Thích ứng biến đổi khí hậu

Phát triển đô thị thích ứng biến đổi khí hậu

Thời gian qua, các địa phương vùng đồng bằng sông Cửu Long có bước tiến mạnh mẽ về xây dựng và phát triển đô thị, góp phần tạo động lực quan trọng thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội. Tuy nhiên, việc bảo đảm khả năng chống chịu, ứng phó trước tác động lớn của thiên tai, biến đổi khí hậu đang là vấn đề mà các địa phương cần quan tâm trong công tác quy hoạch và chính sách phát triển đô thị bền vững…
Một góc TP Vị Thanh, tỉnh Hậu Giang nhìn từ trên cao. (Ảnh ANH LAM)
Một góc TP Vị Thanh, tỉnh Hậu Giang nhìn từ trên cao. (Ảnh ANH LAM)

Toàn vùng đồng bằng sông Cửu Long hiện có 174 đô thị, gồm: Một đô thị trực thuộc Trung ương; hai đô thị loại I thuộc tỉnh; 12 đô thị loại II; chín đô thị loại III; 23 đô thị loại IV và 127 đô thị loại V. Tỷ lệ đô thị hóa toàn vùng đạt 31,16%, tăng 4,6% so với năm 2015. Đồng bằng sông Cửu Long đang chịu tác động lớn về thiên tai và biến đổi khí hậu, được cảnh báo là một trong ba vùng đồng bằng bị ngập lụt, mất đất lớn nhất trên thế giới.

Theo một số nghiên cứu, dự báo đến cuối thế kỷ 21, mực nước biển dâng từ 0,5-1 m kéo theo khoảng 39% diện tích, 35% số dân vùng đồng bằng sông Cửu Long chịu ảnh hưởng. Toàn bộ 13 tỉnh, thành phố ở vùng này đều có nguy cơ ngập. Trong đó, một số đô thị lớn, trung bình có nguy cơ ngập cao như thành phố Rạch Giá, thành phố Hà Tiên (tỉnh Kiên Giang); thành phố Cà Mau (tỉnh Cà Mau); thành phố Sóc Trăng (tỉnh Sóc Trăng); thành phố Vị Thanh (tỉnh Hậu Giang); thành phố Cần Thơ.

Phân vùng các khu vực chịu ảnh hưởng, sẽ có khu vực ngập sâu trung bình từ 2 m thuộc các tỉnh Long An, Đồng Tháp, An Giang; khu vực ngập trung bình 1 m đến 2 m thuộc các tỉnh Long An, Tiền Giang, Vĩnh Long và thành phố Cần Thơ; khu vực ngập nông thuộc các tỉnh Long An, Tiền Giang, Vĩnh Long, Hậu Giang và thành phố Cần Thơ. Do đó, nếu không có giải pháp ứng phó biến đổi khí hậu thì vùng đồng bằng sông Cửu Long sẽ chịu ảnh hưởng nặng nề, hàng chục đô thị có nguy cơ ngập, lụt, suy giảm nguồn nước do xâm nhập mặn…

Theo Phó Trưởng ban Kinh tế Trung ương Nguyễn Đức Hiển, đối với phát triển đô thị vùng đồng bằng sông Cửu Long, Nghị quyết số 06-NQ/TW ngày 24/1/2022 của Bộ Chính trị về “Quy hoạch, xây dựng, quản lý và phát triển bền vững đô thị Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045” yêu cầu phải tăng mật độ đô thị và ưu tiên đầu tư nâng cao khả năng chống chịu thiên tai, thích ứng với biến đổi khí hậu của các đô thị. Một trong những yêu cầu quan trọng đặt ra là phải tích hợp được các khả năng chống chịu và thích ứng với biến đổi khí hậu vào trong các quy hoạch phát triển đô thị.

Bà Trần Thị Lan Anh, Phó Cục trưởng Cục Phát triển đô thị (Bộ Xây dựng) cho biết, Bộ Xây dựng đã chủ trì, phối hợp các bộ, ngành liên quan trình Thủ tướng Chính phủ ban hành các đề án phát triển đô thị ứng phó với biến đổi khí hậu giai đoạn 2013-2020 và giai đoạn 2020-2030. Theo đó, tại khu vực ngập sâu và ngập sâu trung bình sẽ hạn chế phát triển đô thị quy mô lớn và hạn chế san lấp mặt bằng quy mô diện tích lớn; phát triển đô thị theo tuyến song song với hướng thoát lũ nhằm giảm tác động của lũ đến đô thị.

Tại khu vực ngập, phát triển đô thị quy mô diện tích lớn; tập trung theo hình thái đô thị nén; dành quỹ đất cần thiết để đào hồ, kết nối kênh, rạch bảo đảm tiêu thoát nước; xây dựng mới, cải tạo và vận hành tốt các tuyến đê ngăn triều ở các cửa sông nhằm hạn chế tác động ngập lụt và xâm nhập mặn đến đô thị. Cũng cần đề ra mô hình phát triển hệ thống đô thị-nông thôn, phát triển đô thị phải bảo đảm sự cân bằng hệ sinh thái và cấu trúc sông, kênh, rạch hiện có…

Theo đại diện Cơ quan phát triển Pháp tại Việt Nam, nguyên tắc chung của phát triển đô thị chịu ảnh hưởng biến đổi khí hậu là phải đi kèm với phương án dự phòng các rủi ro trong tương lai do triều cường cộng với tác động của biến đổi khí hậu. Cùng với đó, cần tính đến rủi ro trong các dự án tương lai, tuân thủ các quy định về dự phòng rủi ro có tính đến biến đổi khí hậu như phạm vi, mực nước, tính chất của dự án.

Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Hậu Giang Đồng Văn Thanh cho biết, để từng bước cụ thể hóa các nội dung phát triển bền vững đô thị đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, tỉnh Hậu Giang đã đề xuất và được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt dự án “Phát triển đô thị xanh thích ứng với biến đổi khí hậu thành phố Ngã Bảy”. Dự án này đã được thông qua chủ trương với tổng mức đầu tư dự kiến khoảng 1.211 tỷ đồng (tương đương 44,5 triệu euro) từ nguồn vốn vay AFD và vốn đối ứng của tỉnh, thực hiện từ năm 2023 đến năm 2026. Theo đó, xây dựng thành phố Ngã Bảy thành đô thị xanh, ứng phó với biến đổi khí hậu theo hướng hiện đại, tiếp cận các tiêu chuẩn đô thị xanh, đô thị văn minh đối với các đô thị trọng điểm của tỉnh để bảo đảm xứng tầm phát triển là một trong các đô thị hạt nhân của tỉnh Hậu Giang.

Cũng theo đồng chí Đồng Văn Thanh, Hậu Giang đang từng bước có các chính sách quản lý rủi ro thiên tai và lồng ghép các chính sách này vào quy hoạch phát triển của tỉnh. Tỉnh sử dụng các công cụ, phương pháp để tích hợp các rủi ro liên quan đến khí hậu vào quy hoạch phát triển đô thị và phát triển hạ tầng đô thị, giúp tăng cường khả năng chống chịu. Thời gian tới, Hậu Giang cũng sẽ có điều chỉnh các định hướng chính về cách tiếp cận khả năng chống chịu nhằm thích ứng với biến đổi khí hậu và tăng cường nhận thức về rủi ro trong triển khai thực hiện…

Có thể bạn quan tâm

Chiến lược đột phá của ngành thủy sản Cần Thơ

Hiện nay, tình hình biến đổi khí hậu gây ra thời tiết cực đoan như bão, lũ lụt, hạn hán, xâm nhập mặn và thiếu nước ngọt, khiến diện tích nuôi trồng thủy sản ở Đồng bằng sông Cửu Long ngày càng giảm. Thành phố Cần Thơ, vùng trọng điểm nuôi cá tra cũng đang phải đối mặt tình trạng xâm nhập mặn nghiêm trọng.

Người dân xã Vĩnh Thành chủ động trữ nước ngọt phục vụ sản xuất, sinh hoạt.

Chủ động kịch bản ứng phó hạn mặn

Trước nguy cơ El Nino làm gia tăng hạn hán, thiếu nước và xâm nhập mặn trong mùa khô 2026-2027, tỉnh Vĩnh Long yêu cầu ngành chức năng và các địa phương chủ động xây dựng kịch bản ứng phó theo từng cấp độ rủi ro, chuẩn bị nguồn nước cho sản xuất và dân sinh, không để bị động khi hạn mặn xuất hiện.

Tập trung phòng trừ sâu bệnh hại lúa

Thời gian gần đây, các loại sâu bệnh đã và đang gây hại trên diện tích lúa thu đông ở nhiều địa phương của tỉnh Đồng Tháp. Nguyên nhân chủ yếu do thời tiết mưa, nắng đan xen và sự chủ quan của một số hộ nông dân. Vì vậy, người dân cần chủ động thăm đồng thường xuyên, phòng ngừa sớm các loại sâu bệnh gây hại trên lúa.

Bảo vệ các loài chim hoang dã

Tại tỉnh Đồng Tháp, các hành vi săn bắt, nuôi nhốt, mua bán chim hoang dã, chim di cư diễn ra ở nhiều nơi; có thời điểm diễn biến phức tạp, đe dọa đa dạng sinh học và làm mất cân bằng hệ sinh thái. Địa phương đã đề ra nhiều giải pháp nhằm bảo vệ các loài chim hoang dã, chim di cư.

Sạt lở đê bao tại ấp Lân Nam (xã Vĩnh Thành, tỉnh Vĩnh Long) ảnh hưởng lớn đến đời sống và sản xuất của người dân.

Vĩnh Long tập trung ứng phó sạt lở

Những năm gần đây, trước tác động của biến đổi khí hậu, tình trạng sạt lở bờ sông, bờ biển trên địa bàn tỉnh Vĩnh Long đang gia tăng, đe dọa trực tiếp đến tính mạng và tài sản của người dân. Địa phương đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm từng bước kiểm soát tình trạng sạt lở.

Nông dân xã Thạnh Hải (tỉnh Vĩnh Long) phát triển mô hình nuôi tôm ứng dụng công nghệ cao.

Hoàn thiện hạ tầng nuôi trồng thủy sản

Thời gian qua, cùng với việc tái cơ cấu ngành nông nghiệp theo hướng hiện đại, tỉnh Vĩnh Long tập trung đầu tư hoàn thiện hạ tầng phục vụ nuôi trồng thủy sản, nhất là vùng nuôi tôm ứng dụng công nghệ cao.

Nhờ nuôi tôm sú ứng dụng công nghệ cao, kinh tế gia đình của nhiều nông dân vùng ven biển tỉnh Vĩnh Long ổn định.

Sản xuất nông sản sạch, thân thiện môi trường

Ngành nông nghiệp tỉnh Vĩnh Long đang chuyển đổi theo hướng xanh, minh bạch và bền vững. Tỉnh quyết liệt đẩy nhanh tái cơ cấu kinh tế nông nghiệp theo hướng phát triển nông nghiệp sinh thái, hữu cơ, tuần hoàn; khuyến khích áp dụng VietGAP, GlobalGAP, mở rộng mã số vùng trồng, vùng nuôi và truy xuất nguồn gốc sản phẩm.

Thi công kè phòng chống sạt lở khu vực sông Cái Côn ở đô thị Ngã Bảy.

Quyết tâm đưa Ngã Bảy trở thành đô thị xanh

Sau gần một năm khởi công, dự án phát triển đô thị xanh, thích ứng với biến đổi khí hậu tại Ngã Bảy (thành phố Cần Thơ) đang tập trung nguồn lực tài chính và đẩy nhanh thi công để sớm về đích đúng tiến độ.

Người dân mang pin cũ đến cân đổi quà tại “Ngày hội sống xanh An Giang 2026”.

Lan tỏa “sống xanh” trong cộng đồng

Từ không gian mở đầy ắp tính tương tác của “Ngày hội sống xanh An Giang 2026”, đến các hoạt động tình nguyện trong nhà trường hay dọc các tuyến đường ven biển, thông điệp “Phân loại là khởi đầu-Tuần hoàn là tương lai” tại An Giang đang trở thành hành động thực tế, dần thấm sâu vào nếp sinh hoạt hằng ngày của người dân.

Cánh đồng lúa-tôm được giới chuyên gia đánh giá là mô hình canh tác sinh thái đặc thù tại đồng đất Cà Mau, cho ra những sản phẩm gạo hữu cơ đạt nhiều chứng nhận quốc tế và thân thiện với môi trường.

Liên kết bền vững, đưa gạo Cà Mau vươn xa

Sau hợp nhất tỉnh, diện tích đất canh tác tại Cà Mau tăng lên gần gấp đôi so với trước, trong đó, canh tác lúa có hơn 185.000 ha, gieo trồng 2 vụ mỗi năm, với tổng sản lượng khoảng 1,8 triệu tấn. Sản lượng này giúp Cà Mau không chỉ bảo đảm an ninh lương thực tại chỗ mà còn có điều kiện để xuất khẩu.

Hệ sinh thái rừng đước lâu năm tại xã Long Thành, tỉnh Vĩnh Long.

Vĩnh Long phục hồi hệ sinh thái rừng ven biển

Từ các dự án khôi phục và phát triển rừng, tỉnh Vĩnh Long đã thiết lập một vành đai xanh khu vực ven biển với gần 18.000 ha rừng ngập mặn, rừng chắn sóng, bảo vệ sản xuất nông nghiệp. Thời gian tới, tỉnh sẽ phát triển lâm nghiệp sinh thái, thích ứng biến đổi khí hậu và nước biển dâng, gắn với du lịch biển.

Nông dân xã Hòa Tú, thành phố Cần Thơ chăm sóc ruộng lúa kết hợp với nuôi tôm.

Cần quy hoạch cụ thể vùng sản xuất tôm-lúa

Trước đây, mô hình sản xuất tôm-lúa phát triển rất mạnh ở vùng ven biển Sóc Trăng (cũ) đã giúp hàng nghìn hộ dân nâng cao thu nhập, cải thiện đời sống và được đánh giá là bền vững về môi trường. Thế nhưng, do thiếu quy hoạch và chưa có chiến lược phát triển ổn định, những năm gần đây, mô hình sản xuất này phát sinh nhiều bất cập và có dấu hiệu bị chững lại…

Một đoạn kênh Xáng Cùng nhưng bờ bên trái thuộc tỉnh An Giang đã có nước kéo đến tận nhà, còn bờ bên ấp Thanh Tùng (xã Biển Bạch, tỉnh Cà Mau), người dân vẫn mỏi mòn chờ nước sinh hoạt.

Mỏi mòn cơn “khát” nước sạch

Xã Biển Bạch là vùng ngọt của tỉnh Cà Mau, nhưng bao đời nay vẫn phải "oằn mình" trong cơn khát mùa khô, mọi sinh hoạt của người dân đều phải trông chờ những cơn mưa. Hạn về, nguồn dự trữ vơi cạn, người dân lại chật vật tìm nước ngọt để giải cơn khát.

Nông dân xã Mỹ Thành, tỉnh Đồng Tháp sử dụng máy bay không người lái, để chăm sóc đồng ruộng.

Cơ hội và thách thức trong chuyển đổi số nông nghiệp

Chuyển đổi số đang trở thành xu thế tất yếu và nông nghiệp Việt Nam cũng không đứng ngoài cuộc. Tuy nhiên, giữa rất nhiều công nghệ và mô hình được giới thiệu, câu hỏi quan trọng vẫn là: Bắt đầu từ đâu để chuyển đổi số đi vào thực chất?

Điện gió góp phần tăng trưởng kinh tế của tỉnh Vĩnh Long.

Khát vọng vươn mình từ năng lượng xanh

Vĩnh Long được thiên nhiên ưu ái ban tặng những điều kiện lý tưởng để phát triển năng lượng sạch. Địa phương này sở hữu chiều dài khoảng 130 km bờ biển, tổng diện tích mặt biển hơn 10.000 km², thuận lợi để triển khai các dự án điện gió.

Mô hình lúa hữu cơ, kết hợp nuôi tôm càng xanh xã Long Hòa, tỉnh Vĩnh Long.

Vĩnh Long trồng lúa sạch, thân thiện môi trường

Những mô hình sản xuất lúa, gạo hữu cơ Long Hòa-Hòa Minh, trồng lúa phát thải thấp, gắn với liên kết chuỗi giá trị của tỉnh Vĩnh Long đã góp phần nâng cao đời sống nhân dân, bảo vệ môi trường và thích ứng biến đổi khí hậu.

Hệ thống thủy lợi giúp ngăn mặn, trữ ngọt cho vùng trọng điểm sản xuất cây giống, cây ăn quả tại tỉnh Vĩnh Long.

Vùng sản xuất hoa, cây cảnh chủ động ứng phó hạn mặn

Những ngày đầu tháng ba, tình hình xâm nhập mặn trên các tuyến sông chính vào nội đồng tại tỉnh Vĩnh Long diễn biến phức tạp. Người dân cùng chính quyền địa phương, ngành nông nghiệp đang tập trung các giải pháp để trữ nước ngọt phục vụ sản xuất và bảo vệ vườn cây.

Dừa được trồng mới tại xã Phú Cần, tỉnh Vĩnh Long.

Trồng dừa phát thải thấp, giá trị cao

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng gia tăng, thị trường quốc tế đang siết chặt tiêu chuẩn môi trường, ngành dừa tỉnh Vĩnh Long đứng trước yêu cầu chuyển đổi theo hướng xanh, minh bạch và bền vững.