Phát triển điện hạt nhân: Bước chuyển chiến lược

Thời gian qua, nhiều quốc gia đồng loạt tăng tốc phát triển điện hạt nhân. Đây được xem là bước chuyển chiến lược quan trọng, giúp các nước sớm đạt mục tiêu kép là bảo đảm an ninh năng lượng và giảm phát thải khí gây hiệu ứng nhà kính.
Nhà máy điện hạt nhân ở miền nam nước Pháp.
Nhà máy điện hạt nhân ở miền nam nước Pháp.

Khi “cơn khát” năng lượng cùng áp lực giảm khí thải trong quá trình sản xuất điện ngày càng tăng, khôi phục ngành công nghiệp điện hạt nhân đã trở thành xu thế phổ biến trên thế giới. Quốc hội Serbia vừa chính thức dỡ bỏ lệnh cấm phát triển năng lượng hạt nhân kéo dài suốt 35 năm qua, mở ra cơ hội tiếp cận nguồn năng lượng ổn định, góp phần giảm sự phụ thuộc vào than đá.

Cùng với Serbia, sau gần 40 năm từ bỏ, mới đây, Italia tuyên bố sẽ thiết lập khuôn khổ pháp lý để xây dựng các nhà máy điện hạt nhân. Trong khi đó, Nhà Trắng cũng vừa công bố một kế hoạch táo bạo nhằm tăng gấp ba công suất năng lượng hạt nhân của Mỹ từ nay đến năm 2050.

Tại châu Á, sau thời gian gián đoạn kể từ sự cố tại nhà máy Fukushima năm 2011, những năm gần đây, Nhật Bản tiếp tục theo đuổi chủ trương phát triển điện hạt nhân. Theo đó, hàng chục lò phản ứng tại các nhà máy điện hạt nhân ở Nhật Bản đã hoạt động trở lại sau khi đáp ứng các tiêu chuẩn an toàn nghiêm ngặt hơn.

Xứ sở Hoa anh đào đặt mục tiêu duy trì tỷ lệ điện hạt nhân ở mức 20-22% trong tổng sản lượng của cả nước vào năm 2030. Trong khi đó, Indonesia, nền kinh tế hàng đầu Đông Nam Á, tuyên bố đang xem xét vận hành các nhà máy điện hạt nhân sớm nhất vào năm 2036, nhằm giảm sự phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch.

Xu hướng khôi phục ngành công nghiệp năng lượng hạt nhân được đánh giá là bước chuyển chiến lược của nhiều nước. Sau thảm họa Chernobyl năm 1986, việc xây dựng các nhà máy điện hạt nhân mới trên thế giới gần như bị đình trệ. Ba năm sau sự cố Chernobyl, Serbia đã đình chỉ chương trình hạt nhân và đóng cửa lò phản ứng nghiên cứu duy nhất ở ngoại ô thủ đô Belgrade. Italia cũng từ bỏ năng lượng hạt nhân vào tháng 11/1987 sau cuộc trưng cầu ý dân.

Tuy nhiên, những năm gần đây, nhiều nước quyết định đảo ngược chính sách và hồi sinh năng lượng hạt nhân, nhất là khi công nghệ sản xuất ngày càng tiên tiến, an toàn và hầu như không gây phát thải. Quyết định xây dựng nhà máy điện hạt nhân được các chuyên gia đánh giá là phù hợp với nhu cầu và xu hướng phát triển hiện nay.

Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA) nhận định, điện hạt nhân đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng tại nhiều nước, khi chiếm hơn 10% tổng sản lượng điện toàn cầu. Mỹ là nhà sản xuất hàng đầu thế giới trong lĩnh vực này. Trong khi đó, theo Euronews, năng lượng hạt nhân chiếm tới 65-70% tổng sản lượng điện của Pháp, đóng vai trò không thể thiếu trong cơ cấu năng lượng của Ðất nước hình lục lăng.

Ngoài ra, được xem là nguồn cung ổn định, năng lượng hạt nhân đang được nhiều “đại gia” công nghệ đầu tư để đáp ứng nhu cầu điện năng khổng lồ trong cuộc đua phát triển trí tuệ nhân tạo (AI). Google vừa ký thỏa thuận mua điện từ các lò phản ứng hạt nhân nhỏ. Khẳng định năng lượng hạt nhân đóng vai trò then chốt trong quá trình chuyển đổi sang lưới điện ổn định, nhiều tập đoàn như Microsoft, Amazon cũng công bố các khoản đầu tư phát triển nhà máy điện hạt nhân.

Không chỉ mang lại lợi ích về mặt kinh tế, điện hạt nhân còn được xem là công cụ quan trọng để hiện thực hóa các mục tiêu tham vọng về khí hậu. Theo nhiều nhà khoa học, nhà máy điện hạt nhân hầu như không tạo ra khí thải gây hiệu ứng nhà kính hoặc chất gây ô nhiễm không khí trong quá trình hoạt động.

Hội nghị lần thứ 29 các bên tham gia Công ước khung của Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu (COP29), diễn ra tại Azerbaijan năm 2023, lần đầu tiên công nhận điện hạt nhân là một trong những giải pháp cần thiết để khống chế mức tăng nhiệt ở 1,5 độ C so với thời kỳ tiền công nghiệp.

Bên cạnh đó, từ góc nhìn sức khỏe cộng đồng, sản xuất điện hạt nhân cũng an toàn hơn việc đốt nhiên liệu hóa thạch. Theo nghiên cứu mới đây của Cục Nghiên cứu kinh tế quốc gia Mỹ, mỗi nhà máy điện hạt nhân được xây dựng có thể cứu được hơn 800.000 năm tuổi thọ của con người nhờ giảm ô nhiễm không khí.

Mặc dù đòi hỏi nguồn vốn lớn, công nghệ hiện đại, đầu tư dài hạn và yêu cầu cao về tiêu chuẩn an toàn, song với những lợi ích nêu trên, nhiều nước đang đẩy nhanh nỗ lực phát triển điện hạt nhân, để không chậm chân trong cuộc đua giảm phát thải và bảo đảm nguồn cung năng lượng cho phát triển kinh tế.

Có thể bạn quan tâm

Công nhân khai thác mỏ ở Nam Phi. (Ảnh: WORLDFINANCE)

Cơ hội và thách thức của châu Phi

Sở hữu khoảng 30% trữ lượng khoáng sản chiến lược trên thế giới, châu Phi đang trở thành “mắt xích” quan trọng trong chuỗi cung ứng nguyên liệu thiết yếu phục vụ quá trình phát triển công nghệ và chuyển đổi năng lượng. 

Cảnh đổ nát sau cuộc tấn công của Israel tại trại tị nạn Al-Shati, phía tây Gaza, ngày 9/5/2026. (Ảnh: THX/TTXVN)

Hòa bình tại Gaza: Cánh cửa hé mở nhưng các bên vẫn khó qua

Hy vọng mới cho hòa bình tại Gaza đang được nhen nhóm, sau khi Hội đồng Hòa bình do Mỹ bảo trợ hồi cuối tháng 7/2026 công bố lộ trình 15 điểm nhằm chấm dứt chiến sự. Cánh cửa hòa bình đã hé mở, song không dễ dàng, bởi vẫn còn tồn tại nhiều “nút thắt” khó gỡ trong quá trình thực thi.

Một góc đường phố Thủ đô Jakarta của Indonesia. (Ảnh: TTXVN)

Bước chuyển hướng chiến lược của Indonesia

Tuyên bố mới đây của Bộ trưởng Thương mại Indonesia Budi Santoso về việc nước này và Brazil đang thúc đẩy đề xuất xây dựng Thỏa thuận Thương mại ưu đãi (PTA) giữa Indonesia và Khối Thị trường chung Nam Mỹ (Mercosur) đánh dấu bước chuyển hướng chiến lược đáng chú ý trong chính sách ngoại giao kinh tế của Jakarta.

Ông Abelardo de la Espriella phát biểu nhậm chức ngày 7/8. (Ảnh: Trang X chính thức của ông Abelardo De La Espriella)

Nhiệm kỳ nhiều thách thức

Chính trị gia cánh hữu Abelardo de la Espriella đã tuyên thệ nhậm chức Tổng thống Colombia hôm 7/8, đánh dấu diễn biến mang tính bước ngoặt trên chính trường quốc gia Nam Mỹ. Chính quyền mới của Colombia được nhận định sẽ gặp không ít trở ngại trên hành trình xây dựng đất nước đoàn kết và ổn định về an ninh.

(Ảnh minh họa: Tân hoa xã)

Mỹ và châu Âu xúc tiến điều chỉnh mối quan hệ theo hướng san sẻ trách nhiệm

Sau hàng loạt cảnh báo về việc điều chỉnh “chiếc ô an ninh”, Mỹ chính thức xúc tiến rà soát hiện diện quân sự tại châu Âu. Bước đi này vừa phản ánh thay đổi về ưu tiên chiến lược của Washington, vừa mở ra một giai đoạn mới cho NATO, khi Mỹ và châu Âu chuyển sang mối quan hệ đối tác thực chất và san sẻ trách nhiệm.

Chiến dịch Serengeti 2.0 thu giữ thiết bị tội phạm mạng. (Ảnh: INTERPOL)

Mặt trận an ninh mới ở châu Phi

Tổ chức Cảnh sát hình sự quốc tế (Interpol) vừa công bố Báo cáo đánh giá mối đe dọa an ninh mạng châu Phi năm 2026 cho thấy, có tới 55% các vụ tấn công mạng tại châu Phi có sự “tiếp tay” của AI.

Người dân tưởng niệm các nạn nhân vụ ném bom nguyên tử tại Công viên Tưởng niệm Hòa bình Hiroshima, thành phố Hiroshima (Nhật Bản) ngày 6/8/2024. (Ảnh: THX)

Tiếp nối nỗ lực kiến tạo hòa bình

Vào những ngày đầu tháng 8 cách đây hơn 80 năm, hai quả bom nguyên tử dội xuống thành phố Hiroshima và Nagasaki của Nhật Bản, cướp đi sinh mạng của hàng chục nghìn người dân vô tội, để lại những vết thương hằn sâu lên nhiều thế hệ tại Nhật Bản.

Tổng thống Mỹ Donald Trump. (Ảnh: THX/TTXVN)

Lại thêm cơ hội đàm phán giữa Mỹ và Iran

Tổng thống Mỹ Donald Trump thông báo hoãn cuộc tấn công “cực mạnh” với “mức độ quân sự khủng khiếp” nhằm vào Iran để tạo điều kiện cho các cuộc đàm phán với Tehran. Đây được cho là động thái cần thiết nhằm tránh cho khu vực này bị cuốn vào vòng xoáy xung đột mới tàn khốc.

Cảnh đổ nát sau cuộc tấn công của Israel tại trại tị nạn Al-Shati, phía tây Gaza, ngày 9/5/2026. (Ảnh: THX/TTXVN)

Trở ngại cho lộ trình hòa bình tại Dải Gaza

Tiến trình đàm phán về tương lai Dải Gaza đạt bước tiến mới khi Israel và Phong trào Hồi giáo Hamas nhất trí về lộ trình giải giáp. Nếu trở thành hiện thực, đây sẽ được coi là “thỏa thuận lịch sử”, bởi bấy lâu nay vấn đề giải giáp Hamas luôn là trở ngại lớn trong các cuộc đàm phán.

Trụ sở Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) châu Phi tại Addis Ababa, Ethiopia. (Ảnh: Tân Hoa xã)

Bài toán khó về tiềm năng tự chủ

Ngân hàng Phát triển châu Phi (AfDB) vừa ký thỏa thuận hỗ trợ xây dựng cơ sở sản xuất vaccine mới tại Nam Phi. Dự án đánh dấu bước tiến mới nhất của Lục địa Đen trên hành trình giảm phụ thuộc vào nguồn vaccine nhập khẩu từ bên ngoài.

Thủ tướng Pháp Sebastien Lecornu. (Ảnh: THX/TTXVN)

Pháp và Maroc mở ra quỹ đạo phát triển mới

Thủ tướng Pháp Sebastien Lecornu vừa kết thúc tốt đẹp chuyến công du nước ngoài đầu tiên kể từ khi nhậm chức, với điểm đến là Maroc. Diễn ra trong bối cảnh hai nước đang nỗ lực hàn gắn mối quan hệ từng bị rạn nứt nghiêm trọng do bất đồng trong quá khứ, chuyến thăm góp phần mở ra quỹ đạo phát triển mới cho hợp tác song phương.

[Video] Tiêu điểm 18/7: Thay Thủ tướng sau 1 năm – Bước đi chiến lược của Tổng thống Ukraine V. Zelensky

[Video] Tiêu điểm 18/7: Thay Thủ tướng sau 1 năm – Bước đi chiến lược của Tổng thống Ukraine V. Zelensky

Chỉ sau một năm tại nhiệm, Thủ tướng Ukraine Yulia Svyrydenko bất ngờ rời ghế dù vẫn được Tổng thống Volodymyr Zelensky đánh giá hoàn thành tốt nhiệm vụ. Đằng sau quyết định tưởng như khó hiểu này không phải dấu hiệu của một cuộc khủng hoảng chính trị, mà có thể là bước đi chiến lược của chính quyền Kiev.