượng đào tạo, nghiên cứu; phát triển khoa học cơ bản, công nghệ chiến lược, công nghệ lõi; mở rộng hợp tác với doanh nghiệp. 

Trường đại học Đà Lạt tọa lạc trong không gian xanh cao nguyên Lâm Viên. (Ảnh: BẢO VĂN)

Trường đại học Đà Lạt: 50 năm - nền tảng để mở rộng hội nhập và phát triển

Trường đại học Đà Lạt đã trải qua hành trình 50 năm đổi mới và phát triển. Từ nền móng được xây dựng trong gian khó, qua quá trình mở rộng và phát triển đại học đa ngành, đến yêu cầu nâng cao chất lượng và hội nhập, mỗi giai đoạn đều góp phần tạo nên nền tảng cho chặng đường phát triển trong tương lai.