Định vị giá trị làng nghề trong công nghiệp văn hóa: Phát triển bền vững từ tài nguyên di sản

Với hàng nghìn làng nghề truyền thống trải dài từ bắc vào nam, với những đặc trưng riêng biệt, Việt Nam không chỉ sở hữu những di sản văn hóa phong phú mà còn có cơ hội biến những giá trị ấy thành nguồn tài nguyên dồi dào cho phát triển công nghiệp văn hóa, đóng góp tích cực vào sự phát triển bền vững của đất nước.
Phim Lật mặt 6 phục dựng làng chiếu Định Yên đã nhận được sự quan tâm, yêu thích của khán giả.
Phim Lật mặt 6 phục dựng làng chiếu Định Yên đã nhận được sự quan tâm, yêu thích của khán giả.

Sự kết hợp giữa làng nghề và du lịch góp phần đưa hình ảnh Việt Nam đến gần hơn với bạn bè thế giới như một điểm đến văn hóa độc đáo; đồng thời, các làng nghề còn là nguồn cảm hứng dồi dào cho những ngành sáng tạo hiện đại. Họa tiết từ lụa Vạn Phúc đã xuất hiện trong các bộ sưu tập thời trang cao cấp của nhiều nhà thiết kế Việt Nam và quốc tế. Tranh sơn mài Tương Bình Hiệp được trưng bày trong các triển lãm nghệ thuật ở nước ngoài, trong khi gốm Tân Vạn trở thành nguồn cảm hứng cho các sản phẩm nội thất hiện đại.

Dẫu sở hữu tiềm năng to lớn, các làng nghề truyền thống vẫn đang phải đối diện với nhiều thách thức trong bối cảnh hiện đại hóa và toàn cầu hóa. Đó không chỉ là nguy cơ mai một mà còn là sự biến chất, đánh mất bản sắc vốn có nếu không có chiến lược phù hợp. Đó sẽ là một tổn thất khó có thể bù đắp.

Thời gian qua, Đảng, Nhà nước đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách nhằm thúc đẩy sự phát triển bền vững của các làng nghề trong ngành công nghiệp văn hóa. Một trong những định hướng lớn là Chương trình bảo tồn và phát triển làng nghề Việt Nam giai đoạn 2021-2030, được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 801/QĐ-TTg ngày 7/7/2022.

Chương trình đặt mục tiêu đến năm 2030 khôi phục, bảo tồn được ít nhất 129 nghề truyền thống và 208 làng nghề truyền thống có nguy cơ mai một, thất truyền; công nhận mới 213 nghề và 96 làng nghề truyền thống; phát triển khoảng 301 làng nghề gắn với du lịch; hơn 80% số làng nghề, làng nghề truyền thống hoạt động có hiệu quả; 100% người lao động trong làng nghề được đào tạo, đào tạo lại, đào tạo nâng cao kỹ năng nghề, kỹ năng vệ sinh an toàn lao động và kiến thức công nghệ thông tin cơ bản; có ít nhất 50% số làng nghề có sản phẩm được bảo hộ sở hữu thương hiệu. Tốc độ tăng giá trị sản xuất bình quân các làng nghề đạt khoảng 10%/năm.

Trước đó, Chính phủ đã ban hành Nghị định 52/2018/NĐ-CP ngày 12/4/2018 về phát triển ngành nghề nông thôn ưu tiên hỗ trợ các làng nghề có nguy cơ thất truyền, đặc biệt là những làng nghề của đồng bào dân tộc thiểu số. Chính sách khuyến khích phát triển làng nghề gắn với thị trường và hội nhập quốc tế, đồng thời thúc đẩy mô hình sản xuất tuần hoàn, tiết kiệm nguyên liệu và bảo vệ môi trường. Điều này giúp các làng nghề thích ứng với xu hướng phát triển xanh, nâng cao giá trị thương hiệu và đưa sản phẩm thủ công Việt Nam vươn xa hơn.

Nhà nước cũng chú trọng hoàn thiện cơ chế tôn vinh và đãi ngộ nghệ nhân - những “linh hồn” của làng nghề. Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch phối hợp các bộ, ngành xây dựng chính sách hỗ trợ nghệ nhân phát triển nghề nghiệp, tham gia đào tạo và truyền nghề. Việc phong tặng danh hiệu “Nghệ nhân Nhân dân” hay “Nghệ nhân Ưu tú” không chỉ là sự ghi nhận mà còn là động lực để thế hệ trẻ tiếp nối di sản, góp phần giải quyết bài toán thiếu hụt nhân lực. Tuy nhiên, để các làng nghề thật sự trở thành nguồn lực mạnh mẽ, đóng góp tích cực cho công nghiệp văn hóa, cần sự chung tay của toàn xã hội.

Các làng nghề truyền thống không chỉ là tài sản quý của Việt Nam mà có thể xem như một trong những “chìa khóa vàng” để góp phần thực hiện mục tiêu phát triển công nghiệp văn hóa trong thời đại mới.

Về phía Nhà nước, cần ban hành các chính sách ưu đãi về vốn, đất đai, thuế, khuyến khích các nghệ nhân phát triển nghề, xây dựng các chương trình đào tạo nghệ nhân trẻ một cách hợp lý để bảo đảm sự kế thừa. Tổ chức nhiều hội chợ, chương trình xúc tiến thương mại trong nước và quốc tế giới thiệu sản phẩm thủ công truyền thống, qua đó tạo cầu nối giúp các làng nghề có cơ hội quảng bá, giới thiệu sản phẩm, tìm kiếm thị trường.

Về phía các địa phương, cần có đánh giá cụ thể với các làng nghề để có những chính sách hỗ trợ phù hợp. Về phía các làng nghề cần tăng khả năng thích ứng, thay đổi tổ chức, cấu trúc sản xuất, nâng cao tính gắn kết, hạn chế kiểu hoạt động sản xuất, kinh doanh tự phát, manh mún, nhỏ lẻ, dẫn đến hiệu quả sản xuất, kinh doanh không cao; phát huy tính chủ động, sáng tạo, tìm hướng đi thích ứng với yêu cầu của xã hội, như việc đa dạng mẫu mã sản phẩm, linh hoạt trong việc tiếp cận ứng dụng công nghệ và tiếp thị sản phẩm, mở rộng thị trường; cần xác định công nghệ số là chìa khóa không thể thiếu, các làng nghề có thể xây dựng các video giới thiệu trên nền tảng mạng xã hội để quảng bá sản phẩm trong nước cũng như quốc tế.

Theo Giáo sư Claus (Đại học Lund, Thụy Điển) cho rằng, quá trình số hóa và áp dụng công nghệ mới là xu hướng quan trọng trong sản xuất tại làng nghề, giúp bảo tồn, duy trì truyền thống và di sản làng nghề và tạo sự kết nối giữa truyền thống, di sản đó và thế hệ trẻ. Bên cạnh đó, việc bảo tồn, phát triển làng nghề truyền thống cần tích hợp văn hóa đa giá trị như kết hợp với du lịch, đưa làng nghề vào hành trình khám phá.

Mỗi làng nghề cần xây dựng thương hiệu riêng, gắn với câu chuyện đặc trưng để tạo dấu ấn. Mặt khác sự hợp tác với các nhà thiết kế, nhà làm phim, nghệ sĩ và doanh nghiệp cũng mở ra cơ hội mới để phát triển làng nghề. Trên thế giới, nhiều quốc gia đã thành công trong việc biến làng nghề truyền thống thành một nguồn lực góp phần phát triển công nghiệp văn hóa, đây có thể xem là những bài học giá trị cho Việt Nam.

Tại Nhật Bản, chính phủ nước này đã bảo tồn nghề làm giấy washi và gốm sứ Arita bằng cách hỗ trợ tài chính cho nghệ nhân, xây dựng thương hiệu quốc gia và kết hợp với du lịch. Du khách đến đây có thể tham gia các workshop làm giấy thủ công hoặc thử sức với nghệ thuật gốm, nâng tầm giá trị trải nghiệm văn hóa.

Ở Italia, ngành thủ công cao cấp như sản xuất da hay thủy tinh Murano trở thành biểu tượng nhờ gắn sản phẩm với câu chuyện thương hiệu, biến mỗi món đồ thành một tác phẩm nghệ thuật có giá trị cao trên thị trường toàn cầu. Hàn Quốc cũng khéo léo đưa các làng nghề như làng gốm Incheon, làng nghề giấy truyền thống Jeonju, làng cổ Hahoe chuyên làm mặt nạ,... vào phim ảnh và K-pop, thu hút sự chú ý của giới trẻ và du khách quốc tế.

Các làng nghề truyền thống không chỉ là tài sản quý của Việt Nam mà có thể xem như một trong những “chìa khóa vàng” để góp phần thực hiện mục tiêu phát triển công nghiệp văn hóa trong thời đại mới. Với sự đầu tư đúng đắn, sự đồng hành, chung tay của Nhà nước, doanh nghiệp và cộng đồng, cùng việc học hỏi kinh nghiệm quốc tế, Việt Nam hoàn toàn có thể biến các làng nghề thành một điểm nhấn quan trọng, góp phần thúc đẩy sự phát triển bền vững từ những giá trị truyền thống. Hành trình ấy không chỉ là trách nhiệm mà còn là niềm tự hào của mỗi người Việt trong nỗ lực gìn giữ và lan tỏa bản sắc dân tộc ra thế giới.

>> Giá trị lớn về văn hóa và kinh tế

Có thể bạn quan tâm

Cán bộ chiến sĩ Ban chỉ huy Bộ đội biên phòng tỉnh Đắk Lắk xây nhà cho người dân.

"Chiến dịch Quang Trung" - Chiến dịch của lòng dân

“Chiến dịch Quang Trung” thần tốc xây dựng, sửa chữa nhà ở cho các gia đình có nhà bị thiệt hại do bão, lũ tại khu vực miền trung là chiến dịch chưa có tiền lệ trong thời bình, song đã giành thắng lợi giòn giã.

Đại diện Thanh niên tiêu biểu tham quan Trưng bày ảnh “Dưới cờ Đảng - Đất nước tiến vào Kỷ nguyên mới” tại Đại hội XIV của Đảng. (Ảnh: TRẦN HẢI)

Niềm tin son sắt với Đảng

Có lẽ, chỉ ở Việt Nam, Đảng mới được nhân dân gọi bằng cách xưng hô vừa thân thương, vừa trang trọng: “Đảng ta”. Đó không phải ngẫu nhiên, mà là kết tinh của mối quan hệ máu thịt bền chặt giữa Đảng với nhân dân.

Ngay khi Đảng công bố dự thảo các văn kiện trình Đại hội XIV, các thế lực thù địch, phản động và phần tử cơ hội chính trị lập tức gia tăng sử dụng chiêu bài “góp ý”, “phản biện” để rêu rao những luận điệu không đúng sự thật. (Ảnh: THẾ ĐẠI)

Vạch trần thủ đoạn chống phá Đại hội XIV của Đảng

Trước Đại hội XIV, nhằm chống phá Đại hội của Đảng, các thế lực thù địch, phản động, cơ hội chính trị đang đẩy mạnh công kích, tung ra nhiều luận điệu sai trái, xuyên tạc sự thật, xuyên tạc nhiều nội dung dự thảo các văn kiện với luận điệu hết sức nguy hiểm, đòi hỏi phải tích cực đấu tranh làm thất bại mọi âm mưu, thủ đoạn đó.

(Ảnh: HNV)

Điều kiện tiên quyết để Việt Nam vững bước trong kỷ nguyên mới

Cùng với những biến đổi của thế giới, xuất hiện các luận điệu cho rằng chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh đã lỗi thời. Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy chính những biến đổi ấy càng khẳng định sức sống bền bỉ, tính thời sự và vai trò định hướng của nền tảng tư tưởng này đối với con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam.

Bị can Lê Trung Khoa (Nguồn: Bộ Công an)

Bộ mặt thật của những kẻ xuyên tạc, xúc phạm Nhà nước, kích động chống phá

Vừa qua, căn cứ vào những tài liệu, bằng chứng rõ ràng, Cơ quan An ninh điều tra Bộ Công an đã khởi tố, truy tố Lê Trung Khoa và Nguyễn Văn Đài về tội “Làm, tàng trữ, phát tán hoặc tuyên truyền thông tin, tài liệu, vật phẩm nhằm chống Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam” theo Điều 117 Bộ luật Hình sự năm 2015.

Đêm nhạc “Tổ quốc trong tim” tối 10/8 tại Sân vận động Mỹ Đình, Hà Nội.

Kiến tạo niềm tin, giữ vững trận địa tư tưởng

Văn hóa là nền tảng tinh thần vững chắc, hun đúc bản lĩnh dân tộc, quy tụ sức mạnh đoàn kết, góp phần quan trọng trong công cuộc bảo vệ độc lập, tự do và toàn vẹn lãnh thổ. Trong bối cảnh cách mạng công nghiệp lần thứ tư và hội nhập quốc tế sâu rộng, văn hóa còn là nguồn lực mềm, khẳng định vị thế quốc gia trên trường quốc tế.

(Ảnh minh họa: TRẦN HẢI)

Tránh bệnh hình thức trong bình xét, đánh giá cuối năm

Ở một số nơi, số chỗ, công tác kiểm điểm, bình xét cuối năm không đạt hiệu quả như mong muốn, dẫn đến nguy cơ tạo nên những băn khoăn, hụt hẫng trong đội ngũ cán bộ khi mà những nỗ lực, trách nhiệm và sự tận tâm suốt cả năm làm việc chưa được nhìn nhận một cách công bằng, thực chất.

Thông tin sai sự thật trên mạng xã hội.

Ngăn chặn thông tin độc hại trên mạng xã hội

Không gian mạng vừa là môi trường thuận lợi cho việc lan tỏa tri thức, mở rộng dân chủ, tăng cường kết nối xã hội nhưng đồng thời cũng là không gian mà các thông tin xấu độc, xuyên tạc, kích động, thao túng tâm lý đám đông có thể lan truyền với tốc độ rất nhanh, vượt khỏi sự kiểm soát của thiết chế truyền thông truyền thống.

Bộ trưởng Thương mại Ấn Độ Piyush Goyal đã và Ủy viên Thương mại và An ninh Kinh tế EU Maros Sefcovic tại New Delhi. (Ảnh: TTXVN)

Ấn Độ và EU quyết tâm tháo gỡ bất đồng

Ấn Độ và Liên minh châu Âu (EU) đang nỗ lực tăng tốc để sớm ký Hiệp định Thương mại tự do (FTA), trong bối cảnh áp lực thời gian đè nặng, khi “thời hạn quyết định” vào cuối năm 2025 đến rất gần.

Điểm tiếp nhận ủng hộ đồng bào miền trung, Tây Nguyên bị ảnh hưởng bão, lũ tại cơ quan Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam Thành phố Hồ Chí Minh. (Ảnh: VƯƠNG LÊ)

Lan tỏa tinh thần thiện nguyện

Thực tế đã chứng minh, vào những thời điểm phải đối mặt với thử thách cam go như thiên tai, bão lũ, dịch bệnh,... tinh thần “tương thân tương ái”, “lá lành đùm lá rách” của người Việt Nam lại tỏa sáng, tạo động lực mạnh mẽ để cùng nhau vượt qua khó khăn.

“Điểm dịch vụ công trực tuyến” hỗ trợ người dân sử dụng các dịch vụ công trực tuyến. (Ảnh Công an tỉnh Thanh Hóa)

Quyền con người trong kỷ nguyên số

Bước vào kỷ nguyên số, Việt Nam xác định việc nâng cao cơ chế bảo vệ quyền con người trong môi trường số là ưu tiên hàng đầu, thể hiện trong việc xây dựng, hoàn thiện thể chế, chính sách để cân bằng giữa phát triển công nghệ và bảo vệ các quyền cơ bản của công dân.

Những người di cư xin tị nạn chờ lên xe buýt tại một trạm kiểm soát ở Eagle Pass, bang Texas, Mỹ, ngày 10/10/2022. (Ảnh: Xinhua)

Sự thận trọng được đồng cảm

Tổng thống Mỹ Donald Trump mới đây đưa ra thông điệp Washington sẽ dừng tiếp nhận người nhập cư từ các “nước thuộc thế giới thứ ba”.

Tập huấn công tác Đảng cho các chi bộ, đảng viên. (Ảnh: MINH HOÀN)

Ngăn chặn bệnh hình thức

Tháng 12 hằng năm, tất cả đảng viên đang công tác tại các cơ quan, doanh nghiệp nhà nước đều phải xin ý kiến chi ủy nơi cư trú về việc thực hiện quy định của Bộ Chính trị về trách nhiệm của đảng viên đang công tác thường xuyên giữ mối liên hệ với tổ chức đảng và nhân dân nơi cư trú để phục vụ công tác đánh giá, bình xét cán bộ.

Diện mạo Thủ đô Hà Nội ngày càng khang trang, hiện đại. (Ảnh: QUANG THÁI)

Bài 3: Giữ vững “ý Đảng, lòng Dân”

Giữ vững “ý Đảng, lòng Dân” là điều kiện tiên quyết để phát triển đất nước, là cội nguồn sức mạnh, niềm tin chiến lược, điểm tựa tinh thần để dân tộc ta viết tiếp trang sử mới; đồng thời là “thành lũy” vững chắc, góp phần đập tan mọi âm mưu, thủ đoạn chống phá của các thế lực thù địch, phản động, cơ hội chính trị.

Sau 50 năm xây dựng và phát triển, hạ tầng Thành phố Hồ Chí Minh ngày càng đồng bộ, hiện đại. (Ảnh: THẾ ĐẠI)

Nuôi ảo vọng “phục quốc” bằng chiêu trò “lật sử”

50 năm đã trôi qua kể từ chiến thắng lịch sử ngày 30/4/1975, nhưng những kẻ phản bội Tổ quốc vẫn ôm mộng xóa bỏ chế độ chủ nghĩa xã hội và vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam đối với sự nghiệp cách mạng nước ta, nhằm thực hiện ảo vọng “phục quốc” ngông cuồng với những âm mưu, thủ đoạn vô cùng xảo trá, thâm độc.

Bàn giao nhà Đại đoàn kết cho gia đình hộ nghèo ở buôn Khăm, xã Suối Trai, tỉnh Đắk Lắk. (Ảnh: MTTQ)

Thủ đoạn xuyên tạc nhân quyền Việt Nam dưới vỏ bọc “chứng cứ quốc tế”

Tại phiên họp lần thứ 60 Hội đồng Nhân quyền Liên hợp quốc (UNHRC) diễn ra vừa qua tại Geneva (Thụy Sĩ), một số tổ chức thiếu thiện chí như Human Rights Watch (HRW), Amnesty International (AI) đã đưa ra cáo buộc Việt Nam vi phạm nhân quyền dựa trên dữ liệu phiến diện, chủ quan, nhưng được tô vẽ thành “chứng cứ quốc tế”.

Giờ học của học viên Lớp bồi dưỡng, cập nhật kiến thức, kỹ năng đối với cán bộ quy hoạch Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV. (Ảnh: DUY LINH)

Bản lĩnh chính trị và năng lực tư duy lý luận

Tình hình thế giới và khu vực diễn biến phức tạp, khó lường, các yếu tố toàn cầu hóa, cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn, cùng với sự phát triển mạnh mẽ của khoa học-công nghệ, đặc biệt là chuyển đổi số, đang đặt ra nhiều thách thức mới đối với sự nghiệp bảo vệ an ninh chính trị quốc gia. 

Việt Nam được bầu làm thành viên Hội đồng Nhân quyền Liên hợp quốc nhiệm kỳ 2026-2028. (Ảnh: UN)

Việt Nam tiến bước vững chắc trên con đường phát triển

Những thành tựu to lớn, mang ý nghĩa lịch sử mà đất nước ta đạt được trong thực tiễn đã minh chứng rõ ràng: Việt Nam đang tiến bước vững chắc trên con đường phát triển, vị thế, uy tín quốc gia ngày càng được củng cố, được cộng đồng quốc tế ghi nhận, đánh giá cao.