Phòng, chống xâm thực bờ biển

Chịu tác động của nhiều hình thái thời tiết cực đoan, thời gian gần đây bờ biển Cà Mau liên tục bị sạt lở với nhiều mức độ khác nhau. Cà Mau đã và đang thực hiện nhiều biện pháp để ứng phó nhằm giảm đến mức thấp nhất thiệt hại do sạt lở vùng ven biển…
Một công trình kè bảo vệ bờ biển tại Cà Mau.
Một công trình kè bảo vệ bờ biển tại Cà Mau.

Vừa thu xong mẻ lưới sát mé biển Gành Hào (ấp Lưu Hoa Thanh, xã Tân Thuận, huyện Đầm Dơi), vợ chồng ông Lâm Văn Sáu chạy xuồng vào sâu trong con rạch vì trời chuyển mưa u ám, sóng biển có thể nhấn chìm phương tiện mưu sinh của vợ chồng ông. Khu vực biển, nơi ông Sáu hành nghề trải dài đến tận mũi Cà Mau, hơn 100 km. Dọc tuyến ấy, bờ biển bị sóng đánh xói lở nặng nề, cây rừng bị ngã đổ la liệt. Một số đoạn sạt lở ở mức độ báo động, như: Khu vực cửa biển Lưu Hoa Thanh; Hố Gùi đến Bồ Đề; cửa biển Hốc Năng; kênh Năm đến kênh Chùm Gọng; Kênh 5 Ô Rô đến Vàm Xoáy; Kiến Vàng đến Ông Tà…

Chi cục trưởng Chi cục Thủy lợi Cà Mau Nguyễn Thanh Tùng cho biết, toàn tỉnh Cà Mau hiện có khoảng 91/254 km bờ biển đang bị sạt lở ở nhiều cấp độ khác nhau. Trong đó, bờ biển Tây sạt lở nguy hiểm 22 km; bờ biển Ðông sạt lở đặc biệt nguy hiểm hơn 29 km và sạt lở nguy hiểm hơn 40 km. Giai đoạn 2011-2021, sạt lở bờ biển đã làm mất đất và rừng phòng hộ vùng ven biển của tỉnh hơn 5.200 ha. Riêng bờ biển Ðông, trong giai đoạn 1990-2023, trung bình mỗi năm biển xâm thực vào đất liền khoảng 25,4m; tổng diện tích đất và rừng đã bị mất hoàn toàn lên đến hơn 8.820 ha.

Tại huyện U Minh, thời điểm năm 2006 có đến 741 ha rừng ngập mặn ven biển, nay đã bị mất 228 ha (khoảng 30%). Số đai rừng ngập mặn còn lại rất hẹp, không đủ sức bảo vệ đê và đường ven biển. Do sạt lở xảy ra thường xuyên cho nên đường bờ biển bị dịch sâu vào đất liền…

Nhờ Trung ương hỗ trợ, đến nay, Cà Mau đã đầu tư xây dựng hoàn thành khoảng 63 km kè bảo vệ bờ biển với tổng kinh phí hơn 2.000 tỷ đồng. Trong đó, bờ biển Tây được đầu tư hơn 43 km kè (khoảng hơn 1.100 tỷ đồng); bờ biển Ðông hơn 19 km kè (hơn 900 tỷ đồng). Các công trình bước đầu phát huy hiệu quả, không chỉ bảo vệ tính mạng, tài sản của người dân mà còn giúp bảo vệ hàng chục nghìn héc-ta đất vùng ven biển trước tình trạng biển xâm thực.

Theo Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Cà Mau Phan Hoàng Vũ, việc đầu tư xây dựng công trình bảo vệ bờ biển tại địa phương trong thời gian qua luôn trong thế bị động, hầu hết triển khai theo tình huống khẩn cấp, không thể không làm. 5 năm gần đây, đê biển Cà Mau nhiều lần bị sóng biển uy hiếp nhưng chưa đoạn nào bị phá vỡ. Tại khu vực bờ biển Tây, bên trong nhiều công trình kè chống sạt lở đã tạo được vùng bồi lắng, giúp khôi phục lại diện tích không nhỏ đai rừng ven biển. Thực tế cho thấy, vốn đầu tư cho công trình phòng chống sạt lở khá lớn, nếu chỉ trông chờ vào nguồn ngân sách cấp thì phải vài chục năm, Cà Mau mới "vá" được hết các khu vực bị "tổn thương" do biển xâm thực gây nên.

Theo Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Cà Mau Lê Văn Sử, nếu để biển xâm thực sâu vào đất liền, vùng ven biển Cà Mau không chỉ mất thêm đất, mất rừng mà còn uy hiếp đến nhiều công trình hạ tầng, bao gồm cả các công trình ngăn mặn. Trong trường hợp này, chúng ta buộc phải thực hiện bảo vệ theo tình huống khẩn cấp, phải tốn kinh phí đầu tư trong tình thế đã rồi; việc xây dựng công trình cũng sẽ rất tốn kém, cần nhiều thời gian để khôi phục lại diện tích đất và cây rừng đã mất. Nếu chủ động hơn về vốn để bảo vệ từ đầu, chúng ta không mất đất, mất rừng.

Để chủ động phòng chống xâm thực bờ biển, Cà Mau kiến nghị cấp thẩm quyền cho phép thí điểm thực hiện các công trình theo cơ chế đặc thù bằng cách cho phép tỉnh giao doanh nghiệp thuê một phần diện tích đất rừng phòng hộ nằm phía sau công trình kè đối với khu đất đã bị sạt lở để xây dựng công trình, dự án phát triển kinh tế; hoặc giao đất ở vị trí khác để thực hiện dự án đầu tư theo hình thức BT khi nhà đầu tư đề xuất thực hiện dự án kè bảo vệ bờ biển. Cùng với đó, cho phép Hội đồng nhân dân tỉnh xem xét, quyết định việc thực hiện các dự án thí điểm nêu trên; cho phép điều chỉnh kịp thời quy hoạch sử dụng đất, quy hoạch rừng ven biển phù hợp với thực trạng diễn biến sạt lở mà không phải chờ 5 năm theo quy định…

Có thể bạn quan tâm

Người dân mang pin cũ đến cân đổi quà tại “Ngày hội sống xanh An Giang 2026”.

Lan tỏa “sống xanh” trong cộng đồng

Từ không gian mở đầy ắp tính tương tác của “Ngày hội sống xanh An Giang 2026”, đến các hoạt động tình nguyện trong nhà trường hay dọc các tuyến đường ven biển, thông điệp “Phân loại là khởi đầu-Tuần hoàn là tương lai” tại An Giang đang trở thành hành động thực tế, dần thấm sâu vào nếp sinh hoạt hằng ngày của người dân.

Cánh đồng lúa-tôm được giới chuyên gia đánh giá là mô hình canh tác sinh thái đặc thù tại đồng đất Cà Mau, cho ra những sản phẩm gạo hữu cơ đạt nhiều chứng nhận quốc tế và thân thiện với môi trường.

Liên kết bền vững, đưa gạo Cà Mau vươn xa

Sau hợp nhất tỉnh, diện tích đất canh tác tại Cà Mau tăng lên gần gấp đôi so với trước, trong đó, canh tác lúa có hơn 185.000 ha, gieo trồng 2 vụ mỗi năm, với tổng sản lượng khoảng 1,8 triệu tấn. Sản lượng này giúp Cà Mau không chỉ bảo đảm an ninh lương thực tại chỗ mà còn có điều kiện để xuất khẩu.

Hệ sinh thái rừng đước lâu năm tại xã Long Thành, tỉnh Vĩnh Long.

Vĩnh Long phục hồi hệ sinh thái rừng ven biển

Từ các dự án khôi phục và phát triển rừng, tỉnh Vĩnh Long đã thiết lập một vành đai xanh khu vực ven biển với gần 18.000 ha rừng ngập mặn, rừng chắn sóng, bảo vệ sản xuất nông nghiệp. Thời gian tới, tỉnh sẽ phát triển lâm nghiệp sinh thái, thích ứng biến đổi khí hậu và nước biển dâng, gắn với du lịch biển.

Nông dân xã Hòa Tú, thành phố Cần Thơ chăm sóc ruộng lúa kết hợp với nuôi tôm.

Cần quy hoạch cụ thể vùng sản xuất tôm-lúa

Trước đây, mô hình sản xuất tôm-lúa phát triển rất mạnh ở vùng ven biển Sóc Trăng (cũ) đã giúp hàng nghìn hộ dân nâng cao thu nhập, cải thiện đời sống và được đánh giá là bền vững về môi trường. Thế nhưng, do thiếu quy hoạch và chưa có chiến lược phát triển ổn định, những năm gần đây, mô hình sản xuất này phát sinh nhiều bất cập và có dấu hiệu bị chững lại…

Một đoạn kênh Xáng Cùng nhưng bờ bên trái thuộc tỉnh An Giang đã có nước kéo đến tận nhà, còn bờ bên ấp Thanh Tùng (xã Biển Bạch, tỉnh Cà Mau), người dân vẫn mỏi mòn chờ nước sinh hoạt.

Mỏi mòn cơn “khát” nước sạch

Xã Biển Bạch là vùng ngọt của tỉnh Cà Mau, nhưng bao đời nay vẫn phải "oằn mình" trong cơn khát mùa khô, mọi sinh hoạt của người dân đều phải trông chờ những cơn mưa. Hạn về, nguồn dự trữ vơi cạn, người dân lại chật vật tìm nước ngọt để giải cơn khát.

Nông dân xã Mỹ Thành, tỉnh Đồng Tháp sử dụng máy bay không người lái, để chăm sóc đồng ruộng.

Cơ hội và thách thức trong chuyển đổi số nông nghiệp

Chuyển đổi số đang trở thành xu thế tất yếu và nông nghiệp Việt Nam cũng không đứng ngoài cuộc. Tuy nhiên, giữa rất nhiều công nghệ và mô hình được giới thiệu, câu hỏi quan trọng vẫn là: Bắt đầu từ đâu để chuyển đổi số đi vào thực chất?

Điện gió góp phần tăng trưởng kinh tế của tỉnh Vĩnh Long.

Khát vọng vươn mình từ năng lượng xanh

Vĩnh Long được thiên nhiên ưu ái ban tặng những điều kiện lý tưởng để phát triển năng lượng sạch. Địa phương này sở hữu chiều dài khoảng 130 km bờ biển, tổng diện tích mặt biển hơn 10.000 km², thuận lợi để triển khai các dự án điện gió.

Mô hình lúa hữu cơ, kết hợp nuôi tôm càng xanh xã Long Hòa, tỉnh Vĩnh Long.

Vĩnh Long trồng lúa sạch, thân thiện môi trường

Những mô hình sản xuất lúa, gạo hữu cơ Long Hòa-Hòa Minh, trồng lúa phát thải thấp, gắn với liên kết chuỗi giá trị của tỉnh Vĩnh Long đã góp phần nâng cao đời sống nhân dân, bảo vệ môi trường và thích ứng biến đổi khí hậu.

Hệ thống thủy lợi giúp ngăn mặn, trữ ngọt cho vùng trọng điểm sản xuất cây giống, cây ăn quả tại tỉnh Vĩnh Long.

Vùng sản xuất hoa, cây cảnh chủ động ứng phó hạn mặn

Những ngày đầu tháng ba, tình hình xâm nhập mặn trên các tuyến sông chính vào nội đồng tại tỉnh Vĩnh Long diễn biến phức tạp. Người dân cùng chính quyền địa phương, ngành nông nghiệp đang tập trung các giải pháp để trữ nước ngọt phục vụ sản xuất và bảo vệ vườn cây.

Dừa được trồng mới tại xã Phú Cần, tỉnh Vĩnh Long.

Trồng dừa phát thải thấp, giá trị cao

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng gia tăng, thị trường quốc tế đang siết chặt tiêu chuẩn môi trường, ngành dừa tỉnh Vĩnh Long đứng trước yêu cầu chuyển đổi theo hướng xanh, minh bạch và bền vững.

Diêm dân vùng ven biển xã Vĩnh Hậu (Cà Mau) đang vào cao điểm vụ sản xuất muối. (Ảnh THANH CƯỜNG)

Khát vọng làm giàu, đi lên từ biển

Những ngày đầu năm 2026, chúng tôi trở lại vùng ven biển thuộc các xã Vĩnh Hậu, Long Điền, Đông Hải, Gành Hào (tỉnh Bạc Liêu trước đây), nay thuộc tỉnh Cà Mau.

Khi thương mại hóa được tín chỉ carbon, Cà Mau sẽ có thêm nguồn thu khoảng hơn 3.500 tỷ đồng nhờ “kho báu xanh” ở đại ngàn rừng ngập mặn.

Đánh thức “kho báu xanh” giữa rừng đước Cà Mau

Bao đời nay, người dân vùng Đất Mũi-Cà Mau vẫn xem những cánh rừng ngập mặn là “mái nhà” che chắn bão dông. Tuy nhiên, ít ai biết rằng, ẩn sâu dưới những tán rừng bạt ngàn ấy là một “cỗ máy” vĩ đại đang ngày đêm thực hiện sứ mệnh “khóa chặt” khí thải nhà kính cho hành tinh.

Cơ giới hóa trong trồng lúa chất lượng cao ở Hợp tác xã Tiến Thuận, thành phố Cần Thơ.

Chuyển đổi sản xuất theo hướng xanh, tuần hoàn

Sau sáp nhập, thành phố Cần Thơ có hơn 640 hợp tác xã nông nghiệp. Nhiều hợp tác xã hoạt động hiệu quả nhờ đa dạng hóa sản phẩm, mở rộng thị trường, liên kết với doanh nghiệp để tiêu thụ, tăng thu nhập cho xã viên.

Nông dân xã Long Bình, tỉnh Đồng Tháp thu hoạch lúa hè thu 2025.

Trồng lúa chất lượng cao, giảm phát thải

Trong những năm qua, nông dân tỉnh Đồng Tháp đã tích cực tham gia trồng lúa chất lượng cao, giảm phát thải. Nhờ sản xuất theo quy trình tiên tiến, thân thiện với môi trường, liên kết đầu vào, đầu ra chặt chẽ cho nên chi phí giảm, lợi nhuận tăng…, nông dân rất phấn khởi.

Màu xanh của các loại cây rau, trong đó có lục bình bên dòng sông Cái Lớn, đoạn qua TP Cần Thơ.

Sinh kế từ lục bình

Cái Lớn, Cái Bé (tỉnh An Giang) là dòng sông cặp đôi duy nhất ở Đồng bằng sông Cửu Long. Nơi đây, người dân bền bỉ bám đất, bám sông để mưu sinh đầy sáng tạo, trong đó có nghề đan lục bình đem lại thu nhập ổn định và cuộc sống bình yên.