Phát biểu khai mạc Hội thảo, Tiến sĩ Hoàng Thị Bình, Phó Viện trưởng Viện Văn hóa, Nghệ thuật, Thể thao và Du lịch Việt Nam nhấn mạnh: Du lịch địa chất là một trong những xu hướng du lịch mới ở Việt Nam, gắn với các loại hình du lịch xanh, sinh thái cộng đồng, nông nghiệp, du lịch có trách nhiệm, du lịch giáo dục-nghiên cứu khoa học về địa chất, môi trường đa dạng sinh học, khảo cổ… Đây là những loại hình du lịch bền vững được Đảng, Chính phủ, ngành du lịch và các địa phương quan tâm phát triển.
Đến nay, Việt Nam đã có 4 công viên địa chất được UNESCO công nhận, kết nạp vào mạng lưới Công viên địa chất toàn cầu gồm: Công viên địa chất cao nguyên đá Đồng Văn; Công viên địa chất Non nước Cao Bằng, Công viên địa chất Đắk Nông và Công viên địa chất Lạng Sơn. Mỗi công viên có giá trị đặc trưng, độc đáo riêng cả về giá trị địa chất, địa mạo, địa tầng, cổ sinh, khoáng sản, cấu trúc kiến tạo, đa dạng sinh học… và các giá trị tài nguyên về văn hóa, du lịch, văn hóa cộng đồng. Đây là lợi thế, tiềm năng to lớn để địa phương khai thác phát triển du lịch.
Theo Tiến sĩ Hoàng Thị Bình, việc phát triển du lịch tại các công viên địa chất toàn cầu ở Việt Nam thời gian qua đã đạt được nhiều thành tựu đáng khích lệ, tạo việc làm và sinh kế bền vững cho cộng đồng địa phương, góp phần quảng bá vùng đất văn hóa, con người của địa phương.
Tuy nhiên, việc phát triển du lịch tại các công viên địa chất toàn cầu UNESCO ở Việt Nam vẫn đang gặp phải nhiều khó khăn, thách thức, cần nghiên cứu cụ thể để tìm ra các luận cứ khoa học, tổng kết kinh nghiệm thực tiễn và đề xuất những định hướng, giải pháp phát triển du lịch tại các công viên địa chất toàn cầu UNESCO ở Việt Nam theo hướng bền vững.
Đề dẫn hội thảo, Tiến sĩ Lê Quang Đăng (Viện Văn hóa, Nghệ thuật, Thể thao và Du lịch Việt Nam), Chủ nhiệm đề tài “Phát triển du lịch tại các công viên địa chất toàn cầu UNESCO ở Việt Nam” đã làm rõ hơn những vấn đề đặt ra trong phát triển du lịch tại các công viên địa chất toàn cầu UNESCO ở Việt Nam. Đó là những thách thức phát triển mới trong bối cảnh mới, nhất là sau công tác sắp xếp lại cấp tỉnh và tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp; sự chồng chéo liên ngành và liên cấp trong công tác quản lý nhà nước về du lịch; thiếu thống nhất về mô hình quản lý; sản phẩm du lịch còn nghèo nàn; kết cấu hạ tầng du lịch, chất lượng nguồn nhân lực du lịch còn hạn chế…
Tại Hội thảo, trên cơ sở đánh giá thực trạng công tác bảo tồn, phát huy các giá trị di sản, tài nguyên du lịch tại các công viên địa chất toàn cầu, các đại biểu tham dự đã đề xuất các định hướng, giải pháp phát triển du lịch bền vững tại các công viên địa chất toàn cầu ở Việt Nam, tập trung vào nhiều nội dung chính như: phát triển sản phẩm du lịch, liên kết phát triển du lịch, phát triển nguồn nhân lực du lịch, phát huy vai trò và sự tham gia cộng đồng địa phương…
Bà Phạm Thị Hương, Trưởng phòng Quản lý Công viên địa chất Lạng Sơn, Trung tâm Xúc tiến đầu tư, thương mại và du lịch tỉnh Lạng Sơn nhận định, giải pháp quan trọng là cần xây dựng, phát triển các sản phẩm du lịch độc đáo, khác biệt, có sức cạnh tranh cao như du lịch địa chất, du lịch thám hiểm hang động, du lịch mạo hiểm tại công viên địa chất toàn cầu.
Với Công viên địa chất toàn cầu UNESCO Lạng Sơn, cần xây dựng bộ tiêu chí và thí điểm những mô hình xã, phường, thôn, làng… kiểu mẫu có cách làm hay, sáng tạo, hiệu quả để từng bước nhân rộng trong toàn vùng.
Trên thực tế, việc phát triển du lịch tại các công viên địa chất toàn cầu UNESCO ở Việt Nam chỉ thực sự bền vững khi người dân trở thành chủ thể kiến tạo, đồng quản lý và đồng hưởng lợi. Vì thế, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thị Nguyên Hồng, nguyên Trưởng khoa Khách sạn-Du lịch Trường đại học Thương mại cho rằng: Chính quyền và cơ quan quản lý nhà nước cần trao quyền thực chất cho cộng đồng trong quá trình quy hoạch, ra quyết định và quản lý hoạt động du lịch; cung cấp hỗ trợ tài chính và kỹ thuật để bảo tồn văn hóa, gắn phát triển du lịch với văn hóa bản địa trong các hoạt động phát triển du lịch cộng đồng.
Các doanh nghiệp cũng cần ưu tiên sử dụng lao động địa phương, tuyển dụng và đào tạo người dân bản địa, tăng cường chính sách đãi ngộ và cơ hội phát triển nghề nghiệp cho lao động địa phương, đặc biệt là giới trẻ…
Về mặt tổng thể, Tiến sĩ Lê Quang Đăng khẳng định, để phát triển du lịch tại các công viên địa chất toàn cầu UNESCO ở Việt Nam, cần thực hiện đồng bộ các giải pháp: Chính quyền địa phương cấp tỉnh quan tâm nghiên cứu, tổ chức lại mô hình quản lý phù hợp với bối cảnh mới sau sáp nhập; có chính sách, cơ chế đặc thù phát triển vùng công viên địa chất toàn cầu, tập trung chính sách thu hút đầu tư phát triển du lịch, hỗ trợ cộng đồng làm du lịch; hoàn thiện công tác điều tra, đánh giá, phân loại tài nguyên du lịch, thống kê du lịch; chú trọng công tác phát triển sản phẩm du lịch; khuyến khích doanh nghiệp, cộng đồng phát triển đa dạng dịch vụ dựa vào thế mạnh tài nguyên hiện có nhằm đáp ứng nhu cầu đa dạng của các phân khúc thị trường khách khác nhau…
Những đề xuất, kiến nghị tại hội thảo là gợi ý thiết thực để phát triển du lịch tại các công viên địa chất toàn cầu ở Việt Nam theo hướng bền vững gắn với bảo tồn di sản, góp phần nâng cao thương hiệu, đưa các công viên địa chất toàn cầu UNESCO ở Việt Nam trở thành “thỏi nam châm” hút khách du lịch trong, ngoài nước.
